کد خبر: ۱۴۰۶۹
تاریخ انتشار: ۰۴ بهمن ۱۳۹۸ - ۲۰:۰۲-24 January 2020
یکی از غریب‌ترین صحنه‌هایی که از تحصیل در دوره‌ی کارشناسی به یاد دارم مربوط به روزی است که یکی از اساتید با یک کارتن کتاب وارد کلاس شد و در همان جلسه‌ی اول، با پهن کردن بساط کتاب‌فروشی در وسط کلاس، همه‌ی دانشجویان را مجبور کرد یک نسخه از کتابش را بخرند. 
پصحنه‌ی خریدوفروش کتاب در وسط کلاس و حساب‌وکتاب‌های استاد که به‌دقت، میزان پرداختی و بدهی هر دانشجو را جلوی نام او می‌نوشت، در کنار جنب‌وجوش دانشجویانی که با زدن به این در و آن در دنبال پیدا کردن پول خرد برای صاف کردن حساب خود بودند، روی‌هم‌رفته مضحکه‌ای را رقم‌زده بود که در عین ابزورد بودن، به بهترین شکل ممکن، نشان‌گر اوصاف برخی از اساتیدی بود که مجبور بودیم با آن‌ها سروکله بزنیم. 


اسم ناشری که کتاب را چاپ کرده بود برای همه ناآشنا بود و با یک بررسی مشخص شد از این‌هایی است با کتاب سازی از اراجیف کسانی که به دنبال دست‌وپا کردن یک رزومه‌ی پروپیمان درزمینه‌ی تألیف و ترجمه برای خود هستند، درآمد کسب می‌کند. مشخص بود که این استاد تازه‌کار هم برای موجه نشان دادن پیشینه‌ی خود در چاپ تألیفات علمی، دست به دامن این ناشر گمنام ‌شده تا شاید بتواند برای خود رزومه‌ای درست بکند. آن کلاس با تمام بیهودگی و پوچی‌اش گذشت و تمام شد اما آن صحنه‌ی دلالی برای فروش کتاب با اجبار غیرمستقیم دانشجویان به خرید کتاب با تمام جزئیاتش برای مدت‌ها در ذهنم ماند. تا اینکه، در این چندروزه، شکل مدرن، رسمی‌تر و سیستماتیکی از آن یک تیر و دو نشان کتاب سازی و کتاب‌فروشی را دیدم، که به نظرم بد نیامد یک اشاره‌ای به آن بکنم. 


متولی اصلی چاپ منابع درسی دانشگاهی در ایران سازمان «سمت» است که کتاب‌هایش علی‌رغم این‌که موردعلاقه‌ی بسیاری از دانشجویان نیست، برای این‌که چاپ بشوند، مجبورند با گذر از یک پروسه‌ی مشخص ارزیابی و بررسی چندین ماهه، رأی موافق یک کمیسیون داوری را کسب بکنند. این یعنی شما برای این‌که بتوانید کتابتان را در «سمت» چاپ بکنید، جدای از محتوای کتاب که باید هماهنگ با موازین این سازمان باشد، لاجرم باید به یک سری حداقل‌های علمی نیز پایبند باشید. به همین دلیل، سازمان «سمت» به خاطر پروسه‌ی زمان‌بر چاپ‌ کتاب درسی در آن و داوری‌ای که اثر باید به آن تن بدهد، برای اساتید رزومه سازی که مطلقاً هیچ متاعی را برای عرضه در میدان دانشگاهی ندارند، گزینه‌ی مناسبی نخواهد بود. 


چنانچه پیدا کردن منبع درسی برای یک کلاس، دغدغه‌ی جدی اساتید رشته‌ی ترجمه می‌بود، با درنظرداشتن تسلط نسبی دانشجویان این رشته به زبان انگلیسی، دریایی از آثار معتبر و درجه اول دانشگاهی که توسط معتبرترین ناشران جهانی چاپ می‌شوند، می‌توانست برای جبران مافات نبود کتاب درسی قابل‌قبول در زبان فارسی به کار گرفته شود. اما از آن‌جا که در این صورت، رزومه‌ی سفید برخی اساتید در تألیفات علمی، به‌همان شکل ثابت خود باقی می‌ماند، این گزینه نیز از میان فهرست راه‌حل‌های ممکن حذف می‌شود. پس خلاصه‌ی وضعیت این می‌شود که با اساتیدی مواجه هستیم که نه در خود ایران، و نه در میان ناشران معتبر جهان، کسی پشیزی ارزش برای نوشته‌هایشان قائل نیست؛ هم‌زمان فشار نوشتن مقاله‌ و کتاب مرتبط نیز بر روی دوش آن‌ها سنگینی می‌کند، خب، شما باشید چه می‌کنید؟ 


اینجاست که آن شکل سیستماتیک هم‌زمان کتاب سازی و دلالی برای فروش آن، شکل می‌گیرد. استادی در کسوت این‌که من می‌خواهم به تولید علم در این مرزوبوم خدمت کنم وارد میدان می‌شود و برای خودش یک انتشاراتی می‌زند و پس‌ازآن به‌طور میانگین در هر دو هفته یک‌بار، یک کتاب به اسم خود چاپ می‌کند. اما حتی تا این‌جای قضیه هم مشکل جدی‌ای نداریم، یعنی فردی پیداشده و دوست داشته آثار خود را در انتشارات خودش چاپ بکند. اما بوی گند این ماجرا آنجایی به بیرون درز می‌کند که می‌بینیم در سیلابس رسمی‌ای که مورد تأیید وزارت علوم نیز واقع‌شده، آثار همین انتشارات به‌واسطه‌ی نقش دوستان مؤسس این انتشارات در تدوین آن سیلابس، به‌عنوان منبع اصلی برای دروس معرفی‌شده است. 
.

 اساتیدی که سواد و توان چاپ مقاله در ژورنال‌ها و انتشارات علمی معتبر جهانی را ندارند، برای سرپوش گذاشتن بر بی‌سوادی خود اقدام به نشر فله‌ای آثار در ژورنال‌ها و انتشاراتی‌هایی می‌کنند که کسی به‌جز خودشان آن‌ها را قبول ندارد. از طرفی، با درج قیمت‌های سرسام‌آور بر روی کتاب‌های خود و با واردکردن فشار اقتصادی به دانشجویان، آن‌ها را مجبور به خرید این کتاب‌ها می‌کنند و بدین ترتیب سود مالی این کتب را نیز به جیب خود هدایت می‌کنند. 

مهرداد رحیمی مقدم
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان