کد خبر: ۱۵۶۰۳
تاریخ انتشار: ۱۴ فروردين ۱۳۹۹ - ۱۴:۳۳-02 April 2020
در آغاز قرن ۱۹ در دربار ایران هیچ ایرانی زبان فرانسه بلد نبود و همین باعث سوء تفاهماتی میان فرستاده ناپلئون و پادشاه قاجار شد.
عصراسلام: اما در میانه قرن ۱۹ زبان فرانسه نخستین زبان اروپایی بود که در کشمکش میان روسیه و انگلیس جا خوش کرد و صاحب مدرسه شد. 

شاید ایرانیان تصور می‌کردند هر فرانسوی الزاماً باید یک مونتسکیو، ولتر، یا روسو باشد اما هر چه بود زبان فرانسه، چون زبان بیشتر دربارهای اروپا بود ارج و منزلت خاصی داشت. 

اُژِن بُرِه شرق‌ شناس و باستان‌ شناس فرانسوی، سال۱۸۳۷ همراه با یک هیات کاوشگر به ایران آمد. خیلی زود فکر تاسیس مدرسه‌ فرانسوی زبان ذهن او را به خود مشغول کرد اما قبل از دایر شدن مدرسه‌ فرانسوی زبان در تهران، تبریز که از دیرباز اقلیتی از مسیحیان شهروندش بودند، صاحب چنین مدرسه‌ ای شد. پس از تبریز نوبت اصفهان بود که شهروند مسیحی زیادی داشت. 

سرانجام سال ۱۸۶۲ مدرسه پسرانه سن لوئی در تهران آغاز به کار کرد که مدیریتش با کشیشان لازاریست بود. این مدرسه ویژه اقلیت‌های دینی نبود، به همین دلیل بسیاری از فرزندان خانواده‌ های اهل علم فرزندانشان را به آنجا فرستادند. از بزرگان اهل ادبی که در مدرسه سن لوئی درس خواندند: نیما یوشیج و صادق هدایت بودند. 

نیما مجموعه بینظیر خود، افسانه را به استادش نظام وفا هدیه کرده که او نیز ادیبی بود درخور ستایش. طولی نکشید که بعد از مدرسه سن لوئی مدرسه دخترانه ژاندارک هم که خواهران روحانی سن ژوزف آنرا اداره میکردند، در تهران آغاز به کار کرد. 

البته مدارس فرانسوی زبان آلیانس که تحت پوشش آلیانس یهودیان فرانسه بود نیز در همین ایام در شهر‌های شیراز، همدان، ارومیه و سنندج آغاز به کار کردند. محمد قاضی مترجم از شاگردان آلیانس سنندج بود. مدارس آلیانس تهران هم با نامهای اتحاد و اتفاق شاگردانی را جذب کردند. 

سال ۱۹۰۸ هم مدرسه ایرانی فرانسوی فعالیت خود را آغاز کرد، که بعد‌ها به مدرسه رازی تغییر نام یافت. اما خواهران روحانی مدرسه ژاندارک قبل از این که برای مدرسه فعالیت داشته باشند، یک مرکز خیریه در تهران دایر کردند. محلی کوچک در خیابان شاه‌ آباد‌ که نوعی نوانخانه بود. این محل هنوز هم به عنوان خانه سالمندان فعال است. بخت با این خواهران یار بود و مشیرالدوله بخشی از باغ خانه‌‌ اش را برای ساختن مدرسه هدیه کرد. 

خانه مسکونی مشیرالدوله را نیکلای مارکف، معمار بزرگ نوگرای گرجی‌ تبار که در ایران ماندگار شده و دوست مشیرالدوله بود در باغی بزرگ بین خیابانهای منوچهری، استامبول و لاله زار ساخته بود. مارکف کارنامه درخشانی در معماری ایران دارد: مدرسه البرز، مدرسه انوشیروان دادگر، اداره پست، شهرداری میدان توپخانه و مدرسه ژاندارک از بناهای معروف او بود. 

از همان بدو تاسیس، مدرسه ۲ قسمت شد: ساختمان مارکف که شامل کلیسا، صومعه، پانسیون و مدرسه ژاندارک بود و حیاط پشتی که ساختمانی کوتاه و یک طبقه داشت مدرسه‌ ای برای دختران کم‌ بضاعت و درمانگاه خیریه که مخصوص مادران کم بضاعت بود. در هردو مدرسه دختران زبان فرانسه را یاد میگرفتند، اما رفت و آمدی با هم نداشتند و در ورودی حیاط پشتی از انتهای کوچه ساختمان پلاسکو فعلی بود، در حالی که درِ مدرسه اصلی از انتهای کوچه ژاندارک در خیابان منوچهری است. 

مدرسه از آغاز دو زبانه بود؛ فارسی و فرانسه، اما وزارت معارف مدت کوتاهی از آموزش زبان فرانسه در این مدرسه جلوگیری کرد. سالهای ۱۹۳۰ هم مدرسه صاحب دو نام شد: منوچهری و ژاندارک. 

اما این هم زیاد دوام نیاورد و دوباره مدرسه شد همان مدرسه ژاندارک. از پیش‌ دبستانی تا پایان دوره دبیرستان. از صبح تا ظهر برنامه درسی فارسی وزارت فرهنگ تدریس میشد. بعد از ظهر‌ها هم برنامه کامل فرانسه: ریاضی، تاریخ، جغرافیا، دستور زبان و...

مدرسه ژاندارک تا سال ۱۳۵۹ با همین برنامه کار کرد. این مدرسه بعدها بسته شد. خواهران روحانی تمام ساختمانها را ترک کردند. کلیسا تعطیل شد، درمانگاه هم همینطور. 

۴ سال طول کشید تا اجازه داده شد خواهران روحانی به ساختمان خودشان برگردند، اما فضای اقامتی آنها از فضای دو مدرسه تفکیک و فعالیتهایشان هم بسیار محدود شد. امروز کلیسا بسته است و خواهران نمازخانه کوچکی دارند. درمانگاه هم تعطیل و خواهران فقط در خانه سالمندان و کهریزک فعالیت دارند. در گذشته با جذام‌ خانه تبریز هم در ارتباط بودند، اما خوشبختانه با مهار این بیماری شرایط بهتری فراهم شده است. 

بعد از سال ۱۳۵۹ مدرسه ژاندارک به ۳ مدرسه مجزا تبدیل شد. دبستان عدل، مدرسه راهنمایی سمیه و یک دبیرستان، اما بعد از چند سال دبستان برچیده شد. ورودی مدرسه راهنمایی از کوچه پلاسکو بود و بقیه فضا که بسیار وسیع است برای دوره‌ هایی خاص در نظر گرفته شد. 

امروز مدرسه ژاندارک با قدمتی حدود ۱۴۵ سال که بخشی از تاریخ تعلیم و تربیت ماست هنوز در خاطر خانواده‌ هایی جا دارد که چند نسل از دخترانشان در این مدرسه درس خوانده‌ اند.

المیرا دادور، دانشیار دانشگاه تهران
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان