کد خبر: ۱۳۶۱۲
تاریخ انتشار: ۱۲ دی ۱۳۹۸ - ۲۱:۲۶-02 January 2020
حیوانات در ادبیات عرفانی نماد چه ویژگی‌هایی در انسان هستند؟
عصراسلام: اژدها: مار و افعی را در ادبیّات عرفانی، کنایه از نفس امّاره و مظهر صفات رذیله مانند شهوت و غضب است. در بعضی آثار عرفانی، کنایه از عالم مادّی و نفس سرکش است.

مولانا گوید:
نفس،اژدهاست، او کی مرده است؟
از غم بی آلتی افسرده است

پروانه: به عشق و وفا و ایثار در راه محبوب که به سوختن در شعله‌ی فروزان عشق او می‌انجامد، بدان مثل زنند.

سعدی گوید:
ای مرغ سحر، عشق ز پروانه بیاموز
کان سوخته را جان شد و آواز نیامد

خفّاش: شیخ اشراق، سهروردی، آن را نماد کور دلی و غفلت می‌داند. نیز اشاره به کسانی است که از دریافت حقایق، هرچند روشن باشد؛ عاجزند.

سیمرغ: مرغ افسانه ای که در ادب عرفانی بسیار به کار رفته و اگرچه معانی مختلفی از آن اراده کرده‌اند، ولی بیشتر معنای انسان کامل از آن خواسته اند. عارف بزرگ روزبهان، گاه آن را کنایه از روح و گاه کنایه از پیامبر اکرم(ص) دانسته است.

درشعر سنایی و عراقی، عشق به سیمرغ تشبیه شده است. در منطق الطیر عطّار، نماد حق است.

عراقی گوید:
عشق، سیمرغ است کاو را دام نیست
در دو عالم زو نشان و نام نیست
پی به کوی او همانا کس نبرد
کاندران صحرا نشان گام نیست

طاووس: در ادب عرفانی، کنایه از جلوه‌های فریبنده ی دنیا و گاه ارواح ملکوتی است. در انسان کامل نسفی، کنایه از روح و نفس و گاه کنایه از شهوات است.

مولانا می‌گوید:
طبع، طاووس است وسواست کند
دم زند تا از مقامت برکند

طوطی: رمزی از تقلید و بی ارادگی است. گاه به معنی روح و جان نیز آمده است:

مرغ دلم باز پریدن گرفت
طوطی جان، قند خریدن گرفت

اشتر دیوانه‌ی سرمست من
سلسله ی عقل دریدن گرفت

گاو: نزد عارفان،کنایه از نفس امّاره و رذایل اخلاقی است. 
نیز کنایه از کالبد گرفتار در تعلّقات مادّی است. مولانا با اشاره به داستان بنی اسرائیل و پرستش گوساله‌ی سامری گوید:

گاو تن قربانی شیر خداست
گر تو را با او سر صدق و صفاست

پیش گاوی سجده کردی از خری
گشت عقلت صید سحر سامری

مار: با توجّه به داستان آدم و حوّا و فریب ابلیس، مار، کنایه از نفس امّاره است:

در دهن مار نفس،در بن چاه است
هر که در این راه ،جاه و مال نماید

ماهی: عارف کامل است که مستغرق در دریای معرفت است.

مولوی گوید:
این جهان دریاست تن، ماهی و روح
یونس محجوب از نور صبوح

گر مسبّح باشد ار ماهـــــــی ،رهید
ور نه در وی هضم گشـــت و ناپدید

هدهد: هدهد یا شانه به سر که آن را مرغ سلیمان هم می نامند، در منطق الطیر،کنایه از سیر و سلوک و نیز راهنمای مرغان در سلوک به سوی سیمرغ است.
درکتابقصة الغربة الغربیّة از سهروردی ، کنایه از الهام است.





با تلخیص از فرهنگ اصطلاحات و تعبیرات عرفانی، دکتر سیّد جعفر سجّادی
تهیه، تدوین و تحلیل: امیر نورمحمدی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان