کد خبر: ۱۶۵۴۶
تاریخ انتشار: ۲۰ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۸:۵۵-09 May 2020
تنها چند لحظه پس از زلزله شبانگاهی تهران پیش از همه و بیشتر از همه رسانه‌های فضای مجازی از خبر و تحلیل پر شدند.
عصراسلام:  البته همه آنها درست و دقیق نبودند اما در مجموع به انواع نیازها از جزییات گرفته تا ارائه تصویرهای بزرگتر و پیش بینی‌ها جواب دادند و خلاصه همه گوشت‌های این شکار بزرگ خبری را خوردند و حتی استخوان زیادی هم برای روزنامه‌ها باقی نگذاشتند.

البته روزنامه‌ها به خاطر زمان زلزله باید در شماره روز شنبه خودشان به این ماجرا بپردازند اما مرور عملکرد این طبقه از رسانه‌ها در چند سال گذشته نشان می‌دهد شاید در بهترین حالت بتوانند با چند گفتگو و گزارش چالش‌برانگیز اعلام وجود کنند و سرو صدایی را بیاندازند؛ آن هم به شرط اینکه محتوایشان پس از تولید در رسانه‌های مجازی یک بار دیگر هضم و باز نشر شود. این یعنی بیشتر روزنامه‌ها حتی برای داشتن یک نمود ضعیف هم به خودشان استوار نیستند و بر کول فضای مجازی حمل می‌شوند و جالب اینکه برای دفاع از رانت‌ دولتی خودشان و پابرجایی آن هم از این فضا استفاده می‌کنند. یعنی همان فضایی که اتفاقا این جماعت می‌گویند اگر نگهبانی چاپی‌ها با چهار چشم و حواس جمع نباشد، روح و روان مخاطبان را با شایعه‌ها و دروغ‌های تیز خودش می‌درد!
با این نوع زیست رسانه‌ای بی‌ثمر و طفیلی واقعا نمی‌دانم فارغ از حجم و عدد چه تفاوتی میان رانت‌روزنامه‌ها با مثلا رانت مراکز مذهبی وجود دارد؟ هر دو با ادعای تولید نوعی کالای عمومی، استفاده از سرمایه کشور و مردم را حق خودشان می‌دانند اما در واقع چنین ارزشی را ایجاد نمی‌کنند. البته تفاوتشان در این است که یکی با رنگ و لعاب دینی و دیگری با چنگ زدن به ارزش‌هایی مانند آزادی بیان و فعالیت رسانه‌ها رانت خودش را توجیه می‌کند.

مشروعیت بخشی به رانت

مشروعیت‌سازی جنبه مهمی در رانت‌خواری است یعنی باید پای حرف حسابی به میان کشیده شود تا بتوان بخشی از سرمایه کشور را در اختیار منافع افراد محدودی قرار دارد. گیرندگان ارز ۴۲۰۰ تومانی هم مدعی بودند و هستند که وجود این رانت برای دسترسی راحت و ارزان مردم به کالاهای اساسی واجب است و البته می‌دانیم این کالاها حتی با اختصاص این ارز دچار کمبود و گرانی بیشتری شدند.

به خاطر دارید که در همین فروردین ماه سال ۱۳۹۹ ستاد ملی مقابله با کرونا و‌ معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد اعلام کردند نسخه کاغذی نشریه‌ها به دلیل تعطیلی چاپخانه‌ها تا مدت زمانی منتشر نخواهد شد. این تصمیم به معنای آن بود که یارانه کاغذ، آگهی دولتی روزنامه‌ها و سایر رانت‌های ریز و درشتی که تنها به مدد نسخه چاپی روزنامه‌ها برقرار بود، در معرض تهدید و از دست رفتن قرار بگیرد. همین باعث شد جبهه‌ای از افراد با انگیزه‌های مختلف برای بازگرداندن تصمیم‌تعطیلی نسخه‌های چاپی روزنامه‌ها شکل بگیرد و دست‌آخر هم با استدلال‌هایی مانند اینکه «تصمیم دولت غیرقانونی و در جهت محدود کردن آزادی بیان بوده» یا «دولت قصد دارد صدای رسانه‌های منتقد عملکردش درباره مدیریت کرونا را خاموش کند» و البته با استفاده از فشار همه اندام و جوارح خودش از جمله انجمن‌های روزنامه نگاران و روزنامه‌های غیر دولتی حرف خودش را کرسی نشاند و رانت رفته را به جوی بازگرداند. در این میان توجیهات آقای کامبیز نوروزی با لعاب دفاع از حقوق رسانه‌ها بیشتر به چشم آمد. وی با نادیده گرفتن اصل مساله یعنی ضرورت تعطیلی چاپخانه‌ها و توقف نسخه چاپی روزنامه‌ها به علت کرونا به‌گونه‌ای از غیرقانونی بودن دخالت دولت در توقف کار روزنامه‌ها حرف به میان آورد و طوری فضاسازی و به اصطلاح پیام گردانی کردند که گویا یک توقیف فله‌ای دیگر اتفاق افتاده است.

البته کسی که دغدغه آزادی بیان و رسانه دارد نمی‌تواند دخالت حکومت در فعالیت رسانه‌‌ها را بپذیرد و تایید کند همین که فعالیت رسانه‌ای در ایران برخلاف بسیاری از کشورهای توسعه یافته و حتی نیمه توسعه یافته تنها با «اخذ مجوز» امکان‌پذیر است، به اندازه کافی نشان می‌دهد از همان سرچشمه سنگ‌ بزرگی مقابل فعالیت آزاد رسانه‌ها قرار گرفته اما امثال این محدودیت‌ها دلیل نمی‌شود که نقد از منظر ارزش آزادی حکم قرآن سر نیزه را پیدا کند و ابزاری برای توجیه و تدوام رانت‌خواری شود.

در کتاب «برندسازی رسانه، چیستی، چرایی و چگونگی» توضیح داده‌ام تداوم این چگونه سبب شده برند روزنامه‌هایی که در طول سالیان فعالیت این طبقه از رسانه‌ها در ایران شکل گرفته‌اند به مرور مستهلک شوند و از بازسازی خودشان برپایه دگرگونی‌های محیط بازبمانند و این دردی مضاعف برای جامعه ایران است که سالها پای این طبقه از رسانه‌ها و برندهای آن هزینه کرده است.


آرش محبی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان