کد خبر: ۱۳۵۹۵
تاریخ انتشار: ۱۱ دی ۱۳۹۸ - ۲۰:۲۶-01 January 2020
برابرهای دیگر عشق در زبان فارسی و دیگر زبان های ایرانی چه میشود؟
عصراسلام: واژه‌ی «عشق» که در فارسی «اِشق» تلفظ می‌شود در ادبیات فارسی و عرفان ایرانی جایگاهی برجسته دارد. شاید بتوان گفت شاعران گوناگون فارسی ‌زبان کمتر واژه‌ای را به اندازه‌ی عشق به کار برده باشند. با این حال چنین می‌نماید که تاکنون چندان پژوهشی که بر پایه‌ی دستاوردهای نوین زبان‌ شناسی تاریخی استوار باشد درباره‌ی آن نشده است.

در این نوشته‌ی کوتاه نگارنده این اندیشه را پیش می‌نهد که واژه‌ی عشق ریشه‌ای هندواروپایی دارد. این پیشنهاد بر پایه‌ی پژوهش‌های ریشه ‌شناختی استوار است. نگارنده امیدوار است این نوشته انگیزه‌ای باشد برای جست ‌وجوهای بیشتر درباره‌ی این واژه و دیگر واژه‌های کم‌ شناخته‌ی زبان فارسی تا ایرانیان زبان فارسی را بهتر بشناسند و به ارزش‌ها و توانمندی‌های والای آن پی ببرند.

واژه «عشق» با واژه‌ی اوستایی iš (ایش) به معنای «خواستن، میل‌داشتن، آرزوکردن، جست‌وجوکردن » پیوند دارد که دارای جداشده ‌های زیر است : aēša « آرزو، خواست، جست‌وجو » ؛ išaiti « می‌خواهد، آرزو می‌کند » ؛ išta « خواسته، محبوب » ؛ išti « آرزو، مقصود ». 

همچنین پیشنهاد می‌کند که واژه‌ی عشق از اوستایی iška* یا چیزی همانند آن ریشه می‌گیرد. پسوند ka در پایین باز‌نموده خواهد شد

پسوند ka در اوستایی کاربرد بسیار دارد و برای نمونه در واژه‌های زیر دیده می‌شود : mahrka « مرگ » ؛ araska « رشک، حسد » ؛ aδka « جامه » ؛ huška « خشک » ؛ drafška « درفش » و ...

واژه اصلی برای مهر و اِشک ، در عربی «حب» میباشد. و جالب است که « عشق » در قر‌آن نیامده است بلکه واژه‌ی به‌کار‌ رفته مصدر حَبَّ ( habba ) است. همچنین در عربیِ نوین واژه‌ی عشق کاربرد بسیاری ندارد و دیسه ‌های جدا شده‌ی حب به کار می‌روند : حب، حبیب، حبیبه، محبوب و دیگرها واژه‌ی اوستایی، واژه‌ی išk را در فارسی میانه پدید آورده است که به عربی راه یافته است. 

برای آگاهی بیشتر از چگونگی تأثیر فارسی بر عربی در دوران پیش از اسلام رجوع کنید به کتاب خواندنی آذرتاش آذرنوش «راه‌های نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان تازی». تبدیل ِ حرف فارسی ِ «ک» به عربی ِ «ق» کم نیست ، چند نمونه : کندک > خندق، زندیک > زندیق، کفیز > قفیز، کوشک > جوسق، کاسه > قصعَه و ...



دکتر محمد حیدری‌ ملایری
کانال علوم وفنون ادبی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان