کد خبر: ۱۶۲۲۷
تاریخ انتشار: ۰۸ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۶:۳۴-27 April 2020
چهارم اردیبهشت‌، سالروز تاجگذاری رضاشاه در کاخ گلستان در سال هزار وسیصد‌ و پنج بود.
رضاشاه، هنگامی که به قدرت رسید، نماینده فکری بود که می‌خواست دولت مدرن را به مدد اقتدار بسازد. خطابه‌ای که نخست‌وزیرش فروغی در تاجگذاری خواند، نشان‌دهنده‌ی خواسته‌هایی بود که حلقه روشنفکران اطراف رضاشاه دنبال می‌کردند. 

آن‌ها در پی هرج‌ومرج پس از انقلاب مشروطه، به این ایده رسیدند که ایران قبل از دموکراسی‌ به دولتی مقتدر نیازمند است که نظم را برقرار کند، اختلافات فرقه‌ای را از بین ببرد، ملتی یک‌پارچه ایجاد کند که به زبان مشترک سخن بگوید و به هویت ملی و تاریخی خود ببالد. آن‌ها عقیده داشتند ایران از غرب جامانده و سرعت جهان مدرن طوری است که وقت زیادی برای ایران نمانده. پس به جای روش‌های مسالمت‌آمیز و اقناعی که نیازمند زمان است، باید مردم را با زور و شلاق از خواب بیدار کرد، گذشته باستانی‌ ایران را به یادشان آورد و به عصر جدید واردشان ساخت. 

فروغی در خطابه‌اش، رضاشاه را «ایرانی‌نژاد» و امتداد سلطنت شاهانی معرفی کرد که نماد اقتدار و عظمت بودند. از شاهان افسانه‌ای، جمشید و فریدون پیشدادی شروع کرد و از کورش و داریوش هخامنشی، اردشیر و شاهپور و انوشیروان ساسانی نام برد. سپس به امراء سامانی و دیلمی، عمربن‌احمد و عضدالدوله اشاره کرد. شاه اسماعیل و شاه عباس را ستود و سرِ آخر به نادرشاه پرداخت. شاهی که همانند شاه جدید از میان فرودستان برخاسته بود. فروغی گفت که آمدن شاهِ نو، بشارتی است بر اینکه «ملتی ستمدیده» سربلندی و عزت گذشته را بازخواهد یافت.در لفافه نصایحی نیز به شاه کرد که مبادا در جاده خودکامگی قدم زند؛ گفت:«ملت ایران باید بداند که امروز تقرب به حضرت سلطنت به وسیله تایید هواهای نفسانی و استرضای جنبه ضعف بشریِ سلطان و تشبثات گوناگون و توسل به مقامات غیرمقتضیه میسر نخواهد شد...راه درست و یگانه راه نیل به آن مقصد عالی، احراز مقامات رفیعه هنر و کمال و ابراز لیاقت و کفایت و حسن‌نیت و درایت در خدمتگذاری این آب و خاک است. خادم محترم و عزیز و خائن خوار و خفیف خواهد بود.» فروغی چند سال قبل‌تر، پریشان از هرج‌ومرج حاکم بر ایران، نوشته بود که: «ایران ملت ندارد، افکار عامه ندارد. 

اگر افکار عامه داشت به این‌روز نمی‌افتاد. ایران اول باید وجود پیدا کند تا بر وجودش اثر مترتب شود». حالا فروغی به کمک رضاشاه می‌خواست این آرزو را محقق سازد. آیا پروژه‌ی روشنفکرانی چون فروغی توسط رضاشاه، محقق شد؟‌داوری دشوار است اما بنیانی که امثال فروغی بدست پهلوی از ایران ساختند،روایت غالب ناسیونالیسم ایرانی‌ست و تا امروز برجا.


اینستاگرام علی ملیحی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان