کد خبر: ۱۶۲۵۰
تاریخ انتشار: ۰۹ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۳:۱۵-28 April 2020
در ساده ترین توصیف در حال حاضر و با توجه به شرایط حاکم بر اقتصاد کلان ایران بورس در نقش محافظ (Protector) به عنوان جاذب نقدینگی سرگردان جامعه عمل می‌کند.
عصراسلام: چرا محافظ؟! چون هجوم نقدینگی به سمت بخش غیر مولد اقتصاد (مانند طلا و ارز) به شدت تورم زاست. 

نارضایتی های ناشی از تجربه شوک های ارزی در سه دهه اخیر، جهش چندباره قیمت در بازار مسکن، افزایش شدید قیمت (Spike) در بازار کالاهای مصرفی پس از دی ماه ۹۶ و... تنها بخش کوچکی از تجارب تلخی هستند که لزوم توجه سیاستگذار به طراحی سیل بندهای موثر بر مسیل نقدینگی را فریاد می کشند.

بانک مرکزی به عنوان متولی سیاست های پولی کشور از یک سو نشان داده مصمم به کاهش شتاب افت ارزش ریال در برابر دلار آمریکاست و به همین جهت قوانین سخت گیرانه و محدود کننده ی فراوانی برای تقاضای سفته بازانه ارزی وضع کرده و از سوی دیگر با پیگیری سیاست های انضباطی به دنبال کاهش سرعت گردش نقدینگی در اقتصاد بوده است. مجموع دو رویکرد مذکور موجب شده تا عنان کنترلِ نرخ فزاینده ی تورم که پیش از این تصور می شد به طور کامل از کف رفته است مجددا به مرزهای قابل کنترل نزدیک شود.

در فضای اقتصاد جزیره ای ایران پس از تشدید تحریم های خارجی، هم زمان با کاهش درآمدهای نفتی هزینه های عمومی دولت رشد شتابانی به خود گرفت که به تعبیری ساده از آن به عنوان افزایش شدید کسری بودجه دولت یاد می شود. رشد کسری بودجه، خود محرک غیر قابل کتمان و بسیار قدرتمندی برای رشد نرخ دلار در برابر ریال محسوب شده به گونه ای که با انتخاب یک بازی اشتباه تمام دستاوردهای سیاستگذار پولی نقش بر آب می شود. در این بین مردم که برای حفظ ارزش دارایی های نقد خود چاره ای جز رجوع به بازارها و تبدیل ریال به هر یک از انواع دارایی ها نداشتند، با ریسک ها و محدودیت های ذاتی یا قانونی متعددی مواجه شدند. در بازار طلا ریسک نگهداری فیزیکی و خرید و فروش غیر منصفانه مهمترین دلیل کاهش انگیزه بود. 

بازار ارز به طور بی سابقه ای تحت نظر و کنترل قرار داشت و در بازار مسکن نیز به دلیل آزاد شدن پتانسیل انباشته از سال های قبل قدرت خرید عمومی به سطح کم سابقه ای تنزل یافته بود. بنابراین علی رغم تمام ریسک های مترتب بر بازارهای مالی، خرید و نگهداری سهام و به طور کلی فعالیت در بورس تنها گزینه ی پیش روی مردم به منظور حفظ ارزش دارایی ها محسوب می شد.

بنا بر همین منطق کم کم وجوه سپرده نزد بانک‌ها به سمت بورس به حرکت درآمدند و از آن پس تا کنون نقدینگیِ تازه وارد، موتور محرک قیمت سهام شرکت ها بوده است. در ابتدای روند، رشد ارزش سهام شرکت ها منطبق با عقب افتادگی رشد بازار بورس به نسبت بازار ارز توجیه پذیر بود اما کم کم بسیاری از تحلیلگران به سراغ محاسبات ارزش جایگزینی شرکت ها، بررسی ارزش روز دارایی های تحت تملک آنها و... رفتند امری که موجب شد رشد شتابان بورس تا امروز توجیه پذیر باشد. 

انتخاب گزینه‌ی فعالیت و سرمایه گذاری در بورس هم برای مردم سودآور بود هم برای دولت مردان رضایت بخش. بر عکسِ دولت یازدهم که به طور کلی کمترین توجهی به اهمیت بازار سرمایه نداشت دولت دوازدهم به یک باره گویی پتانسیل های بازار سرمایه را از نو شناخت و شرایط هدایت نقدینگی به سمت بورس را هموار کرد. در این شرایط امکان تامین مالی ارزان تر برای بنگاه ها فراهم شد. دارایی بسیاری از شرکت‌ها در ترازنامه مورد تجدید ارزیابی قرار گرفت و در نتیجه سطح ریسک بنگاه ها نزد بانک‌های وام دهنده کاهش یافت. به عبارت بهتر یک بازی برد-برد برای هر سه گروه مردم، بنگاه و دولت شکل گرفت. مردم مجددا شاهد رشد ارزش دارایی های بی ارزش شده خود بودند (ناشی از کاهش ارزش ریال) بنگاه ها به منابع مالی بیشتر با هزینه‌ی کمتر دسترسی پیدا کردند و دولت نیز هم زمان با کاهش تاثیر پول داغ در بازارهای مصرفی پروژه ی تامین بخش قابل توجهی از کسری بودجه ی خود را از طریق واگذاری نهادهای دولتی در بورس استارت زد. 

موفقیت بزرگ دولت در عرضه ی شستا و برنامه های آتی دستگاه اجرایی برای معرفی صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس یا ETFs به خوبی مویّد درستی پروژه ی پیش گفته است اما به باور ما بزرگترین دستاورد حکومت استفاده از ظرفیت نقدینگی سرگردان جامعه در جهت یک بازی غیر مخرب و سازنده بوده است. بورس نشان داد که هم محافظ ساختارها و هم محرک بخش مولد اقتصاد است. کار یک دولت هوشمند (به شرط هوشمندی) هیچ گاه با بورس تمام نمی شود.



کانال اقتصاد به زبان ساده
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان