کد خبر: ۱۷۴۴۶
تاریخ انتشار: ۲۶ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۱:۵۸-15 June 2020
برای جاافتادن واژه‌های جدید باید اندکی صبور بود. ورود و حضور واژه‌های جدید گاهی چند دهه طول می‌کشد.
عصراسلام: عادات زبانی ما موجب می‌شود با مجموعه‌ای از واژه‌ها مأنوس‌تر باشیم و با بعضی دیگر احساس غریبگی کنیم. آن واژه‌های غریبه روزی در همین زبان آشنا بوده‌اند و به‌تدریج مهجور و منسوخ شده‌اند.

برای نمونه، به همین واژۀ «واژه‌گزینی» نگاه کنیم: ابتدا آن را با تعابیر «جعل لغت» یا «وضع لغت» می‌شناختند. بعدتر از تعبیر «لغت‌سازی» استفاده شد، یعنی یک جزء آن (جعل/وضع) تغییر کرد. فرهنگستانِ اول می‌خواست «واژه» را، که پیش از آن به‌شکل غیررسمی به کار می‌رفت، در برابر «لغت» قرار دهد ولی با مخالفت برخی افراد روبه‌رو شد. بالاخره در سال ۱۳۱۷ کتابچه‌هایی را منتشر کرد با عنوان «واژه‌های نو» به‌جای «لغت‌های نو». بنابراین جزء دیگر (لغت) هم تغییر کرد. بعد از آن، در فرهنگستان دوم، از کلمۀ «واژه‌گزینی» استفاده شد. این تعبیرِ جدید به‌مرور فرایند اصطلاح‌شدگی را طی کرد و تبدیل شد به اصطلاحی تخصصی با تعریفی مشخص. درنتیجه با چنین سیری مواجهیم:

جعل لغت/وضع لغت ← لغت‌‌سازی ← واژه‌سازی ← واژه‌گزینی

می‌بینیم که فرایند جاگرفتن یک واژه در زبان امری تدریجی است و نیاز به گذر زمان و صبر و حوصله دارد. بر همین اساس، نگاه واژه‌گزینی بیشتر معطوف به نسل‌های آینده است. نسل‌های قدیمی‌تر معمولاً با سبک زبانی و لغات قدیمی‌شان انس گرفته‌اند و برای بسیاری‌شان سخت است واژه‌های جدید را جایگزین واژه‌هایی کنند که یک عمر به کار برده‌اند. البته که مسئلۀ سن فقط یک عامل است و عوامل دیگری نیز در میزان گشودگی زبانی تأثیر دارند.

«جعل» و «وضع» و «لغت» صرفاً به‌خاطر عربی‌بودنشان عوض نشده‌اند، بلکه استفاده از «واژه» ترکیبات دیگری مانند وام‌واژه، ساخت‌واژه، واژه‌نامه، واژه‌بست و... را به دنبال می‌آورد و «واژه‌سازی» و «واژه‌گزینی»، به‌جای جعل و وضع واژه، به الگوهای ساخت‌واژی زبان فارسی نزدیک‌ترند. همچنین تفاوت و تمایز معنایی قابل توجهی میان واژه‌سازی و واژه‌گزینی وجود دارد که امیدوارم در فرصتی دیگر تبیینش کنم.



کانال زبان‌شناسیک
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان