کد خبر: ۱۴۷۰۵
تاریخ انتشار: ۰۱ اسفند ۱۳۹۸ - ۲۳:۵۳-20 February 2020
از همان روزهاي که در مدرسه ملي گلبهار خواندن و نوشتن را آغاز کرده بود مي‌دانست که در زندگي دنبال چيز تازه‌اي است. حرفي براي گفتن. كاري كه نامش بدان سرفراز گردد و گرديد. كمال الدين جناب فيزيکدان و اولين محقق فيزيک هسته‌اي ايران در 2 مهرماه سال1287 خورشيدي در شهر اصفهان ديده به جهان گشود و در اين مدت چه فراز‌ها و فرودها را که پيرمرد تجربه نکرد.
در ايشان، مرحوم حاجي ميرزا سيد علي جناب اهل علم و تقوا بود و در فقه و اصول تجربه داشت، زبان عربي و فرانسه مي دانست با رياضيات و اخترشناسي قديم کاملا آشنا بود به کسب دانش جديد و گسترش آن توجه فراوان داشت و از سر همين علاقه بر علم جديد بود که فرزندان خود را به علم آموزي به شيوه امروزي و تاسيس مدارس جديد تشويق ميکرد. وي مولف کتاب A الاصفهان @ و از نوادگان مرحوم سيد شمس ديدن از مريدان حضرت علي عليه السلام بود . مرحوم سيد شمش الدين ابداع کننده کانال آبرساني به درگاه حضرت اميرالمومنين عليه السلام در نجف اشرف بوده و افتخار لقب «جناب» حاصل اين خدمت بوده است .

آموزشهاي مقدماتي

کمال‌الدين تحصيلات ابتدايي را در مدرسه ملي A گلبهار @ شروع کرد .

مدرسه گلبهار در سال1291 خورشيدي در محله گلبهار تاسيس شده بود و به سبکي جديد و با برنامه ي منظم اداره مي شد. پس از پايان تحصيلات ابتدايي در دبيرستان صارميه اصفهان ادامه تحصيل داد . اين دبيرستان نخستين مدرسه متوسط اصفهان بود که صارم الدوله ، پسر ظل سلطان و نوه ناصرالدين شاه آن را تاسيس کرد بود .

اين مدرسه ساختمان مناسب – سطحي وسيع – کارگاه هاي مجهز ، برنامه اي پيشرفته و بالاتر از همه مديري لايق داشت که شايسته ترين دبيران را از سراسر کشور جذب مي کرد و به کار وا مي داشت.

دکتر جناب در تعريف دبيرستان صارميه مي گويد : « مدرسه در محل الياران ، در کنار قبر بابا علمدار بود. وسعت مدرسه بيش از هفت هزار متر مربع بود. در ميدان فوتبال مدرسه علاوه بر انواع ورزش ها مشتق نظامي هم داشتيم . رجبعلي خان ژيمناز معلم ورزش ما بود . بعضي روزها ما را به پادگان فرح آباد مي برد تا با وسايل سنگين نظامي هم آشنا شويم . در مدرسه آزمايشگاه و کارگاه داشتيم . با وسايل نقشه برداري و نقشه کشي و هواشناسي کار مي کرديم. هر يک از دانش آموزان مسئوليتي داشتن مثل: ثبت دما ، فشار و رطوبت هوا در ساعات مختلف روز و رسم نمودار. وقتي به کلاس ششم رسيدم معلم نداشتيم . ما هم دو نفر بيشتر نبوديم من بودم و مرحوم حسين غريضي. درسهاي کلاس ششم را پيش خودمان خوانديم و امتحان داديم و قبول شديم . و اين آغاز سالها معلمي جناب  بود . او يک سال در مدارس اصفهان تدريس مي‌کند و از سال 1306 که در تهران Aدارالمعلمين عالي@ تاسيس مي‌شود براي ادامه تحصيل رهسپار تهران مي‌شود. ابتدا تصميم مي گيرد در «دارالمعلمين عالي» رشته زيست شناسي را دنبال کند اما به دليل نبود استاد کلاسها عقب مي افتد . مي گويد : دلم مي خواست زيست شناسي را بخوانم و استاد نداشتم و مدتها منتظر استادي بوديم قرار بود از خارج بيايد و مرتب تشکيل کلاسها عقب مي افتاد تا اينکه متوجه شدم کلاسي تشکيل شده است . از پشت پنجره ديدم استاد مشغول تدريس است و با وسايل کار مي‌کند . پرسيدم اين چه کلاسي است و استاد کيست؟ گفتند استادي بنام Aدکتر حسابي@ رشته فيزيک و شيمي داير کرده است. چون بيش از اين نمي خواستم وقتم بگذرد رفتم به رشته فيزيک و شيمي مشغول شدم . هنوز يکسال از آغاز شاگردي کمال الدين جناب نزد پدر علم ايران نگذاشته بود که مرحوم حسابي متوجه هوش و ذکاوت اين شاگرد جديد و شور و اشتياق و علاقه و مسئوليت پذيري اين دانش جو مي شود و او را با ماهي 40 تومان به استخدام در مي آورد و مسئوليت اداره آزمايشگاه را به او مي سپارد . کمال الدين جناب وسايل مورد نياز اين آزمايشگاه را از گوشه و کنار و به هر ترتيبي که هست جمع آوري مي‌کند و برخي از آنها را خود مي سازد و برخي را طراحي ميکند و مورد استفاده قرار ميدهد و اين ماجرا تا سال 1310 طول ميکشد . او در سال 1310 دوره ليسانس فيزيک و شيمي را با موفقيت و زير نظر پروفسور حسابي به پايان مي برد و خود را براي انجام دوره خدمت سربازي آماده مي‌کند. ضمن گذراندن دوره سربازي در امتحان اعزام دانشجو به خارج ازکشور هم شرکت مي‌کند و با نمره و امتياز قابل تصوري پذيرفته و قبول مي شود.  وي كه يکي از بيست و هشت نفر نخستين فارغ التحصيلان دوره ليسانس در سال 1310 است، در سال 1311 جزء نخستين دانشجويان ممتاز ازسوي دولت به اروپا اعزام شد . وي ميگويد : من همه چيز را مديون راهنمايي هاي دکتر حسابي هستم دو چيز سبب موفقيت من شد اول اعتقاد به اياک نعبد و اياک نستعين و دوم خوش بيني به آينده.@

جناب که از همه چيز و همه جا مي‌آموزد، وقتي براي دوره ليسانس به تهران مي‌رود علاقه‌مند مي‌شود كه زبان عربي هم ياد بگيرد که براي اين کار همشهريش يعني Aمهدي الهي قمشه اي@ را به آن پيشنهاد مي‌دهند . او در مدرسه‌اي حجره داشت و قبول کرد به شرط آنکه جناب به او فيزيک ياد بدهد و او هم به جناب عربي بياموزد .

ادامه تحصيل

کمال الدين جناب من در سال 1312 و در سن 25 سالگي عازم فرانسه مي شود و در آنجا دوره ليسانس فيزيک و رياضي را دوباره در دانشگاه نانسي مي‌گذراند و دوره ليسانس شيمي را در دانشگاه سوربن تمام مي‌کند و شاگرد اول اين دانشگاه در رشته شيمي مي شود پس از آن ترجيح مي‌دهد که زبان انگليسي خود را تقويت کند و تصميم ميگيرد براي ادامه تحصيل به يکي از کشورهاي انگليسي زبان برود و در مدت کوتاهي انگليسي را به بهترين نحو فرا مي‌گيرد و با دريافت هزينه هايي که دانشگاه سوربن فرانسه به خاطر شاگرد اولي اش به وي داده بود براي ادامه تحصيل عازم عالي‌ترين موسسه علم جهان يعني انستيتو فني کانيفرنيا در آمريکا مي‌شود. در آمريکا کمان الدين جناب اين فرصت را پيدا مي‌کند که نزد بزرگاني چون Aرابرت اندروز ملکيان@ حضور بهم رساند و با مصاحبه اي که از وي در اين موسسه به عمل مي آيد شرط پذيرش در موسسه را گذراندن 3 امتحان اعلام ميکند و کمال الدين جناب علي رغم فرصت کوتاه يک هفته اي خود را به امتحانات مي رساند و هنگاميکه نتيجه امتحان اول او با نمره عالي مشخص مي شود . مسئولين موسسه از ادامه امتحانات صرف نظر ميکنند و او را با طيب خاطر مي پذيرند . جناب دوره دکترايش را با کسي مي‌گذراند که به خاطر « اندازه گيري بار الکترون» و « تحقيق در اثر فوتوالکتريک » جايزه نوبل فيزيک سال 1923 ميلادي را اخذ کرده بود. اين پژوهشگر پر آوازه حالا دانشجويي را پذيرفته بود که پيشينه تحصيلي‌اش نويد ظهور چهره‌اي نور در علم فيزيک را مي داد. جناب به همراه استادش ميليکان به پژوهش در زمينه فيزيک هسته اي پرداخت و در سال 1315 و در سن 32 سالگي به دريافت درجه دکترا نائل شد . و با علاقه مندي و اميدواري و آگاهي به ايران بازگشت. او خوب درس خوانده بود و بايستي علم جديد را به ايران منتقل ميکرد و پايه هاي سازندگي را فراهم مي آورد .

مسئوليتها

بلافاصله پس از بازگشت به ايران کمال‌الدين جناب در سال 1316 به سمت دانشيار داشکده علوم دانشگاه تهران انتخاب شد و به تدريس فيزيک مشغول شد همزمان با پيشنهاد او آزمايشگاهي داير کردند و در بخش فيزيک هسته اي به پژوهش و تربيت کارشناسي اتمي مشغول شد وبا اين همه به دليل شرايط نامساعد و نبود امکانات مورد نيازش اين آزمايشگاه و پروژه اش نيمه کاره ماند. دو سال بعد کمال الدين جناب به سمت مدير دبيرستان «فيروز بهرام» منصوب شد و شروع به تاليف کتب فيزيک دبيرستان هاي ايران نمود و در فرهنگستان علوم ايران به واژه گزيني پرداخت و مدتي نيز مدير کلي دبير خانه دانشگاه تهران را عهده دار شد و در زمان نخست وزيري دکتر مصدق معاون وزارت فرهنگ ( آموزش و پرورش کنوني ) شد و به مدت 63 روز در سال تاريخي 1332 مدير عامل سازمان تربيت بدني ايران شد و در المپيک برلين سال 1936 برلين، که تيم دانشجويي ايران سرود ملي نداشت جناب در رديف هيات همراه زبروزرنگي بود که صفحه گرام Aز من نگارم خبر ندارد@ قمرالملوک وزيري را بجاي سرود ملي به مقامات برگزار کننده قالب کردند و هيتلر در ورزشگاه به احترام همين ترانه خبردار ايستاد !

کمال الدين جناب مدتي بعد به عضويت کميته ملي مبارزه با بي سوادي در آمد و به عنوان نماينده ايران مدتي بعد در نخستين کنفرانس بين المللي اتم براي صلح شرکت کرد و دو سال هم رياست دانشکده علوم دانشگاه تهران را برعهده گرفت و در اين دو سال بين سالهاي 1348 تا1350 بود و سپس چند صباحي نيز به خاطر اعتراض به قرارداد کنسيرسوم نفت سال 1332 از درس و بحث کنار گذاشته شده و سپس با احترامي بيشتر نزد شاگردان خود بازگشت .از نکات جالب دوران زندگي کمال الدين جناب آن است که او در تمام مدت نيم قرن حضورش در سمت ها و پست هاي مختلف اجرائي کشور هرگز ناشسراي عالي و دانشکده علوم دانشگاه تهران را ترک نکرد و درسهاي مختلف را در رشته فيزيک به شاگردان خود تدريس کرد شاگردان او که درس فيزيک را همراه با اعتقاد و عمل و مسئوليت پذيري درمکتب او آموخته بودند به تدريج در سراسر کشور به کلاسهاي درس رفتند و شور و شوق و علم استاد را به همراه درس فيزيک به فرزندان ايران منتقل کردند. گروهي از همين شاگردان به خارج از کشور اعزام شدند و با گذراندن دوره هاي دکترا يا دوره عالي مهندسي به ايران بازگشتند و دانشکده هاي فيزيک و مهندسي را در تهران و شهرستانها به راه انداختند يا آن که جذب صنعت کشور شدند و چرخ آن را به حرکت در آوردند.

ويژگيهاي شخصيتي

دکتر کمال الدين جناب ويژگيهاي ممتاز و ارزشمندي دارد . کمال الدين جناب را همگان به ادب و مناعت و تواضعش مي شناسند او در سخن گفتن بسيار مودب و محکم است چنانچه در کلاسش کسي از شدت کلام نافذش دم نمي زند قدر شناسي جناب زبان زد خاص و عام است. و هنوز که هنوز است علي رغم کهولت سن و سال بسياري از معلمان خود را به احترام ياد مي‌کند. کساني چون شادروان ميرزا غلام حسين زيرک زاده ، مرحوم استاد جلال الدين همايي ، ميرزا سليمان خان انصاري، ميرزا علي خان راهدي و مرحوم پروفسور تقي فاطمي و . . . هر يک از دانشجويان يا دبيران فيزيک که روزي شاگردي ايشان را کرده‌اند، هميشه خاطرات خود را با نام کمال الدين جناب به ياد مي آورند و از او به احترام ياد مي‌کنند. دكتر حوايي از اساتيد دانشگاههاي تبريز و دانشگاه آزاد شبستر كه خود از دانشجويان پروفسور جناب بوده مي‌گويد: «ايشان انتظاري را كه هر دانشجو از استاد خود داشت ارضا مي‌نمود. منش، شخصيت، و رفتار استادي در او مجسم بود. سبك و سلوك و حتي حركت ايشان در كلاس نيز از ديد دانشجويان باشكوه به نظر مي‌رسيد. در كنار مطالب درسي بحثهايي نيز به ميان مي‌آورد كه در مقايسه با لحظات تلف شده‌ طبيعي، بسيار مفيد و آموزنده بود. حس كنجكاوي و مشاوره او در مورد وضع تحصيلي و حتي وضعيت شخصي دانشجويان نيز خالي از حسن نبود. تا به اين حد كه در مورد مسير و شهرهايي كه در آن زمان براي گردش علمي به دانشجويان ترتيب داده‌ مي‌شدكنجكاو بود و حرفي براي گفتن داشت.» وي مي‌افزايد: « نه تنها اينجانب بلكه كليه دانشجويان مقام و منزلت اين استاد بزرگوار را، به عنوان انساني با ويژ‌گيهاي مختص استادي ارج نهاده، و از صميم قلب، ارادت برگرفته از ارتباط معنوي و محبت حاكي از نصايح دلسوزانه و عاقلانه ايشان را با زبان بي زباني و با نگاهي گويا تقديم حضورشان مي‌كردند. »

 جالب اينکه کمال الدين جناب شاگردان خود را با نام به‌ ياد مي آورد و از احوال آنها با خبر مي‌شود. در روزهاي آخر خرداد سال 1339 در آخرين جلسه درس فيزيکش در دانشگاه در پاسخ سخنان خداحافظي نماينده دانشجويان گفت: «کاملترين معني سعادت براي انسان، داشتن وجدان آگاه و آرام است.» اگر وظايفانساني خود را به درستي بشناسيم و نيروي خود را در جهت انجام آن وظايف و خدمت به مردم به کار گيريم آرامش وجدان خواهيم يافت و سعادتمند خواهيم شد. معلم فرصت خدمت دارد. مي تواند سعاتمند باشد لازم است بر وظايف خود آگاه و مسلط باشد و عشق  و هنر با هم زندگي کردن را به شاگردان خود بياموزد.

آثار علمي

دکتر جناب چندين مقاله درباره توزيع انرژي نوترون حاصل از بعضي از واکنش هاي هسته اي و آثار زيست شناختي ميدانهاي الکتريکي و اثر غير مستقيم اشعه ماوراي بنفش نوشته اند و کتابهاي  Aفيزيک جديد  ،  Aتح قيقات علمي در فيزيک اتمي   و مکانيک مايعات از جمله تاليفات اوست. و کتاب   مکانيک فيزيک   او نخستين بار در سال 1328 منتشر شد. وي در سال 1325 ازدواج کرد که حاصل آن دو فرزند دختر و پسر است که هر 2 داراي تحصيلات عاليه هستند.

دکتر کمال الدين جناب در سال 1354 پس از 38 سال خدمت فرهنگي و علمي در کسوت استادي ممتاز و رياست دانشکده علوم تهران، به افتخار بازنشستگي نائل آمد. و در سال 1383 در همايش چهره‌هاي ماندگار به عنوان چهره ماندگار در فيزيك به لحاظ شخصيت علمي فرهنگي و خدمات، مورد تقدير قرار گرفت. 

گردآوری: سارا رنجور – سونیا رنجور/   کارشناس فیزیک اتمی و مولکولی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان