کد خبر: ۱۵۲۵۲
تاریخ انتشار: ۲۱ اسفند ۱۳۹۸ - ۱۴:۳۷-11 March 2020
هشت روز پیش گفتگویی با روزنامه «هفت صبح» داشتم که ۱۳ اسفند منتشر شد. در آنجا اشاره کرده بودم که این روزها دو صدا از قم و روحانیت در مواجهه با ویروس کرونا شنیده می‌شود؛
یکی صداهای بلندی است که بیشتر مورد اقبال رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی قرار گرفته و حوزه را مخالف قرنطینه و دانش پزشکی نشان می‌دهد؛ صدای کسانی همچون سعیدی (امام جمعه قم و تولیت حرم حضرت فاطمه معصومه)، علم‌الهدی (امام جمعه مشهد) و طیف شیخ عباس تبریزیان و حامیان طب موسوم به «طب اسلامی» که فاقد جایگاه علمی در حوزه هستند، ولی حرف‌هایشان همیشه مورد اقبال و توجه رسانه‌ای قرار می‌گیرد. بگذریم که فشارهای رسانه‌ای و مردمی باعث شد آقایان سعیدی و علم‌الهدی از مواضع اولیه خود عقب‌نشینی کنند.

صدای دیگری که بلند نیست و در حاشیه این غوغا به گوش می‌رسد صدای مراجع تقلید و علمای برجسته حوزه است که از همان ابتدا خواهان عمل به توصیه‌های پزشکان و رعایت مسائل بهداشتی بوده‌اند. این گروه از حوزویان که قاعدتا باید سخنگوی اصلی نهاد دین قلمداد شوند، در سال‌های اخیر نیز بارها با ادعاهای طرفداران «طب اسلامی» مخالفت کرده و همواره با این طیف مخالف دانش نوین پزشکی مرزبندی داشته‌اند. اما چرا رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی بیشتر دوست دارند صدای دسته اول را بشنوند؟ فکر می‌کنم این دلایل را بشود بسترساز چنین پدیده‌ای دانست:
یکی آنکه صدای دسته اول بلندتر و رساتر است. آنها به‌موقع و با صراحت تمام حرف می‌زنند و فضای شلوغ خبری نیز اقتضا می‌کند که صداهای رسا و صریح و بلند بیشتر و بهتر شنیده شود. در حالی که دسته دوم معمولا واکنشی عمل می‌کنند و صدایشان نیز آرام و توأم با احتیاط و طمأنینه است. طبیعی است که در این غوغای خبری و رسانه‌ای، مخاطب به صدای اول بیشتر توجه کند، چون بلندتر و شفاف‌تر و سریع‌تر شنیده می‌شود.

دلیل دوم؛ زرد شدن فضای جوامع است. انسان خسته و ملول از زندگی ماشینی، اگر گرفتار مشکلات متعدد اقتصادی هم بشود و مدام خبرهای بد بشنود، خشمگین و خسته‌تر از هر زمان به سمت اخبار و مطالبی می‌رود که فهمیدن آن آسان‌تر و واکنش به آن مهیج‌تر است. او با واکنش نشان دادن نسبت به اخبار و مطالب غیر عقلی و بلاهت‌آمیز می‌کوشد خشم و خستگی خود را اندکی تخلیه کند. جوگیری و رفتارهای احساسی و هیجانی محض از ویژگی‌های چنین وضعیتی است. طبعا در چنین بلبشویی، مخاطبان و رسانه‌ها علاقه دارند سخنان روان‌پریشانه امثال تبریزیان را بخوانند و منتشر کنند تا بتوانند هم از آنها طنز و جوک بسازند و هم با تمسخر آنها عصبانیت و خستگی و استیصال خود را کاهش دهند.

دلیل سوم نیز دلیل کلان‌تری است. سال‌هاست که دلسوزان نسبت به تخریب نهادهای مدنی و شخصیت‌های مستقل اجتماعی هشدار می‌دهند. حالا دیگر خیلی‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که وجود چنین نهادها و شخصیت‌هایی می‌توانست به کمک مردم و حکومت بیاید و از این هرج و مرج تمام‌عیار جلوگیری کند. واقعیت تلخی است، ولی باید پذیرفت که سرمایه‌های اجتماعی مهم را در این سال‌ها سوزاندیم و امروز هیچ نهاد یا چهره مرضی‌الطرفینی وجود ندارد که به آرامش مردم و انسجام بخشیدن به عملکرد حکومت در شرایط بحرانی کمک کند. آنها که به کمک دین، سیاست یا هر عامل دیگری برای خود سرمایه اجتماعی فراهم کرده بودند، به خوبی نتوانستند از آن بهره بگیرند و این سرمایه را بارها بیهوده مصرف کردند. مسؤولان نیز برای آنکه کسی موی دماغشان نشود، تا حد ممکن کوشیدند که فضا را سیاه و سفید کرده و نهادها و افراد واجد سرمایه اجتماعی را منفعل کنند.

به نظرم آیت‌الله سیستانی در سال‌های اخیر تجربه موفقی ثبت کرد؛ او به‌موقع پشت مردم ایستاد، مرعوب جو تند جامعه و منطقه نشد و مواضع و رفتارهای به‌موقع، عقلانی و صریح از خود نشان داد. از همین روست که امروز نه کسی او را به مخالفت با حقوق مردم متهم می‌کند، نه او را مخالف سلامت مردم می‌دانند و نه علیه او و حوزه نجف شعار می‌دهند.

با همه اینها به نظرم رسانه‌ها باید با حساسیت بیشتری عمل کنند. درست است که سخنان کسانی چون سعیدی و تبریزیان برای حال و روز کنونی مخاطبان جذاب‌تر و مهیج‌تر است، ولی مسؤولیت و تعهد حرفه‌ای رسانه‌ها اقتضا می‌کند که سلامت روحی و جسمی مردم را به شوخی نگیرند و صداهای عقلانی را با سرعت و شدت بیشتری به گوش مخاطبان برسانند.
امروز رسانه می‌تواند بسیاری از کم‌کاری‌ها و کمبود‌ها را جبران کند، به شرطی که این‌گونه صداهای بلند را نشنود و بلندتر نکند! صاحبان صداهای آهسته نیز باید با صراحت و شجاعت بیشتری سخن بگویند. مردم باید باور کنند که سخنگوی نهاد دین، کسانی مثل
 فلان آخوند سیاسی و تلویزیونی نیستند.

علی اشرف فتحی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان