کد خبر: ۱۶۵۸۲
تاریخ انتشار: ۲۲ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۰۸:۱۵-11 May 2020
ترانه‌ی«دایه‌دایه» مشهورترین و پرآوازه‌ترین سروده‌ی لری در مقام «سه‌پا» بوده که سیر تاریخی عجیبی داشته.
عصراسلام: این ترانه نخستین بار توسط هنرمندان دوران قاجار در لرستان ساخته شد و به مرور زمان و با تحولات سیاسی و اجتماعی توسط جمعی از آهنگ‌سازان محلی و ایرانی و حتی خارج‌نشین بازسازی و تنظیم شده است.

اما ریشه‌ی این سرود حماسی طبق اسناد و روایت‌های پیرانِ آگاه و نظرِ زنده‌یاد استاد علی‌محمد ساکی بدین صورت است: «نازی خانم بیرانوند، مادر فاضل اسدخان، و دیگر نازی خانم، دخترحاج عالی‌خان سگوند، همسر علی‌مردان‌خان فیلی و مادر محمدخان فیلی، هردو از زنان متهور بودند. فرزندان هر دو نازی‌خانم از شجاعان زمان خود بودند و این ترانه به روایت‌های مختلف دربارۀ این فرزندان بوده است.

زین برگم بونیت اومادیونم/ خورم بورتو سی هالونم.
(اسب مرا زین کنید تا به میدان جنگ بروم؛ خبر مرگ مرا به دایی‌هایم برسانید.) سنگران برمنت لشم در آریت/ بورتم سی دالکم بونگمه وراریت. (سنگر را خراب کرده و پیکرم را بیرون آورید؛ پیکرم را برای مادرم ببرید تا بانگ عزای مرا برآورد.) نازی توسی بکو جومه ورته/ دور کردن دو قورسو شیر نرته. (نازی تو سیاه کن جامه‌ی تنت را زیرا شیر نرت را به خاک سپردند.) هالونم خیلن هزارهزارن/ سی تقاص خین مه سرورمیارن. (دایی‌های من خیلی هستند و برای خون‌خواهی من سر بر می‌آورند.) توضیح: محمدخان فیلی خواهرزاده مهرعلی خان، خسروخان، علی‌مراد از جمله پسران حاج‌عالی‌خان که در ازنا مستقر و به خون‌خواهی خواهرزاده خود. فرزندنازی خانم درنزاع منطقه‌ی بدرآوی پشتکوه برمی‌خیزند.


متن لری شعر:

حیف خوم سی بیرنون د عهد مردو
د وروگرد چول می کرد تا تخت تهرون

هم یدالله شیر جنگی هم نصرالله خان رنگی
چه کشیم چه زخم داریم چه مین میدو

دایه دایه وقت جنگه
تفنگه بالا سرم پرش فشنگه

یدالله گوت مردمو کی هی وگیره
دشمه و اتوپش جنگ کنه مه وا سه تیره

دایه دایه وقت جنگه
تفنگه بالا سرم پرش فشنگه

آساره د آسمو و ماهی د آووه
مردان خان بیرانون منی قصووه

یدالله و نصرالله دو باز بالدار
دووه سن دومه تفنگچیا تا پاپی خالدار

د قلا کرده و در شمشیر و دسش
چی طلا برق می زنه لغم اسبش

هم یدالله شیر جنگی همه نصرالله خان رنگی
چه کشیم چه زخم داریم چه مین میدو


برگردان شعر حماسی دایه دایه( فارسی):

حیف من برای ایل بیرانوند در عهد مردان
که از بروجرد
تا تهران را از لوث دشمن پاک میکردند

یدالله شیر جنگی و نصرالله مردی از خان های با وقار
چه کشته شویم و چه زخم دار در میدان و جنگ خوبست

مادر مادر وقت جنگ است
تفنگ بالای سر من پر از فشنگ است

یدالله گفت ای مردم ماباتوپچی دشمن باسه تیروتفنگ نبردمیکنیم
مادر ما در وقت جنگ است
تفنگ بالا سرم پر از فشنگ است

ستاره در آسمان و ماهی در آب است
مردان خان بیرانوند مثل قصاب دشمن راازبین می برد

یدالله و نصرالله مانند دو باز بالدارتاپاپی خالداربادشمن می جنگند

از قلعه برون آمده و شمشیرش در دستش است
همانند طلا برق میزد لگام اسبش

یدالله شیر جنگی و نصرالله مردی با وقار
چه کشته شویم و چه زخمی در میدان جنگ می ایستیم






متن برگرفته از مجله سیمره به قلم محمد سیف‌زاده
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان