کد خبر: ۱۳۴۱۶
تاریخ انتشار: ۰۲ دی ۱۳۹۸ - ۰۶:۲۷-23 December 2019
اگر ناخودآگاه مهم‌ترین کشف فروید باشد، (ابژه کوچک a) مهم‌ترین کشف ژاک لاکان است.
ابژه‌ی کوچک a از منظر لاکان عنصر ناممکنی است که به دلیل ناممکن بودن وجود دارد.

 یا بعبارتی در عین نخواستنی بودن، خواستنی است. از همین‌‌‌‌ رو بود که ژاک‌لاکان اظهار می‌کرد، ابژه کوچک a تنها عنصری است که فلسفه کم دارد تا فلسفه حقیقی باشد. 

شاید چالش برانگیزترین بعد  (object petit a)ویژگی آستانه‌ای آن باشد، ویژگی‌ای که به نحوی غریب میان سوژه و مفهوم دیگری معلق است؛ به هر دو تعلق دارد و به هیچ یک تعلق ندارد؛ همزمان هم مشخص کننده دیگرترین بعد "دیگری" است و هم تنگاتنگ به خود سوژه پیوسته است؛ لاکان آن را به قرقره‌ای تشبیه می‌کند که نوه‌ی فروید در بازی با آن، رفت و آمد مادرش را مجسم می‌کند (جلو! و عقب !). ابژه‌ی کوچک a که به نحوی متناقض نما درونی و بیرونی و از خویش بیگانه به نظر می‌رسد؛ به یک‌ معنا بخش کوچکی از سوژه است که خود را از آن می‌گسلد و در عین حال متعلق به او و محفوظ باقی می‌ماند.

می‌توان این اشارات مقدماتی را این گونه خلاصه کرد: object a بنابر ضرورتی خاص در دل رابطه سوژه با دیگری سر برمی آورد. Object a به مثابة خلف و جانشین شیء فرویدی - مانند شیء فرویدی از دل فرآیند بازنمایی و به مثابه «چیزی یا چیز دیگر» جذب ناشدنی زاده می شود، فضا و جایگاه اندیشه ناپذیری، چیزی که مدام در حدود و ثغور مقولات تخیلی و نمادین زاده و باززاده می شود، object a به یک مفهوم، مازادی بی حاصل، مانند تکه غضروف مهارناپذیری است که زیر چاقوی قصاب ناگهان به زیر پیشخان دکان قصابی می جهد؛ و درست مانند این غضروف برای سوژه در حد پسماندهای هضم ناشدنی یا تودهای نابلعیدنی باقی می ماند. اما از جهت دیگر، در برانگیزش میل هیچ چیز حیاتی تر و ضرورتی تر از آن نیست، چون object a کارکرد محر ِّک را دارد، گردابی حایل که سائقها بر گردش می‌چرخند و می‌پیچند. object a به واسطه منفی بودن ذاتی‌اش و نحوه‌ای که مبین تجسد فقدان است، می تواند حکم چنین گردابی را داشته باشد. در عین حال که نمی توان object a را به تملک درآورد، زندگی بدون آن نیز ناممکن است. بنابر این اوصاف، object a تجسم تضادی مطلق و کامل است؛ ابژه‌ای است درونی و برونی، ذهنی و عینی و در هر دم و هر کجا، هم این و هم آن و نیز نه این و نه آن است. بطور خلاصه ابژه a همانند سوژه نیست، بلکه نوعی جانشین منفی برای آن است.

 لذا ابژه‌ی کوچک a بمثابه امر پارادوکسیکال و خود متناقض که نگاه سوژه را بعنوان ابژه‌ی بیرونی انعکاس می‌دهد، نقطه واسازی همه مضامین فلسفی است. این نقطه‌ی اعوجاج در امر نمادین همان منظری است که از چشم‌انداز آن می‌توان مفاهیم علت و معلول، بالقوه و بالفعل، ساکن و متحرک، واحد و کثیر، ذهن و عین، ابژه و سوژه، ایمان و کفر، رذیلت و فضیلت، رنج و شادی، سعادت و شقاوت در تاریخ فلسفه را واسازی کرد و تاریخ فلسفه را از نقطه نظر ناممکن نگریست.
تاریخ فلسفه تاکنون بواسطه کنار نهادن این نقطه نظر ناممکن تکوین یافته است. اما تلاش دوباره برای بازخوانی تاریخ اندیشه از حیث این امر منفی سبب می‌شود تاریخ فلسفه و مسائل آن صورتبندی تازه‌ای بیابند. تاریخ فلسفه تاکنون بمنزله‌ی گفتاری بوده است که با حفظ فاصله از امر تروماتیک یا امر واقعی عامل چشم پوشی از حقیقت بوده است. به همین دلیل گفتار روان‌کاوی بر این موضوع تاکید دارد که حقیقت، هموراه به صورت مازادِ پنهانِ فلسفه پیشاپیش عیان و آشکار است.

بر این اساس در درسگفتارهای "روان‌کاوی و بازخوانی تاریخ فلسفه" تلاش دارم‌ از نقطه نظر روان‌کاوی مضامین اصلی و محوری مطرح در تاریخ فلسفه غرب را مورد خوانش قرار دهم. این بازخوانی تاریخ فلسفه شامل تاریخ فلسفه یونان باستان، تاریخ فلسفه در قرون وسطی و الیهات مسیحی، فلسفه مدرن و همچنین آراء برخی فیلسوفان معاصر خواهد بود.

کل جلسات احتمالی اختصاص یافته برای این موضوع که شامل یک دوره تاریخ فلسفه و مباحث روان‌کاوی فرویدی- لاکانی است در چهل جلسه درسی ارائه می‌شود. دوره‌ی اول از این مجموعه که پنج جلسه است به فیلسوفان پیشاسقراطی اختصاص دارد.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان