کد خبر: ۱۳۶۷۳
تاریخ انتشار: ۱۷ دی ۱۳۹۸ - ۰۷:۴۹-07 January 2020
کوتاه درباره‌ی نبردهای مطلع الفجر و محمدرسول‌الله و سه ماه پایانی سال ۶۰
تحولات شکل گرفته در نه ماهه‌ی پایانی سال ۱۳۶۰،  این سال را به یکی از مهمترین و حساس‌ترین برهه‌های تاریخ جمهوری اسلامی ایران تبدیل کرده است.

در حقیقت استراتژی نظامی، فرماندهی میدان نبرد، سازمان عمل کننده، طرح ریزی و تاکتیک های بکار گرفته شده تغییر کرد و اندیشه های کلاسیک با روحیه ی انقلابی در هم آمیخته شد. در این موقعیت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در زمان فرماندهی بنی صدر بر نیروهای مسلح دچار ناملایمات های فراوان شده بود با انتخاب محسن رضایی به فرماندهی خود به سطح مطلوبی از انسجام رسید، سازمان رزم سپاه گسترش یافت و سپاه توانست با جذب نیروهای داوطلب بسیجی روح  تازه ای در گردان های خود بدمد. پس از حادثه شهادت شهیدان باهنر و رجایی و با انتخاب مهندس میرحسین موسوی به عنوان نخست وزیر فاز جدیدی از نقش دولت در موضوع جنگ شکل گرفت، چنان که در دهه های بعدی از این دولت به عنوان دولت جنگ و از میرحسین موسوی به عنوان نخست وزیر هشت سال دفاع مقدس یاد شد. همچنین با تغییر بنی صدر، لزوم تحول در سطح فرماندهی ارتش نیز محتمل به نظر می رسید که با سقوط هواپیمای حامل فرماندهان ارشد نظامی در هفتم مهر ماه و شهادت امیران فکوری، نامجو و فلاحی ضرورت این تحول قطعی شد. پس از فاجعه ی سقوط هواپیما، سرهنگ علی صیاد شیرازی به مقام فرماندهی نیروی زمینی ارتش نائل شد.

نیمه دوم سال ۱۳۶۰ که امتداد آن تا سوم خرداد ۱۳۶۱ به طول می انجامد پر افتخارترین دوره ی تاریخی جنگ تحمیلی است زیرا در این دور 4 عملیات بزرگ و سرنوشت ساز شکل گرفت. نکته ی مهم در این عملیات ها زنجیره ای بودن و به هم پیوستگی آنان بود به این معنا که اجرای هر کدام از عملیات های بزرگ به موفقیت عملیات قبلی بستگی داشت.
این چهار عملیات تماما در سرزمین های جنوبی درگیر با عراق شکل گرفت.
نخستین عملیات از سلسله عملیات های چهارگانه ثامن الائمه نام داشت که در شمال آبادان به منظور شکستن حصر آبادان  شکل گرفت. عملیات بعدی عملیات طریق القدس در شمال غربی اهواز بود که در آذر ماه همان سال با هدف آزادسازی شهر بستان و بیش از  پنجاه  روستای منطقه و همچنین قطع ارتباط بین دو نیروی عمده در مناطق عمومی اهواز و دزفول و رسیدن به هورالهویزه آغاز شد. طریق القدس نخستین پازل  از استراتژی جدید تحت عنوان مجموعه ی عملیات های کربلا بود که با موفقیت خوبی به پایان رسید.

عملیات های بزرگ و غرور آفرین فتح المبین و بیت المقدس که در بهار سال ۱۳۶۱ انجام گرفت و موجبات یکی از بزرگترین جشن های ملی کشور را فراهم آورد زنجیره ی عملیاتی سپاه را تکمیل کرد و در آخر شهر خرمشهر پس ۵۷۸ روز اسارت از چنگال رژیم صدام بیرون آمد.

اما در میان این چهار عملیات بزرگ، دو عملیات نیمه گسترده در جبهه ی میانی و شمالی تحت عناوین عملیات های مطلع الفجر و محمد رسول الله شکل گرفت. این دو عملیات از آنجا که برای تامین مرزهای بین اللملی طراحی شده بود خود به خود در قالب زنجیره ی استراتژی جدید تعریف می شد اما به دلیل آنکه اجرای عملیات های بزرگ و گسترده ی جنوب وابسته به این دو عملیات نبود، اجرای آنها تحول استراتژیکی در آن برهه ی جنگ به همراه نداشت.

نیروهای ایرانی همانند ارتش عراق تمرکز خود را بر جبهه جنوب گذاشته بودند و جبهه های میانی و شمالی را در رده های بعدی اولویت قرار داده بودند.
در ابتدای زمستان سال ۱۳۶۰ عملیات محمد رسول الله در جبهه های شمالی با هدف تامین مرز بین المللی در منطقه ی اورامانات با فرماندهی مشترک سپاه و ارتش آغاز شد.
رزمندگان اسلام توانستند به اغلب اهداف تعیین شده دست یابند اما به دلیل نبود جاده های مواصلاتی مناسب و حضور دشمن در ارتفاعات نتوانستند مناطق به دست آورده را حفظ و تثبیت کنند و به ناچار به مواضع قبلی بازگشتند.
شاید در پرده اول این عملیات یک شکست به نظر برسد اما این عملیات توانست ضربه محکمی به عراق بزند و جنگ را وارد مرحله جدیدی بکند همچنین فرماندهان جدیدی با توان عملیاتی بسیار بالا  همچون احمد متوسلیان و محمد ابراهیم همت را به جبهه جنوب معرفی کند که هر دو به مدت اندک زمانی به فرماندهی یکی از بزرگترین لشکر های سپاه یعنی لشکر ۲۷ محمد رسول الله منصوب شدند.

عملیات محمد رسول الله دومین عملیات در جبهه شمالی پس از عملیات روح الله بود. در عملیات روح الله نیروهای خودی توانسته بودند شرق نوسود را آزاد کنند.

درگیری با دستان خالی در سال های ابتدایی جنگ با ارتش تا بن دندان مسلح عراق در ارتفاعات سرد و کوهستانی کردستان شاید سخت ترین کارها باشد اما روزگاری که در آن منطقه که کاپشن سازمانی هم سهمیه بندی بود و لباس گرم هم به سختی پیدا می شد جوانانی بی ادعا که آمال و آرزوهایشان بیرون راندن دشمن متجاوز از خاک میهن بود این کار را انجام دادند و تا آخرین نفس در برابر دشمن بعثی جنگیدند.

‏محسن عربی / پژوهشگر جنگ‌
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان