کد خبر: ۱۵۷۹۵
تاریخ انتشار: ۲۴ فروردين ۱۳۹۹ - ۰۸:۳۲-12 April 2020
والتر بنیامین، فیلسوف آلمانی، در نقد ستاره سازی سینما در نظریه شهره‌گی می‌گوید: سینما باید چهره واقعی زندگی مردم را به تصویر بکشد.
عصراسلام: هر چند بنیامین نظریه شهره‌گی را در رابطه با رسانه سینما نوشته است ، اما رسانه تلویزیون نیز به دلیل شباهت در ارائه تصویر میتواند مخاطب این نظریه باشد.

سریال پایتخت بازنمایی تصویر واقعی از روابط اجتماعی طبقه متوسط جامعه و تأثیر پذیری مناسبات اجتماعی از فرهنگ غالب در جامعه امروز ایران است. از این رو مهمترین دلیل برای محبوبیت بی‌نظیر این سریال در به تصویر کشیدن لحظه‌های واقعی انسان‌های جامعه امروز ایران و همزاد پنداری عمیق مخاطب با سریال است.

تمامی کنش های شخصیت های پایتخت برگرفته از رفتارهای مردم در بطن جامعه ایران هستند. به تصویر کشیدن رفتارهایی مثل اختلافات موقت خانوادگی ، تزویر ، دروغ ، رقص و ... همگی بخشی از بازنمایی کنش‌های اجتماعی مردم ایران در جامعه امروز ایران در سریال هستند.

در بیشتر سریال‌های ایرانی خانواده‌ها یک زندگی بسیار مرفه دارند ، شغل‌شان کارخانه داری، منزلشان یک خانه فوق لوکس دوبلکس در بالا شهر تهران، خودروشان یک خودرو وارداتی بسیار گران‌قیمت و اسباب و وسایل منزل‌شان همگی مدرن و گران‌قیمت هستند.

اما در سریال پایتخت همه چی معمولی و واقعی است. شغل کاراکترهای سریال همگی شغلی های طبقه متوسط جامعه همچون رانندگی ، بنایی ، کارگری ساختمان ، آرایشگری و جنگلبانی بوده و حتی گهگاهی بیکار هستند. خودرو هایشان معمولی است ، منزلشان اصولا اجاره ای ، ویلایی و قدیمی بوده و اسباب منزل بسیار ساده و معمولی هستند. سبک زندگی شان نیز سنتی و بی آلایش است.

هر کدام از شخصیت های سریال می توانند نماد یکی از طبقه های افراد جامعه باشند که سریال با نمایش رفتارهای آنان در پی نقد کنش های اجتماعی آنان بوده است.

نقی معمولی نماد یک ایرانی معمولی است. او نماینده یک ایرانی معمولی در سریال بوده و رفتارهای او نقد رفتارهای اجتماعی بخش بزرگی از جامعه ایران است. او همواره در تلاش برای خودنمایی و بزرگنمایی است. او دوست دارد همیشه و همه جا اول باشد ، حتی در صف تمرین طواف هم میخواهد اول باشد. او دوست دارد هد فامیل باشد و در همه کارها دخالت کند. نسبت به دیگران به ویژه بهبود حسادت می کند ، چون دوست ندارد کسی تو چشم باشد و باید همه او را آدم موفقی ببینند. اون دوست دارد در نزد همه متفاوت و با کلاس جلوه کند ، دائم می گوید استندبای حاجی است و درحالیکه راننده نماینده مجلس است خودش را مجلسی آدم معرفی کرده و طوری رفتار می کند که انگار خود نماینده مجلس است. از هما میخواهد که برایش پارتی بازی کرده و در اخبار استان خبر بازگشت او از سفر حج را اعلام کند.
او اسلحه قلابی همراه خود داشته و به همکارش به دروغ میگوید که اسلحه واقعی گرفته است ، خودرو شش در می خرد ، شیشه هایش را دودی می کند و روی آن پرچم نصب می‌کند تا همه فکر کنند او آدم مهمی است. برای اینکه دیگران او را قهرمان بدانند داستان تصادف را معکوس تعریف میکند.

پایتخت ۶ بوسیله بخشی از رفتارهای نقی، انتقادهای خود را متوجه بخش مذهبی جامعه ایران می‌کند. گرفتن حق امتیاز سفر حج تقی با نیرنگ، سیاه کردن پیشانی به علامت جای مهر نماز ، نماز خواندن با صدای بلند، بستن دکمه یقه، وضو گرفتن با آب زیاد ، انداختن انگشترهای عقیق، ته ریش گذاشتن و لذت بردن از اینکه او را حاجی خطاب کنند ، همگی نشانه‌های رفتار همراه با تزویر و ریا از نقی است.

شخصیت هما در فصل ششم تنها شخصیت واقعی و خاکستری از او در تمام فصول است. او همواره شخصیتی اگزژره و غیر قابل باور داشت. شخصیتی مافوق سفید که حتی اشتباه هم نمی کرد. اما هما در فصل شش به مانند دیگر کاراکترها واقعی و خاکستری است. او در جایی مجبور به پنهان کاری شده و به نقی دروغ می گوید و در ادامه حتی سر شوهرش داد می زند.

سریال در ارائه بخشی از رفتارهای هما ، راجع به پذیرش جامعه نسبت به پاره ای از فرهنگ های امروزی و عامیانه بانوان صرفا اقدام به تأیید ضمنی رفتار کرده و انتقادی نسبت به آنان ندارد. استفاده از ماسک زیبایی صورت و پروتز کردن لبها به توصیه فهیمه ، قسمتی از این پلان ها می باشد.

بهتاش نماد جوانان امروز جامعه بوده و طراحی شخصیت او به منظور نقد رفتارهای جوانان امروز جامعه است. مصرف سیگار و مواد مخدر ، بی احترامی به بزرگترها ، دست بلند کردن به روی دایی اش ، خطاب کردن مادر و دایی و زن دایی به اسم کوچک ، ارتباطات نامتعارف با جنس مخالف و تیغ زدن مالی دیگران ، بخشی از نقدهای سریال به این طبقه از جامعه می باشد.

همچنین فیلمساز با به تصویر کشیدن رفتارهایی ممنوعه از بهتاش ، همچون پوشیدن لباس های متفاوت ، رقص و موسیقی انتقاد خود را نسبت به مسأله آزادی های اجتماعی نشان داده و نسبت به محدودیت های موجود انتقاد می کند.

سارا و نیکا نماینده دختران نوجوان در سریال هستند. وقت گذرانی طولانی مدت در اینستاگرام ، خرید فالور فیک و نصب ماهواره بدون اجازه والدین ، تصویری از رفتارهای اجتماعی مورد نقد سریال از این گروه از افراد جامعه می باشد.

شخصیت های پایتخت همچون افراد واقعی جامعه شخصیتی خاکستری دارند.
چراکه فیلمساز تنها در تلاش برای نقد رفتارهای اجتماعی شهروندان بوده و تصمیمی برای سیاه نمایی جامعه نداشته است. شخصیت های پایتخت در کنار رفتارهای انقاد آمیزشان آدم های خوبی بوده و طینت پاکی از آنها دیده می شود.
به عنوان مثال نقی در کنار رفتارهای ضد اجتماعی اش ، انسان بسیار خوبی است.
او هر چند که در اعمالش ریا می کند اما در واقع فرد مذهبی و معتقدی است. نماز میخواند ، به مسجد می رود ، روزه می گیرد ، کارهای پدر پیر و بیمارش را انجام می دهد ، حاضر به انجام کار در هر شغلی حتی در سطوح پایین می شود ، خانواده اش را دوست داشته و عاشق آنهاست ، در تمامی مشکلات پیش آمده به ارسطو و فهیمه کمک می کند. هما نیز پدر همسرش را همچون پدر خودش دوست دارد. بهبود از شنیدن خبر مرگ پدر همسرش گریه می کند. اینها بخشی از رفتارهای آموزنده شخصیت های سریال هستند.

پایتخت در تمامی فصل هایش (به جز قسمت های پایانی فصل پنج که ایدئولوژیک بوده) در تلاش برای به تصویر کشیدن روح زندگی و زیبایی های زندگی سنتی در منطقه ای زیبا و خوش آب و هوا و به دور از دغدغه ها و دردسر های زندگی مدرن شهری است.

در سه فصل پایانی سریال ، خانواده هر بار برای یک مراسم ، تمامی فامیل را دعوت کرده و همگی در کنار هم به دور از مبلمان به صورت کاملا سنتی بر روی زمین دور سفره می نشینند.

نماهای باز از منظره زیبا و سرسبز شمال ، سکونت در خانه های ویلایی و قدیمی شمال با حیاط های بزرگ پر از درخت و زندگی با اسباب و وسایل ساده داخل منزل ، نشستن های دسته جمعی در ایوان کنار حیاط و خوردن دو فنجان چای ، سوار شدن دو ترکه بر دوچرخه قدیمی ، عبور چندین باره قطار ، تنها بخشی از زیبایی های زندگی سنتی شهرستانی است که در سریال به تصویر کشیده می شود.

توجه به مسأله سوء مصرف مواد مخدر به عنوان یکی از معضلات اجتماعی در سه فصل آخر سریال جایگاه قابل توجهی داشته است. در فصل های گذشته تقی ، بهتاش و بعضی از اعضای فامیل مبتلا به سوء مصرف بوده اند. در فصل ششم نیز تقی ، رحمن و رحیم دچار این معضل هستند و ارسطو نیز ناخواسته به وادی پخش مواد مخدر کشیده شده است. هر چند در رابطه با این معضل نقد آسیب شناسانه صورت نمی گیرد اما با تکرار مداوم آن سعی در به تصویر کشیدن وجود این پدیده در جامعه را دارد.

اساسی ترین نقد وارده به پایتخت ۶ نسبت به فصل های گذشته جایگزینی طنز کلامی به جای طنز موقعیت است. این مسأله سبب شده است که یکی از تفاوت های آشکار این فصل از سریال نسبت به فصل های قبلی استفاده پیاپی از شوخی های جنسیتی و طنزهای کلیپ های شبکه های اجتماعی به کمک پیش زمینه های ذهنی مخاطب باشد ، این مسأله هر چند که بر بار طنز اثر می افزاید اما سبب کاهش کیفیت فیلم نامه در مقایسه با فصل‌های قبلی می‌شود.

نویسنده: محمدعلی اصالتی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان