کد خبر: ۱۳۳۳۱
تاریخ انتشار: ۲۸ آذر ۱۳۹۸ - ۱۰:۴۷-19 December 2019
یلدا یکی از مهم‌ترین آیین‌های ملی ماست که نقش بی‌بدیلی در هویت ملی-تاریخی ما ایفا کرده است.
عصراسلام: ساعت ۱۶:۵۴ دقیقه روز شنبه ۳۰ آذر ۹۸، خورشید در تهران غروب می‌کند و با توجه به ساعت ۷:۱۰ صبح که لحظه طلوع خورشید در بامداد روز یکشنبه اول دی ماه است، طول این شب (شنبه شب ۳۰ آذر) ۱۴ ساعت و ۱۶ دقیقه خواهد بود که در میان شب‌های سال، طولانی‌ترین شب محسوب می‌شود و از آن به نام یلدا و یا شب زایش خورشید یاد می‌شود.

نکته مهم در این جشن، فلسفه گردهمایی و شب‌نشینی مردم در خانه‌های یکدیگر و گستردن خوان یا سفره‌ای از بهترین فرآورده‌های میوه‌های تابستانی و پاییزی و شرکت در ضیافتی است که جوهره اسطوره‌ای و هوایی روحانی دارد. 

خوان یا سفره شب‌چره یلدا، افزون بر جنبه قدسیانه آن، کارکردی روانی-اجتماعی و فرهنگی در آرام‌کردن هیجانات و غلیان‌های روانی مردم و امید بخشیدن به زدوده‌شدن تاریکی از زندگی و دمیدن صبح صادق از پس سیاهی شب دارد. 

همچنین نزدیک‌کردن افراد گرو‌ه‌ها و قشرها از پایگاه‌های اجتماعی-اقتصادی مختلف با یکدیگر در پیرامون آبشخوری یگانه؛ استوار کردن پیوندهای ملی و بازسازی هویت فرهنگی و نظام همدلی و دوستی میان گروه‌های قومی، زبانی و دینی در درون و بیرون سرزمین ایران، کمک در انسجام فرهنگی و تحکیم نظام وفاق و صلح و دوستی میان مردم ایران و مردم حوزه‌های فرهنگ ایرانی در همه سرزمین‌های آسیای مرکزی، هند و پاکستان... و پاسخ‌دادن به خواست‌ها و نیازهای عاطفی و معنوی و انتظارات آنها از کارکردهای این جشن هستند. 

در این شب آنچه معمولاً میان همه ایرانیان عمومیت دارد، جمع شدن در خانه‌های بزرگترهای خانواده، فامیل و کدخدایان و ریش‌سفیدان آبادی، یا در خانه‌های خویش و آشنا و نشستن پای سفره شب‌چره یلداست. انار، سیب و هندوانه که در فرهنگ ایرانی-اسلامی و فرهنگ‌های دینی برخی سرزمین‌های دیگر ارزش و اعتبار قدسیانه دارند از مهم‌ترین سفره‌نشینان یلدا هستند. 

انار و سیب هر دو نمادی از باززایی، باروری، نوشدگی، پیروزی و جاودانگی به شمار می‌روند و با میلاد ایزد- مهر در ارتباط هستند. بویژه انار، سیب سرخ و هندوانه معمولاً گرد و توسرخ با نماد مهر، یعنی خورشید در شب یلدا یا چله بزرگ انطباق دارند. 

مردم ایران باورهای خاصی درباره خوردن هر یک از خوراکی‌های شب چله دارند و برای هر یک خاصیت و سودی می‌پندارند و با خوردن آنها پیش‌بینی‌هایی می‌کنند. 

به باور عامه، خوردن انار و هندوانه همراه با شکستن تخمه و خوردن آجیل در شب یلدا، دیو و ابلیس وسوسه‌گر و گمراه‌کننده را از دل انسان و محیط زیست او دور می‌کند و تب و درد و ناخوشی را از تن انسان بیرون می‌برد.

شعرخوانی از مهم‌ترین بخش‌های شب یلداست و شاهنامه خوانی، حافظ‌‌خوانی، خواندن اشعار شاعران محلی، نقل قصه و داستان از داستان‌نامه‌ها و کتاب‌های مذهبی و گفتن چیستان، کم و بیش در شب‌نشینی شب یلدا در بیشتر شهرها و روستاهای ایران معمول است. 

یکی دیگر از سرگرمی‌های مردم شهر و روستا در شب‌نشینی‌های شب‌چله، تفأل زدن یا فالگیری برای پیش‌بینی سرنوشت و آینده خود و خانواده و چگونگی آب و هوا و کار و معیشت در سال پیش روی آنها بوده است. 

از انواع تفأل‌های بسیار رایج میان ایرانیان، تفأل به اشعار دیوان لسان‌الغیب حافظ به هنگام تحویل ماه قوس به جدی در شب یلدا، بوده است.

 

دکتر علی بلوکباشی
روزنامه ایران
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان