کد خبر: ۱۵۷۰۴
تاریخ انتشار: ۲۰ فروردين ۱۳۹۹ - ۰۸:۴۸-08 April 2020
در كلمه يعنی بسيار طلا‌اندود و جواهر نشان شده، ولی در اصطلاح يعنی بی‌حاصل، بی‌مورد، غيرقابل كاربرد و حتی نازيبا.
عصراسلام: مزخرف‌كاری يكی از مشاغل وابسته به جوهر‌سازی و طلاسازی بوده است. چيزی شبيه به «مِخراج‌كاری» (كه در آن نگين يا جواهر را روی بستری از طلا يا نقره مانند انگشتر، گردن‌بند و يا گوشواره سوار و محكم می‌كنند.) در مزخرف‌كاری بستر كار طلا نيست. بلكه ممكن است شمشير، تاج، عصا و يا حتسی جامی خاص از جنس فلز يا چوب باشد كه توسط مزحرف‌كار با ورقه‌هايی از طلا و نقره اندود شده و با انواع سنگهای قيمتی تزيين می‌شود.

مزخرف‌كاری تقريباً در همه‌جای تاريخ ايران ديده می‌شود. شمشيرهای مرصع يافت شده از دوران هخامنشيان تا عصاهای پراغراق دوره‌ی قاجار نشان دهنده تمايل شديد پادشاهان و ثروتمندان به اين هنر است. دوره اوج مزخرف‌كاری به عصر صفويه باز می‌گردد كه در آن انواعی از تاج‌ها، شمشيرها و خنجرهای مرصع ساخته شد كه به معنی واقع كلمه زيبا بودند.

اما چون به دوران قاجار می‌رسيم اين هنر به بيراهه كشيده می‌شود. مزخرف‌كاری نيز همچون ساير شاخه‌های هنری ـ از شعر تا موسيقی و معماری ـ در اين دوران از مسير اعتدال خارج شده و به جای زايش پديده‌ای زيبا، آنچنان اغرق‌گرا می‌شود كه به كلی از زيبايی تهی می‌گردد. آنچنان كه گاهی از فرط اغراق در افزودن نگين و سنگ و جواهر به مثلاً يک شمشير، به گونه‌ای آن را سنگين و زمخت می‌كردند كه ديگر حتی برای نمايش دادن هم فرد نمی‌توانست آن را بر كمر ببندد و آنقدر در اين راه به افراط رفتند كه ديگر كسی مايل به چنين سفارش‌هايی نبود. 

از سوی ديگر هزينه‌كار به قدری بالا رفته بود كه حتی متمولين هم گرايش خود را به اين صنعت از دست دادند. با افول دولت قاجاريه اين صنعت نيز افول كرده، كم كم فراموش شد. اما اصطلاح مزخرف و خاطره‌ی كاری كه حاصلی نداشت جز تجمل و صرف هزينه‌ی بی‌مورد، در خاطر مردم ماند. آنچنان كه وقتی امری غيرقابل استفاده، نازيبا و اغراق شده و خارج از انتفاع باشد می‌گويند مزخرف است. 

وقتی كسی سخن پرحاشيه و پر از كلمات ثقيل و به ظاهر زيبا اما بی‌حاصل می‌گويد و حرفش سر و ته درست و حسابی ندارد می‌گويند مزخرف می‌گويد يا مزخرف می‌بافد و وقتی آرايشگری، نوعروسی را از فرط غلظت آرايش و استفاده از رنگ‌های بی‌ربط بيشتر چندش‌آور ساخته تا زيبا، می‌گويند :«عروس رو مزخرف درست كرده» و اينگونه است كه كلمه‌ای كه در اصل معنی زيبا داشته به تدريج تغيير معنی داده و تداعی‌گر نازيبايی شده است.


نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان