کد خبر: ۱۶۷۵۹
تاریخ انتشار: ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۸:۳۱-19 May 2020
اخیرا بار دیگر بحث نسبت «عدالت» با «ولایت» در میان برخی محافل در گرفته و عده ای سخن از اصالت و تقدم ولایت فقیه بر عدالت گفته اند.
عصراسلام: آنان که از چنین اصالتی حرف می زنند که نتیجه آن تقدم ولایت بر عدل و به تبع آن عقل است، بیگانه و بی اطلاع از مبانی کلامی مذهب هستند و توجه ندارند که یکی از بنیادی ترین مرزبندی های تشیع با اشاعره و حنابله از اهل سنت، این است که شیعه به پیروی از آموزه های قران و اهل بیت علیهم السلام عقل و نیز عدل را ـ که یکی از اوّلی ترین و مهمترین ادراکات مستقل عقل بشری است و هر انسانی فارغ از هر مذهب و مسلکی بر حسن و نیکویی عدالت مهر تایید می زند ـ مقدم بر همه اصول نظری و عملی دیگر شریعت و دیانت می داند. 

بر اساس مبانی کلامی شیعه، اثبات توحید و نبوت با استدلال عقلی صورت می گیرد و اهمیت و مطلوبیت عدالت و زشتی ظلم نیز به وضوح با ادراک و التفات عقلی دریافت می شود و دقیقا از همین روست که شیعه را در مقابل اشاعره به عدلیه موسوم می کنند. 

خداوند در آیاتی از قران، احکام و دستورات خود را به مفاهیم عقلی ای چون نیکویی قسط و زشتی ظلم و فحشا و منکر ارجاع و استناد می دهد و به این امر که شارع و واضع آن خالق و مالک هستی است اکتفا نمی کند. 

در عالم واقع و عینیت اگر چه حکم و دستور خداوند و نیز قول و فعل انبیاء و اهل بیت علیهم السلام، عین عقلانیت و عدالت است (علی مع الحق و الحق مع علی) اما در مقام ذهن و نظر، عقلانیت و عدالت تقدم رتبی بر ولایت و حتی توحید دارند و دقیقا به همین دلیل است که در مجموعه های عام حدیثی شیعه مانند اصول کافی و بحار الانوار، اولین فصل و باب آن کتابِ عقل و سپس کتابِ علم است و نه کتاب حجت و ولایت و حتی کتاب توحید. 

همچنین در آیات و روایات بر این موضوع تاکید شده که اثاره و باروری دفینه و گنجینه عقول آدمیان در زمره وظایف انبیاست. (لیثیروا لهم دفائن العقول)  

بر اساس همین تقدم نظری عقل و عدل بر توحید و ولایت است که انسانها و فرشتگان می‌توانند از خداوند و انبیاء و اهل بیت علیهم السلام پرسش کنند و دلیل حکم و امری را جویا شوند. فرشتگان هنگامه آفرینش آدم از خداوند با لحنی تعریض آمیز می پرسند: اتجعل فیها من یفسد فیها و یسفک الدماء؟ (بقره/30)  

ابراهیم علیه السلام در باره قوم بدکردار لوط که فرمان عذابشان رسیده بود، به خاطر روح بردبار و قلب مهربانی که داشت برای تاخیر عذاب، با خداوند و  فرشتگانش، جدال و چانه زنی می کند: و یجادلنا فی قوم لوط (هود / 74) 

کتاب احتجاج مرحوم طبرسی پر از روایاتی است که مضمون آنها گفتگوها و دیالوگ‌های انتقادی و استدلالی اهل بیت علیهم السلام با اندیشه‌ها و گرایش های گوناگون است. 

حال این که کسانی امروز از اصالت و تقدم ولایت فقیهِ غیر معصوم بر عدالت و عقلانیت حرف می زنند و می خواهند باب نقد و  پرسشگری و مطالبه را از رهبری نظام، تنگ یا مسدود کنند، دلیلی جز بی اطلاعی و بعضا خصلت غیر اخلاقی تملق و چاپلوسی آنها ندارد و این در حالی است که شخص رهبری و پیش از آن امام خمینی بارها با بیانات گوناگون بر تقدم عقل و عدل و موازین شرعی بر منصب ولایت فقیه تاکید کرده اند که گویا جا دارد بیش از این بر این امر تاکید شود تا عرصه بر معدود جماعت انقلابیِ اشعری و حنبلی مسلک تنگ شود و فرصت آلوده کردن فضای فکری و سیاسی جامعه بیش از این به آنان داده نشود که خسارت های سنگینی برای دین و دنیای ملت دارد.


مهدی نصیری
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان