کد خبر: ۱۲۹۴۵
تاریخ انتشار: ۱۰ آذر ۱۳۹۸ - ۲۱:۳۷-01 December 2019
این دو واژه گرچه دلالت معنایی نزدیک به‌هم دارند اما معنای هر یک از دیگری مستقل است و نمی‌توان آن‌ها را به‌ جای یکدیگر به‌ کار برد.
عصراسلام: هر یک از ما در مکالمه‌ی روزانه از واژگان حریم خصوصی و یا حریم شخصی استفاده می‌کنیم و عموما این دو را به‌جای یکدیگر می‌نشانیم. 

حریم شخصی

وقتی از لفظ حریم و یا امر خصوصی استفاده می‌کنیم، پیش از هر چیز، پنهان‌بودگی و دورماندن از چشم و اطلاع دیگران مد نظر ماست. شبیه رازی که دیگران نباید از آن مطلع شوند. چیزی شبیه آن‌چه در زبان انگلیسی به آن Secret گفته می‌شود. بنابر این، دسترس‌ناپذیری در کانون معنایی امر خصوصی نهفته است. 
به‌عنوان مثال: حساب مالی و یا میزان درآمد افراد، جزو اموری هستند که دیگران نباید در آن تجسس کنند و از آن مطلع شوند. هم‌چنین دفترچه‌ی خاطرات را جزو حریم خصوصی تلقی می‌کنیم و تمایل نداریم دیگران از آن چه نوشته‌ایم اطلاع یابند.

تن انسان نیز جزو حریم شخصی محسوب می‌شود. بنابر این، واجد محدوده‌ای است که دیگران باید به آن احترام بگذارند. از این‌رو حفظ فاصله‌ی مکانی، وقتی که در صف ایستاده‌ایم به معنای احترام به حریم‌ شخصی افراد است. 

داخل منزل، جزو حریم شخصی محسوب می‌شود از این‌رو هنگامی که از جلوی در باز خانه‌ای عبور می‌کنیم، حق نداریم بدون اجازه وارد شویم. همان‌گونه که اتومبیل نیز ساحت ‌شخصی محسوب می‌شود و هیچ‌کس حق ورود به آن را ندارد، مگر آن که مالک، اجازه داده باشد.

با توجه به آن‌چه گفته شد، انتخاب دین، شیوه‌ی پوشش، انتخاب شغل، رشته‌ی تحصیلی، مکان زندگی و بسی مسایلی از این دست، همگی جزو اموری است که در ساحت شخصی قرار می‌گیرد. با تاکید بر این که این گونه امور توسط دیگران می‌تواند قابل مشاهده باشد، اما دیگران حق ورود به آن‌ها را ندارند.

حریم خصوصی

امر خصوصی، به تمامی امور و موضوعاتی اطلاق می‌شود که دیگران، بدون اجازه‌ی صاحب آن، نباید به آن نزدیک شوند و از آن اطلاع یابند. از این‌رو وقتی از حریم خصوصی سخن به‌میان می‌آید، بیش از هر چیز، میزان مشاهده‌پذیری و در دسترس‌پذیربودنش را ملاک و معیار می‌گیریم. 

در کانون معنایی امر شخصی، معیار و مولفه‌ی دیگری نهفته است. از لفظ امر شخصی هنگامی استفاده می‌کنیم که موضوع مالکیت و فردیت مطرح شده باشد و نه مشاهده‌پذیربودن و یا در دسترس‌بودن. به‌عنوان مثال: حوله، مسواک، اتومبیل و خانه، جزو کالاهای شخصی‌اند و نه خصوصی. نه به این معنا که در جایی دور از نگاه دیگران و در پستویی پنهان‌شان کرده‌ایم، بلکه به این معنا که اختیار هرگونه مصرف این گونه امور صرفا در انحصار مالک آن‌ها است. 

دیگران بدون اجازه‌ی مالک نباید در آن دخل و تصرف نمایند. بدین معنا، حوله، مسواک و یا اتومبیل در منظر عموم است و مورد مشاهده‌ی دیگران نیز هستند اما حق استفاده (به معنای کلی)، از آن‌ها را ندارند. هر امر خصوصی الزاما امرِشخصی محسوب می‌شود اما هر امر شخصی الزاما جزو حریم خصوصی قرار نمی‌گیرد. 

اتومبیل جزو کالای شخصی است اما در انظار عمومی و مشاهده‌پذیر است. حق انتخاب رشته‌ی تحصیلی، شغل، همسر، محل زندگی و دین و ... جزو امور شخصی محسوب می‌شوند اما همگی اینان مشاهده‌پذیر برای دیگران است. پس این دسته از امور، امر شخصی هستند و نه امر خصوصی. 

نتیجه آن که حریم‌ خصوصی، امری و یا چیزی و یا مکان و موضوعی است که باید از دسترس دیگران در امان باشد و هیچ شخص دیگر، بدون اجازه‌ی صاحب آن، نتواند به آن وارد شود و یا از آن مطلع گردد. اما حریم شخصی به تمامی آن اموری گفته می‌شود که هرگونه استفاده و تصمیم‌گیری در چگونگی آن به خود شخص واگذار شده و این شخص است که میزان نفوذ و حضور و اراده‌ی دیگران در آن را معلوم می‌کند. 

نهایت این که حریم شخصی و حریم خصوصی از دو جهت شبیه و از یک سو متفاوتند:
شباهت‌شان در این است که اولا هردو به یک شخص تعلق دارد. در ثانی صرفا اراده‌ی یک شخص در این دو حریم نافذ است و هیچ‌کس و یا هیچ دولتی حق اعمال اراده‌ی خود در این امور را ندارد. 

اما تفاوت‌شان در این است که حریم خصوصی، از دیدگان و اطلاع سایرین در امان است و اما حریم شخصی می‌تواند در منظر و تیررس نگاه دیگران نیز قرار گیرد. 


علی زمانیان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان