کد خبر: ۱۲۹۸۴
تاریخ انتشار: ۱۱ آذر ۱۳۹۸ - ۱۸:۵۲-02 December 2019
۱_مَرنگ،مَرِن:چراگاه
۲_کَن نویی:چشمه

۳_چونَر:چغندر

۴_چُوکِل کِرمیت

۵_شون:چوپان

۶_چیکه چیکه:چیستان

۷_چل چو:چوب های خشک کوچک

۸_لَرین:‌چریدن

۹_حَصار:حیاط

۱۰_دِلَک داین،زلک داین:حول دادن

۱۱_دِ رِک:خار

۱۲_بیویل:خاکستر

۱۳_کور:خاموش

۱۴_خَوَر،چاو:‌خبر

۱۵_چاوراوچی:خبرچین

۱۶_خراوه،کَ لاوه:خرابه

۱۷_هوردکردن:خرد کردن

۱۸_کله شیر:خروس

۱۹_خِرین،سَنِن:خریدن

۲۰_خِری مان،سَن مان:خریدیم

۲۱_خزینگه:‌خزانه

۲۲_هوشک:خشک

۲۳_شَم شَمه کوره،شوُ کورک:خفاش

۲۴_تاسی یاین:خفه

۲۵_خَنه:‌خنده

۲۶_هُنِک:‌خنک

۲۷_خاو،هُوتِن:خوابین

۲۸_گِستِن:خواستن

۲۹_گِرَک:خواسته

۳۰_خو،خاس:خوب

۳۱_وِژ:‌خود

۳۲_قُرّات:خودخواه

۳۳_پَل:خوشه

۳۴_داوِل:هیکل

۳۵_هویی:‌خوک

۳۶_داوار:خیمه ۳۷_اِو نوم چین:‌داخل شدن

۳۸_هاوار کِردِن:دادزدن

۳۹_پارچا:داستان

۴۰_هَچَل:دام

۴۱_پال دُم،پایمان:دامنه کوه

۴۲_بِزان:دانا

۴۳_درو وتِن:دروغ گفتن

۴۴_دروزِن:‌دروغگو

۴۵_بِری یا:بریده

۴۶_دِچ دِچو:دندانه دندانه

۴۷_دوبِرای بَر:دوبرکلمات_اصیل_لکی لکی ئه ویرمون نچوابر

۴۸_هُوفه:چاخان

۴۹_چَ:چاه ۵۰_هَسان،م اِوره:چاقو تیز کن

۵۱_مِرافه:جنگ

۵۲_چِکِر:جوانه

۵۳_سرت جیک نیایه:هنوز بزرگ نشدی

۵۴_پِلق آوردن،کولی یاین:جوشیدن

۵۵_لِف:جفت

۵۶_گیان:جان

۵۷_جُونَ مرگ:‌جوان مرگ

۵۸_مِلِکت:جن

۵۹_مِ نی:جستجوکردن

۶۰قیژانن،چریکانن:جیغ زدن

سری دوم:

۱_کپولک:سر

۲_توول:پیشانی

۳_پِت:دماغ

۴_دَم:دهان

۵_بله مرک:آرنج

۶_چه ناوه:‌فک

۷_قروژنک:غضروف

۸_سوخان:‌استخوان

۹_مِل:‌گردن

۱۰_گِزک:پهلو

۱۱_کوین پاشتی:‌پاشنه پا

۱۲_تَتِک:باسن

۱۳_پِژانگ:مُژه

۱۴_مَمِک:‌سینه

۱۵_گُپ:‌گونه

۱۶_لَم:شکم

۱۷_زانی:زانو —– —– —– —– —– —– —–

۱۸_تییز بردن:مسخره کردن

۱۹_تیتالی:شوخی کردن

۲۰_ته نِک:‌نازک

۲۱_تَئل:تلخ

۲۲_رَگهَ:جرو بحث

۲۳_رئ کِردن:راه رفتن

۲۴_ریوار:رهگذر

۲۵_رَسَن:طناب

۲۶_چَمَرئ:منتظر

۲۷_ دوه شو:دیشب

۲۸_دونه،دوه که:دیروز

۲۹_دیین:دیدن

۳۰_دوو:دوغ

۳۱_دوشمه:دوشنبه

۳۲_دوس:دوست

۳۳_دوی رانن:دوختن

۳۴_دوروو:دروغ

۳۵_دویر:دور

۳۶_دوی کَل:دود زیاد

۳۷_دوواره:دوباره

۳۸_دِنان:دندان

۳۹_دَنی کاواو:دنده کباب

۴۰_دَنی:دنده

۴۱_دَس:دست

۴۲_دُز:‌دزد

۴۳_دروَچَه:‌دریچه

۴۴_دَژیاین:دردآور

۴۵_دار:درخت

۴۶_دِریژ:دراز

۴۷_داخ:داغ

۴۸_ تَ وهَ:دست پا چه

۴۹_چُرو:درخت بلوط

۵۰_گِردَکان:گردو

گرداوری:جلیل حیدری 

چند واژه ی مشترک زبان لکی و زبان پهلوی
«زُچه د ایین zochah dayen»
«زچه دایین» با ضم اول، واژه ای لکی و مصدر است که معنای رویش و به دنیا آمدن و رشد کردن از آن فهمیده می شود. زمانی که افراد به سن پانزده سالگی می رسند و می توانند کارهای کوچک و آسان را انجام دهند و به قول معروف ،کمک خرج پدر و مادر باشند می گویند: فلان زچه داسیِ = بالغ شده است. درزبان پهلوی این واژه با کسر اول آمده است. زِچ= zech = زیچ ، زایچه.
در فرهنگ دهخدا برای دو واژه ی « زچ » و «زچه » معنای زن نوزای و زنی که تازه زا داشته است و تا چهل روزبا این نام خوانده می شود.
«زریکه zerikah»
«زریکه» با کسر اول واژه ای لکی و به معنای با صدای بلند و زیر به خاطر درد و المی بزرگ داد کشیدن است.مصدر آن زریکُنن است (zerikonen) . واژه ای دیگر داریم که «چریکه» است و مترادف این واژه ی اخیر است.گاهی هم به درد آمدن عضله یا قسمتی بدن را به طور ناگهانی زریکه می گویند، در این مورد گاهی لرپه lerpah و گاهی لریپه leripah را به کار می برند.گاهی با تکرار آن شدت و حدت گریه وزاری را می رساند.(زریک زه ک)zerik zak
در زبان پهلوی به شکل زریک با فتح اول آمده است.«زَریک= zarik زاری، شیون، غم، غصه، اندوه، ماتم.»
په ر وار کردن / parvar kerden
پروار کردن در زبان لکی عبارت است از : نگهداری و تتمیع کردن چهار پایان حلال گوشت به خاطر چاق شدن و استفاده ی از سود ویا بهره بردن از گوشت آنها.واژه ی «په روار» به معنای چاق و گوشتمند است.
در زبا پهلوی به معنی خوراک دادن و جسم را پرورش دادن آمده است. «پَروار= parvãr پروار»
(اِ) جانوری باشد که آنرا در جای خوبی بندند و خوراک لایق دهند تا فربه شود. (برهان ). جانوری که در خانه ٔ تابستانی خنک بربندند تا فربه شود بدین جهت پرواری گویند و مردم گمان برند که بمعنی پرورش داده است وحال آنکه بدین معنی پرورده است نه پرواری . (رشیدی ). || (اِمص ) پرورش . آنکه خود را بپرورانند.(لغت نامه ٔ اسدی ) :
روان پرور ایدون که تن پروری /به پروار تن رنج تا کی بری .(اسدی)
منابع : فرهنگ پهلوی به کوشش ژاله ی آموزگار و دیگران./فرهنگ دهخدا /
(مهدی زینی)

 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان