کد خبر: ۱۵۴۰۸
تاریخ انتشار: ۰۱ فروردين ۱۳۹۹ - ۰۰:۰۹-20 March 2020
اقوام باستانی در دوران اساطیری یا تاریخی، با مفهوم «نوشدگی» و «نوروز» آشنایی داشتند. انسان‌های دورهٔ اساطیری معتقد بودند که جهان هر سال یا در هر دورهٔ زمانی نو می‌شود. این نوشدگی گونه‌ای تجدید خلقت و بازآفرینی کیهان بوده است.
عصراسلام: هرچند که روزگاران درازی است که نوروز، آیین کهن‌سال و عید ملّی ایرانیان از پیش از اسلام تاکنون به شمار می‌رود، با این حال تردیدی نیست که اقوام باستانی دیگر، از جمله ساکنان مصر و... نیز سال نو را از دیرباز جشن می‌گرفته‌اند یا آیینی همانند نوروز ایرانی داشته‌اند.

پیش از آن‌که حتّی مفهوم سال پدید آید، انسان‌ها برای خود یک گردش زمانیِ دایره‌وار تصوّر می‌کرده‌اند که از یک نقطه آغاز می‌گردید و با گردشی مدوّر به همان نقطه، پایان می‌یافت. با نوروز یا آغاز هر سال، کهولت زمان از یادها زدوده می‌شد و همهٔ آفریده‌ها جان تازه می‌یافتند. سبز شدن گیاهان، رویش دانه‌ها و... دمیده شدنِ جان تازه‌ای را در تنِ آدمی اِلقا می‌کرد.

آغاز کیهان همیشه در ذهن انسان همچون «بهشتِ گمشده‌»ای بود. برای بازگشت به این اَزَلیّت است که همهٔ اقوام، نمایش‌ها و مراسم آیینی-دینیِ ویژه‌ای در سرِ هر دوره یا آغاز هر سال اجرا می‌کرده‌اند.

پس، نوروز در نزد اقوام باستانی به گونه‌ای در هم شکستن زمان به شمار می‌آمد. حتی بر این باور بودند که «فَرْوَهَر»ها یا ارواح درگذشتگان نیز در این مراسم شرکت می‌کنند.

در ایران باستان نوروز در آغاز بهار و جشن مهرگان در آغاز پاییز برگزار می‌شد. چون در نزد ایرانیان، سال دارای دو فصل بود.

همهٔ این آیین‌های نوروزی اوّلاً جنبهٔ دینی و قُدسی داشته‌اند و ثانیاً هدفشان نوشدگی، تکرار آفرینش و براندازی زمان گذشته و چیرگی بر نیروهای شرّ بوده است... .

هرچند در متون اوستایی از نوروز سخنی نرفته است، اما به احتمال بسیار در گاه‌شماری اوستای جدید نخستین روز سال در آغاز فروردین ماه واقع شد.

گاه‌شماری اوستای جدید مأخوذ از گاه‌شماری مصری بود. پیش از آن، گاه‌شماری ثابتی در ایران وجود نداشت و سال همواره در گردش بود. مثلاً نوروز گاهی در آغاز تابستان و گاه در مهرماه واقع می‌شد. نوروز ایرانی به راستی جشن آفرینش و جشن برکت‌بخشی و رویش و کشاورزی است. 

به عبارت دیگر نوروز رستاخیز حیات است، چون نباتان می‌رویند. در آغاز نوروز بنا به باوری، خورشید از برج حوت (ماهی) به برج حَمَل (بَره) می‌آید؛ یعنی آفتاب به نزدیک‌ترین فاصلهٔ خود به زمین می‌رسد و تقدّس دارد. 

البته این نکته دربارهٔ نوروز متأخّر از تاریخ جلالی یا ملکشاهی یعنی سدهٔ پنجم صدق می‌کند، چون پیش از آن سال در گردش بود و نوروز قدیم گاه در آغاز بهار گاه در آغاز تابستان یا پاییز بوده است. مثلاً در سال جلوس یزدگرد سوم ساسانی در ۶۳۲ مسیحی و سال ۱۱ هجری نوروز در روز نود و یکم از آغاز بهار واقع شده است. از دوران هخامنشی آثاری که حکایت از مراسم نوروزی کند بر جای نمانده است.

در نوشته‌های دینی اوستایی نیز سخنی از نوروز نیست. از دوران اشکانی نیز آثاری که مستقیماً به نوروز اشاره‌ای داشته باشد باز نمانده است. 

تنها در دورهٔ ساسانیان است که نوروز اهمّیّت ویژه‌ای می‌یابد و بزرگ‌ترین جشن ایرانیان می‌گردد. از روایات پهلوی که از طریق شاهنامهٔ فردوسی به دست ما رسیده است برمی‌آید که نوروز از عهد جمشید جشن ملّی ایرانیان بوده است. ابوریحان بیرونی نیز عید نوروز را به جمشید نسبت داده است.


اسطوره، بیان نمادین، ابوالقاسم اسماعیل‌پور
کانال مجمع‌پریشانی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان