کد خبر: ۱۳۶۳۳
تاریخ انتشار: ۱۳ دی ۱۳۹۸ - ۲۲:۴۴-03 January 2020
واقعیت این است که حرف « ق » در زبان‌های ایرانی وجود نداشته است (هرچند در نوشته‌های کهنِ برخی زبان‌های ایرانی شرقی، مواردی دیده شده است) و در گذشته جور دیگری تلفظ می‌شده است.
عصراسلام: در مقابل حرف « غ » یکی از کهن‌ترین حروف زبان‌های ایرانی است. برای نمونه حرف غ یکی از ۴۸ حرف زبان اوستایی است و کلا در زبان‌های ایرانی شرقی همچون سغذی و بلخی به خوبی دیده می‌شود. 

اما شاید شنیده باشید که می‌گویند حرف (واج) ق در زبان پارسی وجود ندارد پس بنابراین هر واژه ای که این حرف را داشته باشد ، بیگانه است و پارسی نیست و اینگونه برپایه یک تحلیل نابخردانه ، بسیاری از واژگان کهن پارسی را عربی یا ترکی می‌پندارند ! این افراد ، بهتر است بدانند که (( واژگان ق دار )) در زبان پارسی دو دسته‌اند: 

۱- دسته نخست: واژگانی که از زبانی بیگانه (عربی، ترکی) آمده‌اند و حرف ق در آنها مربوط به آن زبان است‌ ، به عبارتی همراه با آن واژه به زبان پارسی آمده اند، همچون: قلب ، قوت ، قبول که از عربی آمده اند و قزل، قارداش، قاچاق که از ترکی آمده‌اند.

۲- دسته دوم: واژگان کهن ایرانی که در پارسی نو ، برخی از حروفشان تبدیل به ق شده است ، یعنی قِ این واژگان در گذشته حرف دیگری بوده است ، همچون : قشنگ که برگرفته از خشنگ در زبان ایرانیِ سغذی میباشد ، یعنی در این واژه خ به ق دگرگون شده است. یا واژه قرمز که برگرفته از کرمیر در پارسی میانه است ، یعنی ک به ق دگرگون شده است. واژگان این دسته خود به دو دسته تقسیم میشوند : 

الف - واژگانی که از زبان ایرانیِ سغذی آمده اند و (( خ )) یا (( ک )) آنها به (( ق )) دگرگون شده است : 

قشنگ که برگرفته از سغذی xšank میباشد. / قاطر که برگرفته از سغذی xara-tara میباشد. / قند که برگرفته از سغذی xanda میباشد. / نقره که برگرفته از سغذی nākrtē میباشد. / قانون که از سغذی kanonā آمده است. و ...

ب - واژگان ایرانی ای که در گذشته دارای حرف (( ک )) بوده اند و معمولا توسط عربی این حرف به (( ق )) دگرگون شده است :

قابوس که در گذشته کاووس بوده است. در پارسی میانه kayos و در اوستایی kāvāusān آمده است. / قالب که در گذشته کالب بوده است. در پارسی میانه kalpād آمده است. 

/قز و قزاغند که در گذشته کز و کژاکند بوده‌اند. در پارسی میانه kač و در پارسی باستان kaž آمده است. / قفیز که در گذشته کویز بوده است که در پارسی میانه kafiz , kapič و در پارسی باستان kapithe آمده است. 

/چاقو که در گذشته چاکو بوده است و هم‌ریشه با چکوش میباشد. / قپان که در گذشته کپان بوده است و احتمالا برگرفته از لاتین campania است. / قهرمان که در گذشته کهرمان بوده است. در اوستایی kara-manah آمده است. 

/قاقم ( گونه‌ای سمور ) که برگرفته از پارسی میانه kākom میباشد. / قبا که برگرفته از پارسی میانه kapāh میباشد. / قباد که برگرفته از پارسی میانه kavāt میباشد. / قومس ( نام شهری ) که برگرفته از پارسی میانه kūmis میباشد. / قیصر که از پارسی میانه kaysar , kēsar آمده است. / قنات که برگرفته از پارسی میانه kānakih , kahas میباشد. / قرابه ( گونه ای ظرف شیشه ای) که برگرفته از پارسی میانه karāveh میباشد. / قوطی که برگرفته از پارسی میانه kiwōt میباشد. / قربان که برگرفته از کرپان اوستایی میباشد. / قاف که برگرفته از پارسی میانه kāf میباشد. / قم (نام شهر) که برگرفته از کمب می‌باشد.

و نمونه‌های بسیار دیگر از این دست. همچنین دانستنی است که: حرف ق یکی از حروف کهن و ویژه زبان های ترکی است و در ترکی ارانی واژگان ق‌دار دو دسته اند: واژگان اصیل ترکی که قِ آنها خوانده میشود و واژگان دخیل در ترکی که قِ آنها گ میشود. در ترکی استانبولی هم تمام واژگان ق دار به ک تبدیل میشوند.

اما حرف غ: همانگونه که گفتیم یکی از مهم‌ترین و اصلی‌ترین حروف زبان‌های ایرانی کهن بوده که در خیلی از واژگان امروزی بجا مانده است :

۱- اوستایی : دَغَ / پارسی نو : داغ 
۲- اوستایی : درَاُغَ / پارسی نو : دروغ
۳- اوستایی : رَاُغنَ / پارسی نو : روغن
۴- اوستایی : وَزَغَ / پارسی نو : وزغ 
۵- اوستایی : مِرِغَ / پارسی نو : مُرغ 
۶- اوستایی : مُغو / پارسی نو : مُغ 
۷- اوستایی : مَئِغَ / پارسی نو : میغ (ابر)
۸- اوستایی : مَغَ / پارسی نو : مغاک (گودال)
۹- اوستایی : بَغَ / پارسی نو : بَغ (خدا)
۱۰- اوستایی : مَرِغا / پارسی نو : مَرْغ (چمنزار ، مرغزار)
۱۱- اوستایی : تَئِغَ / پارسی نو : تیغ
۱۲- اوستایی : دریغَو / پارسی نو : درغوش (درویش)
۱۳- اوستایی : رَغا / پارسی نو : ری (شهر)
۱۴- اوستایی : پَیتی غامَ / پارسی نو : پیغام 
۱۵- اوستایی : تیغرَ / پارسی نو : تیغ 
۱۶- اوستایی : دَرِغَ / پاسی نو : دی



کانال علوم وفنون ادبی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان