کد خبر: ۱۶۹۹۷
تاریخ انتشار: ۰۸ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۶:۰۷-28 May 2020
سنگینی تحمل‌ناپذیر «کیچ»
"نگاه خیره" چشمی از بالاست؛ مانیتوری که رئیس را با تمامیت وجهه‌ی دستور دهنده‌اش بر طبقه‌ی فرودست، حاکم کرده و سکانس‌های درخشانی را در "عصر جدیدِ" چارلی چاپلین قاب گرفته است؛ رئیس حکمی می‌دهد؛ مانیتور، دستور را به سرکارگر ابلاغ می‌کند، سرعت بخش‌های مختلف کارخانه کم یا زیاد می‌شود و کارگر، خود را با سرسامِ حرکت تنظیم می‌نماید.
صداوسیما نیز مانند مانیتورِ رئیس عمل می‌کند؛ با مجریانی که متناسب با شدت اوامر، واکنش نشان می‌دهند؛ آن‌ها ابژه‌های میل شهوانیِ سیاست به "عادی‌سازی" هستند. این سازوکار سال‌هاست در مواقع بحرانی بر صفحه‌ی تلویزیون، عریان می‌ایستد؛ صداوسیما فرمایشی می‌شود و مجریان، سرعت کارگزاری خود را با ضرورت کارسازیِ حکم، میزان می‌کنند (حتا اگر در سفت‌کردن پیچ و مهره‌های "نشت واقعیت" مجبور شوند، وظیفه‌ی درزگیریِ خود را لابه‌لای چرخ‌دنده‌های خشمگین افکار عمومی انجام دهند).
 
کار آن‌ها مثله‌کردن اتفاق و لاپوشانیِ جرح است. در نظام‌های توتالیتر، رسانه‌های رسمی، تعهدی نسبت به "واقعیت" ندارند؛ آن‌ها تنها بزک‌کننده‌ی وضع موجود هستند. «کیچ» عمل واقعیت است؛ تا ماحصل جراحی، نمایه‌ای از وضع موجودی باشد که در کرانه‌ی یک ساختار امنِ آبی پهلوگرفته؛ و نظمی برقرار را نشان دهد.

  میلان کوندرا در رمان ارزنده‌ی "سبکی تحمل‌ناپذیر هستی"، «کیچ» را از معنای آلمانی خود که دلالت بر امر چشم‌پرکن، باسمه‌ای و آبکی‌ دارد، و نیز برگردان فرانسوی‌اش که اشاره به «هنر پَست» می‌کند، بیرون می‌کشد؛ و رخ آن را در آینه‌ی سیاست می‌تاباند. وی از سیاست‌مدارانی می‌گوید که: به مجرد آن‌که سر و کله‌ی یک عکاس در نزدیکی آن‌ها پیدا می‌شود، باشتاب به‌سوی نخستین کودکی که نزدیکشان است می‌روند، او را در آغوش می‌گیرند و می‌بوسند. و معتقد است: «در سرزمینی که فقط یک حزب سیاسی، تمام قدرت را در قبضه‌ی خود دارد، درواقع جامعه در قلمرو "کیچ توتالیتر" است».

  «کیچ سیاسی» در تعبیر "کوندرا" نقش متحدکننده دارد و در سایه‌ی مفاهیمی برساختی چون: برادری، عدالت، نوع‌دوستی و... همسان‌سازیِ موقعیتی می‌کند؛ به‌عبارتی در قلمرو «کیچ»، دیکتاتوریِ قلب، عمل‌کننده است و زمانی "خوب" کار می‌کند که اکثریت مردم در عواطفی که توسط «کیچ» برانگیخته می‌شود، مشترک باشند. کیچی که این روزها گفتمان حاکم ازطریق بلندگوهای اختصاصی (تلویزیون و رادیو) فعال‌اش کرده و سعی در ایجاد "انسجام ملی" از بطن شکاف‌های اساسی را دارد؛ "مسوول خادم" است؛ آن‌که جان بر کفِ این خدمت می‌گذارد و قلب‌اش برای "هم‌وطن-مردم" می‌تپد!

  «کیچ» نقاب زیبایِ شَر است؛ پرده‌ای‌ست که روی زشتیِ کلی کشیده می‌شود و دروغ بزرگ را پنهان می‌کند. این روزها را خوب به‌خاطر بسپاریم؛ نهاد قدرت در پستوی کیچ نشسته و علی‌رغم نارضایتی گسترده و نیز، ورطه‌ی عمیق میان سیستم حاکم و اعتماد عمومی، از آن استفاده می‌کند. شوآف ابتلای مسوولین با جمله‌های تأثربرانگیزِ: «من هم کرونایی شده‌ام؛ اما ما با هم این ویروس را شکست می‌دهیم!» یک کیچِ حساب‌شده است؛ پرده‌ای که درست به‌موقع پایین افتاده تا آشفتگی صحنه را بپوشاند.

  انداختن دَلو کارشناسیِ بازاری در چاهِ ناخودآگاه جمعی ما هم کار کیچ است؛ تأکید بر "تقدیرگرایی" در ذهنیت مذهبی ایرانی، آن هم از زبان مسوول و کارشناسانی که به‌جای کنترل و پیشنهاد راه‌حل بر گزاره‌هایی چون: "سازه‌های اماکن مقدس ضد کرونا هستند" تکیه می‌کنند و نیز، اشاعه‌ی عقایدی چون: "اصرار بر ضد عفونی‌کردن ضریح و تعطیلی نماز جماعت به‌جهت بی‌اطلاعی از ساختارهای اصیل ایمانی است"، و یا ورود طلاب قم به بیمارستان‌ها با شعار "جهاد علیه کرونا" با رویکرد "شهادت‌طلبی" و... با دست‌های کیچ سیاسی شکل گرفته است.

 «کیچ پرده‌ای‌ست که روی مرگ را پوشانده است. در قلمرو دیکتاتوریِ کیچ، همه‌ی پاسخ‌ها به بعد موکول می‌شوند و جلوی هر پرسشی گرفته می‌شود»؛ آیا تفسیر "کوندرا" از پراگ آن روزها، امروز پروژه‌ی "عادی‌سازی" و سوگیری رسانه‌ای در نمایش کنترل اوضاع را برای ما قابل فهم نمی‌کند؟ رسالت صدا و سیما، پخش کیچ سیاسی‌ست؛ "خلق صحنه‌ی زیبا" را شروع می‌کند، تا نظم نمادین، شرایط غیرعادی را روتوش نماید.

  مجری جز به ساختار در جهت "تحکیم قدرت" خدمت نمی‌کند و میکروفون را تنها به صحنه‌ای می‌برد که زمین بازیِ کیچ شده؛ جایی‌که اصطلاحِ "حماسه­‌ی مردمی" مشغول کار کردن است، تا قایق وضع موجود در لنگرگاه، تصویر ساحلی امن را مخابره کرده و "زیرنویس" کند: «ملت ایران، پیروز میدان است»؛ حتا اگر تمامی گورستان‌ها دیگر جایی برای پذیرایی همین مردم نداشته باشند.

 
   آرزو رضایی مُجاز 

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان