کد خبر: ۱۲۸۱۲
تاریخ انتشار: ۰۳ آذر ۱۳۹۸ - ۱۴:۲۳-24 November 2019
در پی گرانی 50 و 300 درصدی بنزین در پاییز 98، خیابان‌های شهرهای ایران شاهد اعتراضات میدانی بخشی از جامعه بود که البته در میان آن عده‌ای نیز با هر انگیزه‌ای صلاح را بر این دیدند که با زبان خشونت پیام خود را به حاکمیت برسانند.
اما از سه منظر، می‌توان این واقعه را به طور خلاصه تحلیل کرد.

ماهیت این رخ‌داد خیابانی چیست؟

شورش. این اغتشاش، طغیان، شورش، بلوا و...، یک عمل "واکنشی" بی‌برنامه و پرخاشگرانه است که به دلیل آنکه فاقد پشتوانه نهضت و یا جنبش می‌باشد، مبتلا به فقر "استراتژی" و همراهی توده "مردم" بوده، لذا به راحتی "سرکوب" شده و فروکش می‌کند.
در ایران، با توجه به فقدان جامعه مدنی، اعتراضات عموما قابل تعادل و مهار نیست و معمولا با چهره خشن نمود پیدا می‌کند. جامعه ایران مبتلا به دوگانه "کرنش/شوروش" است. به عبارت دیگر، مردم تصور می‌کنند یا باید سکوت و همراهی کرد یا پرخاشگرانه خروشید. اعتراضات مدنی نه مشق شده است و نه مجال مشق یافته است.
پس در پس هر خشم اجتماعی بایستی تنها و تنها منتظر #شورش بود. انتظار برپایی تجمعات قانونی، متمدنانه، قدرتمند و مداوم، قابل انتظار نیست. وقتی در تلوزیون از انحراف "مطالبات به حق مردم" سوال می‌شود و گفته می‌شود اعتراض حق مردم است، بایستی پرسید که آیا زمینه مطالبه حقی هم وجود دارد؟ یعنی اگر فردا فلان دسته یا حزب، درخواست صدور مجوز برای برپایی یک تجمع در اعتراض به افزایش قیمت بنزین می‌کرد، امکان صدور مجوز وجود داشت یا خیر؟

عواقب این اتفاق چیست؟

شورش‌ها معمولا به دلیل عدم پشتوانه ضروری نخبگانیِ صحیح، آبستن انحراف و فساد از اهداف اولیه هستند، خصوصا که عملا همسو با طراحی و میدان‌داری نیروهای دشمن عمل کنند. پس اینگونه شورش‌ها نتایج دردناکی را به بار می‌آورند. مردم ایران می‌دانند که سیاست‌مداران آمریکا به همراه دشمنان نظام، رسما از زمان خروج از برجام، بی‌صبرانه منتظر شورش‌های اجتماعی هستند که برخی معتقدند این امیدواری و خروج از برجام ، در پی شورش‌های محدود دی ماه 96 ایجاد شده است. همانگونه که عامل اصلی تحریم‌های انتهایی دهه هشتاد، شورش‌های خیابانی 88 معرفی می‌شود. وقتی پس از اتفاقات آبان98، کاخ سفید اعلام می‌کند که مردم ایران برای سایر کشورها «درس عبرت» هستند؛ به بخش عظیمی از نخبگان و مردم ایران این پیام را مخابره می‌کند که هر ملتی بخواهد در مقابل سیاست‌های آمریکا قرار بگیرد باید طعم تحقیر و فقر و بلوا را در مقابل مردم دنیا بچشد و درس عبرت شود. این پیام موجب می‌شود که اغتشاش‌گران، علاوه بر خساراتی که به مردم و اموال عمومی ایجاد می‌کنند به دلیل ایجاد یک پیروزی بزرگ برای دشمنی که قلدرمابانه گلوی ملت را به سختی فشار داده است، مورد نفرت قرار گیرند.

اتفاقات 15خرداد و یا 19 دی قبل از انقلاب، دارای پشتوانه نخبگانی، در دفاع از جایگاه مرجعیت دینی، بدون هدف قرار دادن اموال عمومی، دارای اهداف مذهبی و ملی و از سوی چهره‌های موجه و متشخص بود؛ آنچنان از سوی مردم شایستگی نام "قیام" را پیدا کرد که برای گرامیداشت شهدای آن کفن‌پوش شدند و جان دادند. نه بلوایی که کارگاه خیاطی را به آتش می‌کشد و با راه‌بندان اجباری و زخمی کردن آتش‌نشان و آتش زدن خودروهای امدادی می‌خواهد به اهداف سیاسی خود نزدیک شود.

با این اتفاق قطعا موضع ایران در مقابل دولت‌های استکباری به شدت تضعیف خواهد شد و آنان در جدیت برای تقویت برنامه‌های جنگی خود در حوزه اقتصادی و حتی نظامی برای "توسعه میدانی آتی اغتشاش‌گران" امیدوار می‌شوند.
نتیجه این اغتشاش کور و هر اغتشاش کور دیگری، بدتر شدن اوضاع و ایجاد خسارات دیرترمیم است.

چه باید کرد؟

در کوتاه‌مدت می‌توان با پیاده کردن قاطع تدابیر امنیتی به صورت صبورانه و غیرهیجانی، بلوا را مدیریت و خاموش کرد و با ایجاد یک یا چند تجمع عظیم سراسریِ مدافع حکومت، "تا حدی" دشمنان را مأیوس کرد. اما در درازمدت نیاز به ترمیم‌های جدی در پی ایجاد این خسارت بزرگ هستیم.  

تمام واکنش‌های اجتماعی می‌تواند سرآغاز وقوع اتفاقات بزرگ‌تری باشد که مسئولین را شوربختانه غافلگیر سازد.

تنها تجمعات مجوزدار در سیستم ما، حمایتی است. باید فکری برای میتینگ‌ها و تجمعات مخالف کرد.

مسئولین باید سواد رسانه‌ای خود را ارتقاع دهند. تفرعن نسبت به تنویر افکار عمومی به هنگام اجرای طرح‌های سنگین، ناشی از خامی است. مسئولین ضمن مراقبت بر احساسات افکار عمومی، بایستی از طرح‌های پوپولیستی بپرهیزند.

تنها نکته مثبت شورش‌ها می‌تواند تلنگری به مسئولین باشد که خدای ناکرده جامعه را گله مطیع و خود را شبانِ مدبر نپندارند.

روح الله جلالی 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان