کد خبر: ۱۷۰۵۰
تاریخ انتشار: ۱۰ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۱:۲۳-30 May 2020
حسن کسایی نقل میکرد: زمانی که با تاج اصفهانی برای شرکت در جشن هنر شیراز رفته بودیم، در یک مهمانی بعد از ناهار قطعه‌ای در بیات زند نواختیم و تاج در کمالت مهارت خواند.
عصراسلام: در بین آواز آقای دهگان که خود خواننده و نوازنده سه تار است از تاج رسید: نام این گوشه ای که خواندید چیست ؟ تاج پاسخ داد: گوشه مهربانی. دهگان به تاج گفت: ما به این گوشه می‌گوییم درویشانه. تاج با کیاست و رندی گفت: بله همین که شما میگویید اما شما این را می دانستید و پرسیدید ؟ در ادامه آواز تاج این را خواند و مهارتش در مناسب خوانی را به کمال نشان داد:

من آن ترک طناز را مبشناسم
من آن مایه‌ی ناز را میشناسم
شب آمد به گوش من آواز پایی
تو بودی من آواز را میشناسم

شاعر ترک را به معنی بیات ترک و مایه را به معنای گوشه و شناختن آواز را به معنی هنر آواز خواندن به کار نگرفته، اما تاج با انتخاب دقیق و زیرکانه خود هم به معنی در ذهن شاعر و هم به اتفاقات داخلی مهمانی توجه نموده و در هم نشان داده که بیات ترک خواندن درست چگونه است!

یکی از روزهای اردیبهشت در یکی از باغ‌های اصفهان بانو دلکش و تاج به مصاف هم رفتند. بانوی آواز ایران در آوازی نیکو این شعر عارف قزوینی را خواند و میدان‌داری خویش را به وجه تمام نشان داد:

داد حُسنت به تو تعلیم خودآرایی را
زیب اندام تو کرد این همه زیبایی را
منحصر شد همه‌ی دار و ندارم به جنون
در چه ره خرج کنم این همه دارایی را

دلکش بعد از این از تاج خواهش میکند که ترانه معروف "به اصفهان رو" را بخواند اما تاج قبل از آن شعری از غمام همدانی را خواند و چنان مهارتش را در مناسب خوانی نشان داد که گویی غمام شعر را برای همین مجلس سروده است:

ای روی دلکشت مه اردیبهشت من
ای منظر بدیع تو باغ بهشت م

انسان واقعاً متحیر میشود که تاج چگونه و از کجای پیچ و خم های ذهنش این شعر را انتخاب میکند. نکته جالب تر اینکه آواز را در مایه بیات اصفهان خواند.

دکتر حسین عمومی خواننده برجسته آواز مکتب اصفهان تعریف میکرد: تاج در یکی از سفرهایش به تبریز شبی به اتفاق خواننده توانای اقبال آذر به مجلسی دعوت شد. شب از نیمه نگذشته بود که از تاج میخواهند آوازی بخواند. تاج نیز همچون پهلوانی به تاخت و تاز در میدان هنر پرداخت ولی در نیمه های آواز خروسی بی محل از خانه همسایه شروع به خواندن نمود و تاج اینجاست که تحیر دیگران را برمی انگیزد:

شب وصل است گلوگیر شو ای مرغ سحر
پاسی از شب نگذشت چه فریاد است این 
آیا بهتر از این میشود ؟ 

در جلسه ای حین آواز برق میرود و تاج بلافاصله می‌خواند:

تا در آن طره‌ی طرار گرفتار شدیم
داخل حلقه نشینان شب تار شدیم
لعل زلفش سر دلجویی ما هیچ نداشت
وه که بی بهره هم از مهره هم از مار شدیم

قدرت شنیداری تاج در اواخر عمر بواسطه پیری ضعیف شده بود و آثار پیری تا حدی بر او اثر گذاشته بود و تاج باز هم برای ما از خودش میگفت:
الکن شده ام کنون که گفتن باید
کر گشته ام کنون که شنفتن باید
پیری و جوانی همه بیهوده گذشت
هشیار دمی شدم که خفتن باید

                                                         ****

درباره چگونگی تعویض لباس روحانیت تاج اصفهانی

آنطور که از شواهد و قرائن و گفته های خود تاج برمی آید، او تا هنگام ضبط صفحه معروف همایون (با شرکت مرتضی محجوبی، ارسلان درگاهی، حسین یاحقی و رضا روانبخش) معمم بوده و با لباس روحانیت به آوازخوانی اشتغال داشت. از این رو تعویض لباس او به سالهای پس از ۱۳۱۲ یعنی تاریخ ضبط صفحات هیز مستر وایس باز میگردد. 

ادیب خوانساری در مصاحبه‌ای با رادیو ایران در سال ۱۳۵۵ درباره تغییر موضع تاج نسبت به روضه خوانی و لباس روحانیت چنین میگوید: من از طریق پدر هنرپرور تاج، یعنی تاج الواعظین با او آشنا شدم. از حیث قدرت صدا و آواز خوانی واقعاً بی نظیر و در عصر خویش ستاره ای درخشان بود. در آغاز کار، تاج ابتدا منبر میرفت و روضه میخواند. من نیز در آغاز چنین بودم ولی معتقد بودم که موسیقی را از راه دیگری باید شروع کرد نه از راه منبر روضه. بدین خاطر آن را رها نموده و هنگامی که تاج دید ادیب دست به چنین کاری زده، او نیز منبر و لباس معمم را کنار نهاد و به سلک خوانندگان پیوست. 

ما همواره سعی میکردیم که نقص و ایراد کارمان را با یکدیگر در میان بگذاریم تا از این طریق پیشرفت حاصل آید. آن زمان بی شک خواننده ای نبود که بتواند در برابر تاج عرض اندام کند و این یک واقعیت است که او هنگام خواندن، تحریرهای مشکل میداد که از عهده هر کسی برنمی آید.


منبع: آتش دل، یادنامه تاج اصفهانی به کوشش مجید زهتاب
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان