کد خبر: ۱۳۵۸۷
تاریخ انتشار: ۱۱ دی ۱۳۹۸ - ۱۶:۱۹-01 January 2020
در گذشته‌ای نه‌چندان دور، سخن راندن و خطبه خواندن و نطق کردن کار همه‌کس نبود. فرد باید سخندان می‌بود تا سخنرانی کند، خطیب می‌بود تا خطبه و خطابه بخواند، و در مرتبه‌‌ای علمی یا جایگاه سیاسی برتری قرار می‌داشت تا نطق کند.
عصراسلام: با این که در قاموس زبان فارسی سخنرانی و نطق و خطبه و خطابه تقریباً مترادف آمده‌اند، اما میان آنها، به‌ویژه میان سخنرانی و نطق با خطبه و خطابه، تفاوت‌های باریک ماهوی وجود داشته و دارد. 

کلمۀ «سخنرانی»، که عمر درازی ندارد، مصوب فرهنگستان اول است در برابر نطق، با این تعریف: «سخنانی که فردی در مقابل عده‌ای دربارۀ موضوعی خاص ایراد کند.» این تعریف مجرد از محتوای کلام است، یعنی اگر استاد دانشگاه دربارۀ یافته‌ای علمی برای دانشجویانش صحبت کند یا شاه از فراز ایوان با ملت سخن بگوید یا واعظ بر منبر برای عموم مومنین و مومنات حرف بزند، همگی «سخنرانی» کرده‌اند. 

کلمۀ «نطق»، در متون ادبی گذشتگان برای مطلقِ قوۀ ناطقه و گفتار عادی هم به کار می‌رفت و این بیت معروف سعدی شاهد آن است:

به نطق است و عقل آدمیزاده فاش
چو طوطی سخنگوی و نادان مباش

اما در دوران معاصر، «نطق» بیشتر برای سخنرانی‌های تشریفاتی و سیاسی و بسیار رسمی به کار می‌رود و فردی که «نطق» می‌کند، جایگاه ویژه‌ای دارد. 

«خطبه» نیز بیشتر برای سخنرانی‌های منبری و مذهبی به کار می‌رود و در «خطابه» جنبۀ اقناعی سخن مورد توجه است، یعنی شنوندگان باید با گوش سپردن به خطابه قانع شوند و گفتار گوینده را تصدیق کنند. این تفاوت‌ها بسیار باریک و گاه محو است و، همچنان که گفتیم، همۀ این لغات می‌توانند مترادف هم باشند.

اما امروز، با گسترش سواد همگانی و تحصیلات عالی و رسانه‌های عمومی، علم و ادب فقط در کف خاصان نیست. هر دانش‌آموز و دانشجو و کارمندی می‌تواند برای جمعی سخنرانی کند و یافته‌ها و دانسته‌هایش را با برنامۀ پاورپوینت به دیگران ارائه دهد. 

گرفتاری در زبان فارسی از همینجا شروع می‌شود: به این کار در زبان انگلیسی Presentation  می‌گویند، یعنی سخنرانی همراه با ارائۀ مواد تصویری و صوتی و.... معادل فعل Present اغلب ارائه کردن است، اما در حالت اسمی باید به Presentation چه گفت؟ ارائه؟ مثلاً بگوییم: الان ارائه دارم؟ نمرۀ ارائه‌ام خوب شد؟ به ارائۀ من توجه کنید؟ ظاهراً «ارائه» جاافتاده است، اما این کاربرد در حالت اسمی خلاف فصاحت و شم سالم زبانی است. 

گاه هم اکراه از به کار بردن حالت اسمیِ فعلِ ارائه کردن یا ارائه دادن، معمولاً سبب می‌شود معادل انگلیسی آن به کار رود.
در زبان انگلیسی هم برای انواع سخن گفتن‌ها نزد جمعیت معادل‌هایی با تفاوت‌های گاه ظریف وجود دارد. 


Speech معمولاً معادل همان «سخنرانی» قرار می‌گیرد چون گفتاری است با جنبۀ اقناعی، که در مراسم تشریفاتی مانند جشن‌ها و بدون اهداف آموزشی انجام می‌شود. مثلاً شاه speech می‌کند. درحالی Lecture حتماً باید جنبۀ آموزشی داشته باشد و با هدف آموزشی تهیه شده باشد. مثلاً استاد دانشگاه برای دانشجویانش Lecture می‌دهد. Talk هم جنبۀ آموزشی دارد اما ممکن است رسمیت آن از Lecture کمتر باشد و خودمانی‌تر انجام شود. 

در حین Talk می‌شود با مخاطبان وارد گفت‌وگو شد، اما تا پیش از پایان Lecture معمولاً با مخاطبان ارتباطی وجود ندارد. Presentation هم حتماً با ارائه و نمایش موادی سمعی و بصری همراه است و ارائه دهندۀ آن ممکن است از طفل دبستانی باشد تا پروفسوری سن‌وسال‌دار. 

ما برای presentation در فارسی معادل گویایی نداریم. داریوش آشوری در «فرهنگ علوم انسانی» معادل‌های «عرضه‌داشت» و «شناساگری» را هم پیشنهاد داده، که به نظر نمی‌رسد توانش همه‌گیر شدن با بسامد بالا را داشته باشند.  



سایه اقتصادی نیا
کانال علوم وفنون ادبی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان