کد خبر: ۱۶۶۳۹
تاریخ انتشار: ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۰:۴۴-14 May 2020
با بررسی نقش زنان در شاهنامه به این نتیجه می‌رسیم که نمی‌توان با مثال آوردن چند بیت الحاقی که در نسخه‌های معتبر شاهنامه نیست فردوسی را به تحقیر زنان متهم کرد.
عصراسلام: بررسی نقش زنان در شاهنامه فردوسی و بازتاب سيمای آنها در آن، جزو بحث هايی است که هميشه مورد مناقشه اهل فن و تحقيق بوده است. برخی معتقد به زن ستيزانه بودن شاهنامه هستند و برخی ديگر در پی رد اين مدعا. 

شخصيت هر يک از زنان شاهنامه منحصر به فرد و يکتاست؛ همچنان که نقش زنان در تمام داستان‌های شاهنامه يک شکل نيست و دارای تاثيرهای متفاوتی است و نقش آنان در هر دوره، چه اساطيری و چه پهلوانی و چه تاريخی بسامدهای گوناگونی دارد. بررسی شخصيت و نقش زنان در داستان‌های شاهنامه موجب می‌شود تا آنها را بهتر شناخته و کنش‌ها و واکنش‌های آنان، در راستای داستان ها به درستی مورد بررسی قرار داده شود.

سیندخت

سیندخت همسر مهراب پادشاه کابل است.این بانوی فرهیخته و دوراندیش از حمله‌ی سام به کابل جلوگیری می‌کند. سیندخت رژف بین، آینده نگر ودور اندیش است.

فردوسی می‌سراید که:

یکی چاره آورداز دل به جای
که بد ژرف بین وفزاینده رای

سیندخت با آگاهی و دور اندیشی با سام روبرو می‌شود.
سیندخت به سام می‌گوید:

بزرگان زتودانش آموختند
به توتیر گیها برافروختند
به مهر توشد بسته دست بدی
به گرزت گشاده ره ایزدی

سیندخت آگاهانه به اخلاق کریمه سام اشاره می‌کند تا او را از نبر و کینه باز دارد.

سام به خاطررای روشن سیندخت 
همسری رودابه را بر زال می پذیرد.

فرانک

فرانک مادر فریدون است و خطر می کند وفریدون را به کوهی بلند می بردوآسیب ضحاک نجات می‌دهد. فرانک هم دل درگرو نجات ایران دارد هم به نجات فرزندش می اندیشد. فرانک درحقیقت بنای حکومت کیانیان را می گذارد.

تهمینه 

تهمینه خودش را درخور رستم می‌بیند.

می‌گوید:

به گیتی ز خوبان مرا جفت نیست
چو من زیر چرخ کبود ،اندکیست

تهمینه به جز شیفتگی به رستم، تمنای فرزند دلیری نیز در سر دارد.

گرد آفرید

گردآفرید مرزبان دلیر ایران است. هستی و وجود خودرا در راه مرزبانی از این را قرارداده است. چابک وچالاک و شجاع وجنگجواست واز دوراندیشی خود بهره می‌برد. به گونه‌ای با سهراب می‌جنگند که سهراب او را مردی مردستان می‌داند.

وقتی می فهمد که بانوی ایرانی با اوبه نبرد پرداخته است. تعجب می‌کند. گردآفرید زمانی که سهراب را قوی‌تر می یابد با چاره‌گری خود را نجات می‌دهد. پدرش او را می‌ستاید.

جریره 

جریره دختر پیران وهمسر سیاوش ومادر فرود است. شیر زنی با اندیشه‌ای والادچنانکه فرود به مادرش می گوید:

بدو گفت رای توای شیرزن
درخشان کنددوده ی انجمن

فرنگیس

فرنگیس دختر افراسیاب وهمسر سیاوش و مادر کیخسرو است. فرنگیس با پیش بینی نتیجه‌ی کشتن سیاوش، افراسیاب را از کشتن او باز می‌دارد و افراسیاب را از کین خواهی تهمتن براثر کشتن سیاوش برحذر می دارد.
فرنگیس افراسیاب را از برباد دادن توران برحذر می دارد.

مده شهر توران بخیره به باد
ببایدکه روزبد آیدت یاد

اما چشم خرد افراسیاب بسته می‌ماند و فزون خواهی و قدرت طلبی مانع از درک حقیقت می‌شود و پیش بینی فرنگیس به حقیقت می‌پیوندد.

کتایون

کتایون مادر اسفندیار از نظر فردوسی خردمند و روشندل است.

یکی بودمهترکتایون نام
خردمندوروشن دل وشادکام

کتایون اسفندیار را از نبرد بارستم باز می دارد.وپیروزی های رستم را یاد آوری می کند. کتایون خود خواهی وقدرت طلبی گشتاسب را به خوبی می شناسد و احساس می کند. گشتاسب به خاطر درقدرت ماند ن اسفندیار را به جنگ رستم می‌فرستد. اما خیرخواهی او در فرزندش بی تاثیر‌ است.

همای و به آفرید

همای و به آفرید خواهران اسفندیار هستند که به دست ارجاسب تورانی گرفتارشده‌اند. اسفندیاراین خواهران را پرهنر و بخرد می‌نامد.

همان خواهران را وجفت مرا
که جویا بدندی نهفت مرا
بگویی بدان پرهنر بخردان
که بدرود باشید تا جاودان

همای چهر آزاد

همای دختر بهمن پسر اسفندیار است. به خاطر هنر و دانشی که همای دارد، بهمن با وجود داشتن پسری به نام ساسان همای را ولیعهد خود می‌سازد. همای دردوران پادشاهی خویش طرحی نو ونیک بنا می نهد. و به داد ودهش حکم می‌دهد.

به رای وبه داداز پدر برگذشت
همی گیتی ازدادش آباد گشت

قیدافه

حاکم اندلس است .اوباکاردانی وتدبیر کاری می کند که اسکندر نه تنها به کشورش حمله نکند .بلکه از او باج وساو هم نخواهد.

نوش آزاد

نوش آزاد همسر کسری است و به خردمندی وهوشیاری معروف است.

خردمند وهوشیاروبا رای وشرم
سخن گفتنش خوب وآوای نرم

گردیه

خواهر بهرام چوبینه است زنی خردمند وجنگاوراست و بهرام را از جنگ با خسرو برحذرمی دارد. بهرام به سخنان حکیمانه خواهرش گوش فرا نمی دهد وشکست می‌خورد. بعداز شکست بهرام خاقان با ستایش پاکدامنی وروشن روانی گردیه از او خواستگاری می کند

پوران دخت 

پوران دخت شش ماه حکومت می کند و به داد ودهش می‌پردازد.

فردوسی می‌گوید:
همی داشت این زن جهان را به مهر
نجست از بر خاک بادسپهر

آزرم دخت

به پادشاهی می رسدوبردادوآیین نیکو حکومت می‌کند.

همه کار بر داد و آیین کنم
کزین پس همه خشت بالین کنم

با بررسی نقش زنان در شاهنامه به این نتیجه می‌رسیم 
که نمی‌توان با مثال آوردن چند بیت الحاقی که درنسخه‌های معتبر شاهنامه نیست فردوسی را به تحقیر زنان متهم کرد.



منابع:
شاهنامه فردوسی چاپ مسکو
مجله هستی

کانال علوم و فنون ادبی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان