کد خبر: ۱۶۰۱۴
تاریخ انتشار: ۰۱ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۹:۳۷-20 April 2020
ارتباط تمثیل با اسلوب معادله محل بحث و مورد اختلاف است.
عصراسلام: درکتاب‌های بلاغی قدیم تمثیل را از شاخه استعاره دانسته‌اند و بحث اسلوب معادله مطرح نشده است؛ اما، در متون بلاغی جدید، تمثیل یک صنعت بدیعی مستقل است و از تشبیه و استعاره جداست، در عوض آن را با اسلوب معادله یکی می‌دانند. 

اسلوب معادله نیز صنعتی تمثیل گونه است که در سبک شاعران هندی رواج پیدا کرد. آنان با الهام از تمثیل، کلام خود را بر اساس بهره‌گیری از مضامین مورد پسند عامه قرار داده و سرشار از بیت‌هایی کردند که در آن حکمت‌های عامیانه درج شده است.

در تمثیل و اسلوب معادله سخنی که بیشتر جنبه عقلی دارد مطرح می‌شود و برای تأکید بر آن و تقویت بنیه‌ سخن، مثالی همه فهم بر آن می‌آورند، مثل این ابیات مولانا جلال‌الدین محمد بلخی در آغاز دفتر اول مثنوی معنوی:

با لب دمساز خود گر جفتمی         
همچو نی من گفتنی‌ها گفتمی

هر که او از هم زبانی شد جدا        
بی‌نوا شد گرچه دارد صد نوا

چون که گل رفت و گلستان درگذشت              
نشنوی زان پس ز بلبل سرگذشت

شاعر می‌گوید من همدل و هم زبان ندارم و در  نتیجه سکوت می‌کنم با اینکه حرفهای بسیار برای گفتن دارم، برای این مطلب مثال گل و بلبل را می‌زند.

پس در تمثیل و اسلوب معادله، شاعر یا نویسنده الزاماً از یک مثل استفاده نمی‌کند، بلکه مثالی روشن‌تر و قابل فهم‌تر برای سخن خود می‌آورد مانند:

 کبر زشت و از گدایان زشت‌تر              
 روز برف و سرد، آنگه جامه ‌تر 
    
اسلوب معادله آرايه‌ای است مركّب از دو مصراع كه بين آن ها هيچ ارتباط دستوري و يا ظاهري نباشد امّا در مفهوم و معنا يكسان هستند . به تعبيري ديگر گاه در شعر ، مصراع دوم در حكم مصداق و نمونه‌ای برای مصراع اوّل است و می‌توان بر خلاف تمثيل جای دو مصراع را عوض كرد يا ميان آن‌ها علامت مساوی (= ) گذاشت .

مثال : عشق چون آيد برد هوش دل فرزانه را                                                      
دزد دانا می‌كشد اوّل چراغ خانه را

در اين بيت ، هر مصراع  از يك جمله ي مستقل تشكيل شده است و قابل جابه جايی‌اند و برای هريك از عناصر معنايی مصراع اوّل می‌توان در مصراع دوم معادلی يافت :

عشق = دزد دانا  /   هوش دل فرزانه = چراغ خانه  /   از هوش بردن = كشتن چراغ خانه

بنابر اين برای تشخيص اسلوب معادله بايد به نكات زير توجّه نمود :

- در اسلوب معادله اجزای دو مصراع  از نظر ارتباط معنايی مشابه هم هستند .

- می‌توان جای دو موضوع ( دو مصراع ) را عوض كرد .به عبارتی هريك را می‌توان نمونه و تأكيد ديگری دانست .

- در اسلوب معادله  می‌توان برای هريك از عناصر معنايی مصراع اوّل در مصراع دوم معادل و مشابهی يافت .
-  در اسلوب معادله بين دو مصراع ، پيوند وابسته ساز مثل : كه ، چون ، زيرا و ...  به كار نمی‌رود .

- در اسلوب معادله نبايد مصراع اوّل با علامت سؤال (؟) همراه باشد .

- در اسلوب معادله هريك از دو موضوع ( دو مصراع ) يك جمله‌ی مستقل‌اند . 
 
- می‌توان بين دو مصراع واژه‌ی « همان طوری كه » به كار برد.


امیر نورمحمدی
کانال علوم و فنون ادبی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان