کد خبر: ۱۷۲۸۶
تاریخ انتشار: ۱۹ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۵:۳۵-08 June 2020
بقعه سر قبر آقا در داخل بافت قدیمی تهران در ضلع جنوبی چهار راه مولوی انتهای خیابان شهید مصطفی خمینی (سیروس سابق) در میان باغی تقریبا بزرگ و قدیمی قرار دارد.
عصراسلام: محوطه بقعه سرقبر آقا مدفن سیدابوالقاسم امام جمعه تهران در عهد محمدشاه و اوایل ناصرالدین شاه و آرامگاه خانوادگی خاندان اوست.

میرزا ابوالقاسم پسر میرمحسن و برادرزاده و داماد نخستین امام جمعه تهران میرمحمدمهدی است که پس از ساخت مسجدشاه توسط فتحعلی شاه به سال۱۲۳۶ (ه..ق) به دعوت وی به عنوان امام جمعه تهران از اصفهان به تهران آمد. میرزا به سال ۱۲۶۳ (ه..ق) پس از فوت عمویش امام جمعه تهران شد و پس از فوت و دفن او دراوایل دوره ناصرالدین شاه در این محل با عمارت و گنبد مجلل مزارش به سر قبر آقا شهرت یافت.

این قبرستان که در زمان محمدشاه قاجار خارج از حصار شاه طهماسبی شهر تهران واقع شده و تا نقاط موسوم به چاله سیلابی و بازار پالان دوزها ادامه داشته با گسترش شهر تهران و ایجاد حصار جدید عهد ناصرالدین شاه به سال ۱۲۸۴ (ه..ق) به همراه محدوده بازار در داخل محدوده شهر قرار گرفت. 

در دوره پهلوی اول با توسعه تهران، باقیمانده گورستان کهنه، به یک باغ عمومی به نام باغ فردوس تبدیل شد. دو خیابان به نام مولوی در شمال و صاحب جمع در شرق آن احداث شد. تاریخ ساخت بنای سر قبر آقا به سال۱۲۷۰ (ه..ق) یعنی زمانی که میرزاابوالقاسم امام جمعه تهران فوت می کند برمی گردد، اما قدیمی ترین تاریخ مشاهده شده در بنا متعلق به سال۱۳۱۴ ه.ق است. روی کتیبه دوره گنبد قسمتی از آیه ۳۵ سوره نور به چشم می خوردکه عمل استاد محمد و کار دست استاد علی اکبر است.

با آن که چند سالی است این مقبره به ثبت آثار ملی کشور رسیده اما همچنان متروکه به نظر می رسد. سرایدار می گوید: «این جا نه برق دارد نه آب. هیچ گونه امکاناتی برای بازدید کسی مهیا نیست. اما قرار است اداره اوقاف این جا را سر و سامانی دهد.»

به جز چند سنگ قبر که خیلی هم قدیمی به نظر نمی رسند چیز دیگری جمع آوری نشده. روی ایوان بقعه تنها دو گور باقی مانده.

می گویند همه ایوان پوشیده از سنگ قبر بوده اما حالا به جز دو سنگ قبر چیزی باقی نمانده. قبر سعید نفیسی که از اولین مترجمان و ادیب و تاریخ نگار بزرگی بوده است (مرگ ۱۳۴۵) و شخص دیگری به نام علی امامی که در ضلع شرقی ایوان بقعه واقع شده است.

نمای بیرونی بقعه ۴ ایوان وجود دارد که در هر ضلع خودنمایی می‌کند. این بنا دارای محوطه‌ای مستطیل شکل است و روی سکویی به ارتفاع یک متر از سطح محوطه اطراف خود قرار گرفته است.

بنای اصلی در جهت شرقی - غربی احداث شده و گنبد بزرگ آن بر فراز بخش میانی ، روی جرزها و پایه های بنا استوار گردیده؛ در نمای بیرونی بقعه چهار ایوان وجود دارد که در هر ضلع خودنمایی می‌کند.

دو در ورودی با طرح شش ضلعی نامنظم در دو جهت ایوان با چند پله ، ارتباط بنا را با محوطه برقرار می کند. در جبهه جنوبی، گچبری و حجاری بسیار پرکاری وجود دارد که در نوع خود بی نظیر است.

بقعه از ۴ ایوان شرقی‌، غربی‌، شمالی و جنوبی تشکیل شده است‌. ایوان شمالی دارای تزیینات آینه کاری و گچ‌بری و اشکال هندسی است‌. ایوان شمالی پشتی (جنوبی‌) دارای آجر کاری است و از دو حجره تشکیل شده است‌.

ایوان غربی دارای گچ‌بری و مقرنس کاری است‌. ایوان شرقی نیز دارای طاق رومی و آجر کاری همراه کاشی کاری است‌. داخل ایوان‌ها و حرم جا به جا می‌توان شمایل آقا زین العابدین حسینی را دید.

حرم آینه کاری این بقعه با لاله‌های قرمز رنگ‌، روشنایی خاصی به این مکان بخشیده است‌. اتاق‌های مقرنس‌، رواق‌های زیبا، آینه کاری‌، گنبد و صندوق چوبی گره کاری شده و تزیینات مختلف بر جا مانده از دوره ناصرالدین شاه‌، توجه هر بیننده‌ای را جلب می‌کند.

این مکان در دولت محمود احمدی‌نژاد به عنوان «موزه مطبوعات» معرفی شد؛ موزه‌ای که عمر چندانی نداشت و فقط یک‌ ماه فعالیت کرد. مالک اصلی این مکان اداره اوقاف است که در واقع در آن مدت زمان یک‌ماهه، آن را به موزه مطبوعات اجاره داده بود.

حالا سال‌های سال از درگذشت میرزا ابوالقاسم امام جمعه و دفن او در آرامگاه «سر قبر آقا» گذشته اما در محله مولوی هنوز کم و بیش هستند کسانی که او را می‌شناسند اما با اینکه سال‌هاست در جوار بقعه‌اش کار و کاسبی می‌کنند، نتوانسته‌اند بقعه را از نزدیک ببینند. گنبد بقعه حالا پر از کبوترهایی است که فضله‌هایشان کم‌کم دارد رنگ و روی آن را از بین می‌برد.

درباره‌ این مکان حرف و حدیث‌های زیادی وجود دارد؛ مثلا برخی می‌گویند در زمان‌های خیلی قدیم زنان نازا به «قبر آقا» متوسل می‌شدند تا حاجت بگیرند. بعضی‌ها می‌گویند که طلاکاری‌های بقعه دزدیده شده و برخی دیگر هم می‌گویند این شایعه است و طلاکاری‌ها سر جایش هست.

مریم که یک فعال در حوزه‌ میراث فرهنگی است، توانسته است یک‌ بار از محوطه داخلی بقعه بازدید کند. او درباره اوضاع «سرقبر آقا» می‌گوید: «محوطه بقعه یه حوض بزرگ داره که کاملا با لجن پوشیده شده. اونجا پر از سنگ قبرهای قدیمیه که البته خیلی‌هاشون دیگه کنده شدن. برق و آب نداره و بی سر و سامانه. کاملا ساکت و متروک.»

این آرامگاه تقریبا ۳۰۰۰ متر مربع مساحت دارد و شخصیت‌هایی چون سید مهدی امامی، ناظم‌الاطبا، سعید نفیسی و ... در آن آرمیده‌اند.


ایسنا
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان