کد خبر: ۱۴۸۱۰
تاریخ انتشار: ۰۵ اسفند ۱۳۹۸ - ۱۸:۳۶-24 February 2020
می‌گویند:«سالی که نکوست از بهارش پیداست» اما بدبینانه‌ترین افراد هم شاید گمان نمی‌کردند، سالی که با سیل ویرانگر آغاز شد با زلزله آذربایجان و بحران بنزین و فاجعه آبان و سردارسلیمانی و ماجراهای تکان دهنده بعدی اش همچون پرواز اوکراینی و شرکت‌کنندگان کرمانی مراسم تشییع ادامه یافت در واپسین روزهای خود با بحران کرونا به پایان تقویمی خود نزدیک شود.
وجه مشترک همه این حوادث که شاید تنها یکی از آنها می‌تواند روح‌ و روان ملتی را از هم بگسلاند در «چرا»های بی‌پاسخ آن است.سال ۹۸ تنها سال فجایع بزرگ نبود، سال «چرا»های بزرگ بود که چون بهمنی بزرگتر و مخربتر شدند و به هیچکدام‌شان پاسخی داده‌ نشد .

  آنها که از پاسخ طفره رفتند، توامان، هم شانس آوردند و هم بدشانسی. آنها شانس آوردند چون بدبیاری این ملت آنچنان بود که این‌بار ضعف‌ِحافظه باعث این نشد که پرسش، تکرار نشود، مشکل آن بود که هنوز پرسش تمام نشده، فاجعه‌ای دیگر رخ می‌داد. مردم هنوز داشتند از چرایی ناهماهنگی‌ها و سوءمدیریت‌های ناشی از فاجعه کرمان می‌پرسیدند که خبر فاجعه هواپیمای اوکرایینی و جان باختگان هموطنان‌مان رسید و هنوز در بهت و پرسش آن بودند که سروکله ویروس کرونا پیدا شد.

بدشانسی آنانی که از پرسش طفره می‌روند اما آنجاست که جامعه‌ای که پرسش های آن پاسخ داده نمی‌شود، جامعه ای است که نکبت هایش هم تمام نخواهد شد، درد که چاره جویی نشود، درمان نمی‌شود بلکه عمیق‌تر می شود،به مابقی نقاط سرایت میکند، بدتر می‌شود و به همین دلیل است که پرسش ها، دایما تلنبار و حل مشکل، دایما سخت تر و غیرممکن‌تر می‌شود. بنابراین اغراق نیست اگر بگوییم بزرگترین مشکل کشور آن است که "چراها پاسخی نمی‌گیرد".

 "چرا" در واقع علامت سئوال بزرگی است که مثل آفتاب، چشم پرسش شونده را می‌آزارد، آفتابی است که خود دلیل آفتاب است اما آنکه باید پاسخ دهد از آن روی بر می‌تابد. اما چرا "چراها" بی‌پاسخ می‌مانند؟ پرسش، در ذات بشر و پرسش از قدرت در ذات بشر مدنی است و مدنیت برای آنکه چرایی بی‌پاسخ نماند و اصل پرسش به گوش قدرت برسد یا آن علامت سوال بزرگ درآیینه قدرت نقش ببندد، نهادها و سازوکارهایی را تعبیه کرده است که ضریب آیینه‌گی بالایی دارند. ضریب آیینه‌گی، بالا یعنی اینکه گروه های مرجع و نخبگان، قوای سه‌گانه حکومت، رسانه ها و ... آیینه مطالبات مردم باشند برای بالا رفتن وضوح و شفافیت این آیینه باید راه و ارتباط میان این دو بدون اختلال و سنگلاخ و سوتفاهم باشد. این آیینه ها مطالبه را منعکس کنند و قدرت آن را ببیند. چه هنگام این اتفاق نمی‌افتد؟ وقتی آیینه شفاف نیست ، وقتی آیینه قادر به انعکاس نیست وقتی هسته مرکزی قدرت این پرسش ها را نمی‌بیند .

 رحمانی فضلی میزان مشارکت مردم در انتخابات اخیر را 42 درصد دانسته است (تهران 26)اگر مابقی گمانه زنی2ها را کنار بگذاریم و مفروضمان دقت همین آمار باشد هم به وضوح می‌توان دید که ضریب مشارکت 73 درصدی گذشته چه کاهش چشمگیری داشته است. آن انتخابات 73 درصدی که منجر به روی کارآمدن روحانی شد ضریب آیینه گی و طرح مطالباتش بواسطه دهها متغیر دیگر که از خود دولت تا مابقی ارکان حکومت در آن دخیلند ،آنچنان بوده است که اکنون کشور در چنین وضعیت اقتصادی، سیاسی، اجتماعی قرار دارد ،تا از این آمار جدید چه برخیزد؟...

فرار کردن از پاسخ به پرسش ها یعنی ضرب ابهام در بی اعتمادی و حاصل جمع :شایعه و سرگردانی و خشم که جز استمرار بحران‌ها هیچ نتیجه ای ندارد. مورد ویروس کرونا یکی از مثال زدنی‌ترین این موارد است. اخبار ضد و نقیضی خبر از افزایش روزافزون مبتلایان در تهران می‌دهد . مردم در نوعی سرآسیمه‌گی و ترس -که بی اعتمادی نیز بدان افزوده شده است- قرار گرفته‌اند. این مردم، مردم چین نیستند که در طول سال فقط با همین بحران روبرو شده باشند یا از وجود نظمی دقیق و مدیریتی عاجل و موثر هم بهره مند باشند ، این مردم، مردم تجربه کننده بحران سیل و زلزله و هواپیمای اوکراینی و ....هستند که هنوز زخم های بحران های قبلی بر تنش‌شان است.

 انزوایِ فردی، که تا پیش از این سرمنشاء تعویق بسیاری از مطالبات شمرده می‌شد حالا در حال تبدیل به انزوای اجتماعی است . مشاهدات شخصی‌ام از مراکز درمانی، داروخانه ها و مراکز بهداشتی بیشتر القا کننده فقدان امکانات، آشفتگی و مخفی کاری و هرج و مرج بوده است که حتا اگر کسی با آمار و ارقام آن را نفی‌کند بازهم نمی‌تواند منکر این شود که برداشت عمومی از وضعیت، وجود قوه فاهمه و عاقله که قادر به مدیریت و پاسخگویی باشد، نیست.
امروز مردم می‌پرسند: قدرت به چه کسی پاسخگوست؟ از چه کسی حرف شنوی دارد؟ اولویتش چیست؟ آیا اولویت اصلی تصمیم گیران کشور حفظ جان مردم است یا اولویت های سیاسی خودشان؟ چرا با وجود پیش آگاهی از امکان اپیدمی کرونا در ایران، چنان به ماجرا بی‌اعتنایی شد که صحبت از ارسال ماسک به چین و اصرار به پیام به زبان چینی شد اما اکنون آن هنروران چند زبانه همه الکن شده اند و داروخانه حتا قادر به ارایه ماسک و ژل ضدعفونی کننده به مردم نیستند؟این روند تا کجا و کی ادامه خواهد یافت؟

نوار فجایع و پرسش های بعد از آن کجا بریده خواهد شد؟ چه کار باید کرد، چه کسی و چه نهادی و چه چیزی را باید مورد خطاب قرار داد و از او بازخواست کرد که سرنوشت هشتاد میلیون نفر با اما و اگر و ابهام و فاجعه گره نخورد؟ چه کار باید کرد که ثابت شود در این پرسش ها غرض و مرضی نیست و پرسشگران همین مردم‌اند و خواسته‌هایشان هیچ چیز دور از عقل و منطقی نیست؟ گیریم که معلوم شود از که باید خواست، چگونه باید خواست که نفس خواستن به فاجعه ای دیگر منجر نشود؟ مردم دارند روشنفکران، نخبگان، صاحب منصبان، نویسندگان، علما، زعما و خلاصه هرکس را که می‌شناسند، بی هیچ نیت بدی و تنها برای حفظ جان و مال و زندگی‌شان، صادقانه خطاب قرار می دهند که مارا ببینید، مار ا بشنوید به داد ما برسید؟اگر به ما رحم نمی‌کنید به خودتان رحم کنید......آیا کسی هست یاری کند؟

چرا وقتی از افزایش مبتلایان به ویروس کرونا در قم شد به جای قرنطینه شهر، ساده اندیشانه و غیرمسئولانه گفته شد:" می دانیم که مردم قم خودشان احساس مسئولیت می‌کنند؟" اما حالا -که برخی اخبار تایید نشده از پزشکان دست اندرکار در بیمارستان مسیح دانشوری خبر از بالا گرفتن و بحرانی تر شدن اپیدمی کرونا می‌دهد- به تدریج صحبت از قرنطینه پایتخت می‌شود؟آن چه قوه مانعه و فائقه ای است که در جاییکه صحبت از جان مردم است ، ملاحظه دارد و مار سیاه کرونا که به تهران می رسد تازه به فکرچاره چویی است و آبی را که با بیل می شد بست ، در جایی احاله به پیل میکند که معلوم نیست، کارآمد باشد؟

 دیروز برای خریدن اقلامی به بازار رفتم. در طول مسیر هر جا که می رفتم سخن از کرونا و نگرانی عمیق مردم بود بیشتر آنها به خوبی می‌دانستند که کرونا و راه های مقابله با آن چیست نگرانی آنها بیشتر از سوء مدیریت‌ها، بی اعتمادی ها، ندانم‌کاری ها، جابجایی اولویت ها و در نهایت امنیت روانی خودشان و کسب و کار و زندگی شان بود که قرار است قربانی این ندانم کاری‌ها شود. بازهم تاکید می‌کنم این چراها را بشنوید، متغیر مردم را در مفروضاتِ از اساس غلط خود، کم رنگ نکنید ،شنیدن پرسش‌ها از طریق تقویت نهادهای مدنی و التزام به ملزومات دموکراسی ، شفافیت، حقوق فردی و اجتماعی و تلاش صادقانه برای این پرسش هاست که رفع فجایع را ممکن می‌سازد نه پشت هم اندازی پرسش هایی که در هرمرحله سنگین تر و بی‌پاسخ‌تر می‌شوند.

سهند ایرانمهر
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان