کد خبر: ۱۵۸۵۲
تاریخ انتشار: ۲۷ فروردين ۱۳۹۹ - ۰۰:۰۵-15 April 2020
... و یسئلونک عن ‌الانفال...
عصراسلام: ۱ «انفال»، نام مجموعه‌ی هشت عملیات قتل‌عام ِ کُردها است که در سال ۱۹۸۸، به دست حکومت صدام حسین انجام گرفت و در طی آن، دست‌کم یک‌صدوهشتاد هزار کُرد به شیوه‌ای سیستماتیک قتل عام، و در گودال‌های ‌جمعی در جنوب و شرق عراق، «گم‌ و گور» شدند.
۲ 
«انفال» نام هشتمین سوره‌ی قرآن است و این‌گونه آغاز می‌شود: «یسئلونک عن‌الانفال قل‌الانفالُ للّه والرّسول...». «انفال» یعنی آن غنیمت‌های جنگی که مسمانان از کفّار می‌گیرند، و سوره‌ی انفال، از شیوه‌های تقسیم آن غنیمت‌ها و سهم هر یک از غازیان سخن می‌گوید.
۳
عملیات انفال، رسماً توسط رژیم عراق نام‌گذاری شد و منظور آن رژیم، دقیقاً اشاره به سوره‌ی هشتم قرآن بود. مسئول مستقیم عملیات انفال، علی حسن مجید، پسرعموی صدام بود؛ همو که به مناسبت بمباران شیمیایی شهر حلبچه و کشتار چند لحظه‌ای بیش از پنج هزار زن و مرد و کودک کُرد، «علی شیمیایی» نامیده‌ می‌شود و سال‌ها بعد از آن جنایت و پس از اشغال عراق به دست امریکا، اعدام شد.
۴
تا همین شصت و چند سال پیش از عملیات انفال، کشوری به نام «عراق» در این سرزمین وجود خارجی نداشت. «عراق»، محصول توطئه‌های استعمارگران انگلیسی و فرانسوی بود که بعد از شکست امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول و تقسیم سرزمین‌های آن، به‌وجود آمد. بغداد، تا همین چند دهه پیش، یکی از شهرهای عثمانی بود؛ همان‌طور که دمشق و بیروت و اورشلیم نیز چنین بودند. کشورهای عراق، سوریه و ترکیه، سرزمین‌های «جعلی» ِ دست‌پخت ِ کلمانسو و لوید جورج و جنگ‌سالاران محلّی هستند. در این میان، کُردهای بی‌پناه، میان این سه کشور تقسیم شدند و سرشان بی‌کلاه ماند. همه‌ی کردهای ساکن این سه کشور جعلی، پنج سده پیش که در جنگ چالدران، شاه اسماعیل صفوی از سلطان سلیم عثمانی شکست خورد، با خاک و تاریخ‌شان به دولت عثمانی بخشیده شده‌بودند.
۵
کُردهای عراق، از همان آغاز مورد شدیدترین سرکوب‌ها قرار گرفتند. تاریخ شصت وچندساله‌ی موجودیّت کشور عراق، تاریخ سرکوب و دربه‌دری و کُشتار کردها بود، ملّتی که وجه مشترک‌اش با اعراب و فرهنگ و زبان عربی، جز خدای قرآن، چیز دیگری نیست؛ و هم‌نشینی‌ ِ دو ملَتی چنین بیگانه با هم، جز از برکت زور ِ استعمار، ممکن نبود و نخواهدبود.
۶
پس صدام حسین در نام‌گذاری عملیات «انفال»، بسیار زیرکانه، تاریخی، و ظریف عمل کرده‌بود؛ همان‌طور که در نام‌گذاری عملیات «قادسیه» و در جنگ با ایران. در هر دو بار، هم‌چون هزار و چندصد سال پیش، اعراب به جنگ «کفّار» آمده‌بودند! و مگر آن‌وقت‌ها هم، کُردها نبودند که بیش از همه، در برابر غازیان تازی ایستاده‌بودند و از جانب خلیفه‌ی دوّم، به لقب ِ «جنّ» مفتخر شده‌بودند؟
۷
در طول ده سال نخست حکومت صدام، بیش از چهارهزار روستای کردنشین با خاک یک‌سان شد. هزاران هکتار زمین زراعی نابود شد، هزاران چشمه‌ی آب، «بتُن‌ریز» و کور شد، بیش از یک و نیم میلیون کُرد آواره‌‌ی جهان شدند و دست کم‌، یک‌چهارم همین تعداد، کشته‌شدند. تنها در یک عملیات ضربتی در سال ۱۹۸۳، هشت هزار کُرد ِ بارزانی تنها به دلیل هم‌طایفه‌گی با مسعود بارزانی، ربوده و تا ابد مفقود شدند.
۸
اما عملیات انفال، که این‌روزها دارند سی‌ و دومین سالگردش را عزا می‌گیرند، مصداق بارز نسل‌کشی بر اساس معیارهای بین‌المللی است؛ و «انفال» نیز، هم‌ارز ِ «هولوکاست»، به قاموس بشریّت وارد شده‌است.
۹
انفال نیز، در مطابقت با تعریف نسل‌کشی، در سه مرحله‌ی اصلی صورت گرفت: شناسایی، گردآوری و نابودی
یعنی Definition ، Concentration ، Annihilation
۱۰
در مرحله‌ی «شناسایی»، به دستور علی شیمیایی، تمام مناطقی که می‌بایست تصفیه شوند شناسایی شدند و تحت نام «مناطق ممنوعه»، در ترمینولوژی ِ نابودی طبقه‌بندی شدند: مناطقی که احتمال داشت تحت نفوذ چریک‌های کرد قرار داشته باشند یا چریک‌ها از آن مناطق، آذوقه و مواد غذایی و تدارکاتی تهیّه کنند. هم‌چنین مناطقی که بیش‌ترین خانواده‌های چریک‌ها را در خود داشتند.
در مراحل مختلف، این مناطق، بمباران، پاکسازی و نابود شدند.
۱۱
در مرحله‌ی «جمع‌آوری»، مردم مناطق ممنوعه، از زن و مرد و کودک و پیر، به صورت جمعی و ناگهانی، ربوده و با کامیون‌های ارتشی به مناطق جنوبی و شرقی عراق انتقال یافتند. در طول صدها کیلومتر انتقال آن‌ها، تعداد زیادی کودک یا افراد پیر و بیمار که توان ادامه‌ی راه را نداشتند، مردند یا در بیابان‌ها رها شدند. معروف‌ترین اردوگاه‌های اقامت موقّت که خود قتل‌گاه‌های عظیم انسانی بودند، در «دبس»، «توبزاوا»، «تکریت» و «نقره سلمان» قرار داشتند. اسنادی که باقی‌ مانده‌اند، به شیوه‌ای حیرت‌انگیز، نشان از ثبت دقیق نام و نشان، نژاد، جنسیت، محل تولد و عمر ِ نابود‌شدگان دارد.
۱۲
در مرحله‌ی نابودی، تمام پسران و مردان بزرگ‌تر از سیزده سال نابود شدند. آن‌ها را دسته‌دسته، از اردوگاه‌ها منفکّ‌کرده و به بیابان‌های مرز عربستان انتقال داده و قتل عام می‌کردند. شیوه‌های اجرای کشتار، تقریبن مشابه شیوه‌های نازی‌ها بود: گروه‌گروه، در کناره‌های گودال‌های بزرگ ِ ازپیش‌آماده، ایستانده‌می‌شدند و به رگبار بسته‌می‌شدند تا در گودال‌ها سقوط کنند. هر گودال بین پانصد تا هزار قربانی را در خود پناه می‌داد. همان‌طور که پیش‌تر هم گفته شد، بیش از یک‌صدوهشتاد ‌هزار پسر و مرد کُرد، به همین شیوه‌ها نابود شدند، بدون آن‌که هیچ‌وقت به طور رسمی از جانب رژیم، مرگ‌شان اعلام شود.
۱۳
انفال نه یک رویداد اتّفاقی، بلکه دقیقاً یک عملیات حساب‌شده، شدیداً عقلانی، و هدف‌دار بود: فراری‌دادن و نابودکردن یک ملّت، به هدف ایجاد کشوری تک‌مّلیتی، تحت سلطه‌ی یک نظام فراگیر مطلق.
۱۴
آن زنان و کودکانی که توانستند از اردوگاه‌های مرگ بازگردند و غم‌ها و دردها و خاطره‌هایشان را در ژرف‌ترین ذره‌های وجودشان مخفی کردند تا به جرم افشای اسرار دولتی! نابود نشوند و بی‌خبر از سرنوشت عزیزان‌ و نان‌آوران‌شان، حتا نتوانستند برای آن‌ها سوگ‌واری کنند و البته تا دم مرگ منتظر بازگشت آن‌ها بودند، تنها بعد از سقوط صدام بود که توانستند گریه‌کنند، فهمیدند که آن عزیزان نابود شده‌اند و توانستند که با خیال آسوده بمیرند.
۱۵
جالب آن‌که همین «امریکا»یی که سال‌ها بعد، ترتیب محاکمه‌ی جلادان را داد، همان «امریکا»یی است که در آن روزهای سیاه کابوس و کشتار، نه تنها نسل‌کشی ِ انفال بلکه حتّی شیمیایی‌ بودن بمباران حلبچه را هم به رسمیّت نشناخت و نپذیرفت!


در نوشتن این یادداشت از اطلاعات آماری و فنّی ِ مقاله‌ی کُردی ِ زیر یاری گرفته‌ام:
- ئه‌نفال، جینوسایدکردنی کورد له عیراق / نوسینی خالید سالح / وه‌رگیرانی کاوه جه‌مال

خالد رسول پور
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان