کد خبر: ۱۴۱۷۷
تاریخ انتشار: ۱۰ بهمن ۱۳۹۸ - ۱۵:۱۳-30 January 2020
سوزاندن کتاب «اصول طب داخلی هاریسون» توسط روحانی مدعی طب سنتی، یادآور ماجرایی در تاریخ علم پزشکی است که بعید است آن روحانی از آن خبر داشته باشد.
پانصد سال پیش پاراسلوس (Paracelse) سوئیسی «قانون» ابن‌سینا (همچون کتب جالینوس که منشاء همین طب سنتی‌اند) را در آتش انداخت و حکمای شرق را بی‌سواد خواند. در مقابل، نظریه‌ی جدیدی بنیاد نهاد که در برابر دانش امروز بشر از دستگاه گردش خون، دستگاه عصبی و سیستم ایمنی بدن انسان کاملاً منسوخ است: نظریه‌ی آرخئوس (Archeus) در بدن که از نظر مهمل بودن دست‌کمی ‌‏از نظریه‌ی فلوژیستون (Phlogistique) درباره‌ی سوختن و نظریه‌ی اتر (Éther) درباره‌ی کیهان نداشت؛ بدین معنا که آرخئوس اصل حیات ارگانیک است که نیروهای مختلف را در خود متحد و رشد و بقای موجودات زنده را تدبیر و حفظ می‌کند. تا وقتی که آرخئوس در مرکز قرار دارد، موجود زنده در سلامت به سر می‌برد، اما زمانی که از مرکز به سوی پیرامون حرکت کند، تب و بیماری پدید می‌آید.

چنین تحولاتی همواره این تردید را پیش روی ما می‌نهد که علم هر لحظه در معرض تحولی بنیادین است، چرا که فهم تجربی بشر مدام در معرض تحول تکنولوژیک است. اما روحانی‌ای که هیچ فهم تجربی از بدن انسان ندارد و تمام استنادش به روایاتی نامستند است (به تعبیر آیت‌الله جوادی آملی، ۶۰۰۰ روایت در این زمینه وجود دارد که عمده‌ی آنها سند ندارد) که درستی آنها را دربست می‌پذیرد، چه کتاب بنویسد چه کتاب بسوزاند، کاری نمی‌کند مگر عقب‌گرد به جهان پیشا علم مدرن؛ چیزی که می‌توان آن را همان «تجدید جاهلیت» نامید.

آما آیا جهل خطرناک است؟ هرچند که به تعبیر اسپینوزا «جهل دلیل نیست»، اما جهل کار بسیاری از انسان‌ها را راه می‌اندازد؛ پس، جهل کارکرد دارد. اگر مخالفت عده‌ای طلبه با پزشکی مدرن باعث شود عده‌ای از طلاب و روحانیون که هزینه‌ی بیمه‌ی ایشان بر گردن مردم سنگینی می‌کند (نک ردیف «ﺣﻖ ﺑﻴﻤﻪ ﻃﻼﺏ ﻭ ﺭﻭﺣﺎﻧﻴﻮﻥ ﻏﻴﺮ ﺷاغل» در بودجه‌ی سال 1399)، خود را بی‌نیاز از پزشکی و داروی شیمیایی بدانند و کمتر بر کشور هزینه تحمیل کنند، آیا این جهل دارای کارکرد مثبت برای جامعه نیست؟

اگر این باعث شود رئیس سابق مجلس خبرگان و رئیس اسبق دستگاه قضا ، برای درمان سرطان به همین طبیب کتاب‌سوز مراجعه کرده و از درمان علمی خودداری کند تا وقتی که بفهمد سرطان شدت یافته و دیگر درمان مدرن هم نتیجه نخواهد داد (نک مصاحبه‌ی فرزند آیت‌الله درباره‌ی علت رحلت جان‌گداز ایشان)، آیا این جهل به حال مردم مفید نبوده است؟

درباره‌ی خرد و جهل، بارها تمثیلی را به کار برده‌ام که شاید تکراری شده باشد. خرد در جامعه همانند هوایی است که موجودات زنده برای زیستن به آن نیاز دارند. تنها باکتری‌های بی‌هوازی بدون تنفس زنده می‌مانند که آنها هم از طریق تجزیه‌ی مواد آلی - که فراورده‌ی آن ترکیبات اسید و الکل است - تکثیر می‌شوند. تکثیر بسیار اینان در مجاورت مواد آلی سبب بالا رفتن دز اسید و الکل می‌شود که خود خاصیت توکسیک و کشنده خواهد داشت (بدترین بوی بیمارستان، ناشی از همین عفونت‌های بی‌هوازی است). در نتیجه، با اشباع توکسیک، جمعیت فزاینده‌ی باکتری‌ها به ناگهان نابود می‌شود و به حد نرمال می‌رسد.

در هر جامعه‌ای جاهلان هم هستند (حتی در ایالات‌ متحده آمریکا که عده‌ای واکسیناسیون کودکان را تحریم می‌کنند تا حدی که رئیس‌جمهور خود در حرکتی نمادین اقدام به واکسیناسیون می‌کند) و مصداق همان باکتری‌های بی‌هوازی خواهند بود که خود موجبات مرگ خویش را فراهم می‌آورند؛ هرچند عفونت آنان برای جامعه هم خطراتی دارد. اما هر چه هست، جهل کارکردی پنهان دارد که برای اهل آن کژکارکرد و برای دیگران می‌تواند کارکردی مثبت باشد. 

رضا نساجی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان