کد خبر: ۱۴۲۵۶
تاریخ انتشار: ۱۲ بهمن ۱۳۹۸ - ۲۳:۰۳-01 February 2020
مجله «درس‌هایی از مکتب اسلام» را می‌توان از نخستین جرقه‌ها در مواجهه حوزه علمیه قم با جهان معاصر دانست که از بهار 1337 شمسی با تأیید آیت‌الله‌العظمی بروجردی و حمایت آیت‌الله‌العظمی سید کاظم شریعتمداری منتشر شد و تاکنون به انتشار خود ادامه داده است.
در ابتدای تأسیس مجله، دو نامزد برای مدیریت آن مطرح شد که هر دو از شاگردان شاخص آیت‌الله‌ شریعتمداری بودند: حضرات آیات آقایان شیخ ناصر مکارم شیرازی (متولد 1305شمسی) و سید مرتضی جزایری  (1387- 1309 ). این دو محقق و نویسنده حوزوی، دارای مدرک معادل لیسانس از دانشکده معقول و منقول (الهیات) بودند و مرحوم شریعتمداری نیز آقای مکارم را به عنوان مدیر نشریه به دولت معرفی کرد.

 سید مرتضی جزایری که متولد نجف و فرزند آیت‌الله سید صدرالدین جزائری (از علمای تهران) بود، از همراهان و نزدیکان آیت‌‌الله‌العظمی میلانی شمرده می‌شد. او به واسطه شهرت پدرش با علامه طباطبایی نیز مراوده داشت و علامه در نامه‌ای به مرحوم دکتر معین گفته بود که شایسته است سید مرتضی جزایری به عنوان جانشین سید محمد کاظم عصار در دانشگاه تهران به تدریس بپردازد. همین توصیه‌ سبب شد تا که جزائری در دانشگاه تهران مشغول به تدریس شود. همچنین وقتی که داستان تدوین دایره‌المعارف تشیع به پیشنهاد هانری کُربن پیش آمد، جزایری از طرف علامه طباطبایی مسؤول نظارت علمی بر آن شد. 

جزایری در کسوت روحانیت بود اما برخی دیدگاه‌های نواندیشانه داشت. وی معتقد به مرجعیتِ شورایی بود. پس از درگذشت آیت‌الله‌العظمی بروجردی وقتی که بحث درباره آینده و کارکرد مرجعیت پیش آمد و کتاب «بحثی درباره مرجعیت و روحانیت » نوشته شد، سید مرتضی جزایری مقاله‌ «تقلید اعلم یا شورای فتوا» را نوشت و پیشنهاد کرد که افراد به جای آنکه از شخص معینی تقلید کرده و در مسائل دینی از نظریات و افکار فرد به‌خصوصی پیروی کنند، مجمعی تشکیل شود که در آن فقهای مسلَّم عصر عضو باشند و تک‌تک مسائل در آنجا مطرح شده و مورد شور علمی تمام قرار گیرد. وی گفته بود که چون اتفاق نظر در تمام مسائل، بین همه افراد ممکن نیست، شورا موظف باشد نظر اکثریت را اعلام کند و به جای آنکه فتوای اعلم (فرد داناتر) ملاک عمل قرار داده شود، نظر اکثریت ملاک بوده و فتوای اکثریت باید مورد عمل قرار گیرد (بحثی درباره مرجعیت و روحانیت، صص 282-296). مرحوم سید محمود طالقانی نیز تقریبا چنین رویکردی داشت. 

مرتضی جزایری همچنین در خصوص رویکرد و نگاه قانونگذارانه نسبت به فقه و دین معتقد بود که قانون به معنای متعارف آن، از اعتبارات مابعدالاجتماع است و تا وقتی که اجتماع شکل نگیرد، نمی‌توان برای آن از پیش قانونی وضع کرد. تا وقتی که اجتماع شکل نگیرد، مزاحمت‌ها در راه دست‌یابی به مایحتاج، چندان مشخص و معین نیست و نمی‌توان از پیش خود، قانونی را برای رفع مزاحمت‌ها تصویب کرد. ابتدا می‌باید جامعه‌ای شکل بگیرد و سپس قوانین آن وضع شود. از این رو، فقه و دین نیز نمی‌توانند از قبل، قوانینی را برای همه‌ جوامع وضع کرده باشند و جامعه را بر اساس آن مدیریت کنند. جزائری معتقد بود که حداکثر وظیفه‌ دین در این زمینه، ترغیب و تشویق مردم به رعایت قانون است و نه وضع قوانین جزئی. دین باید مُبلِّغ رعایت قانون برای حفظ اجتماع باشد، نه چیزی بیش از این. با این رویکرد، وی دین را در قالب یک مرام اعتقادی و سلوک اخلاقی و در قالب یک نظام تربیتی مورد تعریف قرار می‌داد (نقل از وبلاگ سید مرتضی جزائری؛ به کوشش شاگردان وی).

 وصیت‌نامه این روحانی نوگرا نکات قابل توجهی داشت:
- پس از تکمیل غسل قدری تربت حضرت سیدالشهداء (علیه الصلوة و السلام) را در مختصر آبی ریخته حل کرده و بر سراپای من بپاشند.
- آگهی فاتحه را کم‌عنوان و ساده درج کنند و بیش از این ننویسند: غلام و غلام‌زاده حضرت امیرالمومنین (علیه صلوة المصلین) و خاک راه دوستانش سید مرتضی جزایری
-  از تمام اولاد و اولادزادگانم استدعا می‌کنم که در زندگی شخصی خود از اسراف و تجمل بپرهیزند و از حد احتیاج و ضرورت‌های آبرویی قدمی فراتر نگذارند تا اولاً دل مردم باآبرو و کم‌درآمد شکسته نشود و ثانیاً از بدی‌هایی که لازمه تجمل‌پرستی است دور بمانند و ثالثاً اگر خدا امکان مالی عطا فرمود، در کمک کردن به مردم محتاج و به‌خصوص افراد صالح و آبرومند جسور باشند که بسیاری از محاسن اخلاق و فضائل روح بدون کمک‌رسانی به مردم میسر نمی‌شود.
- همسر عزیزم اقامه مجلس لعن و تبری از اعداء امیرالمومنین (علیه‌السلام) و حضرت زهرا (سلام الله علیها) را تعطیل نکنند حتی اگر متصل به روز معهود، فوت کنم.


روای نیوز
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
کرونا چه خواهد شد؟
بزودی نابود می شود
هرگز از بین نمی رود
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان