کد خبر: ۱۲۵۷
تاریخ انتشار: ۲۶ آذر ۱۳۹۶ - ۲۳:۲۵-17 December 2017
زار مراسمی است که برای درمان فردی که کالبد آن توسط اجنه تسخیر شده است، برپا می‌شود. این مراسم که توسط شخصی که به آن بابازار و یا مامازار(دی زار و بوازار) می‌گویند، اداره می‌شود.

زار مراسمی است که برای درمان فردی که کالبد آن توسط اجنه تسخیر شده است، برپا می‌شود. این مراسم که توسط شخصی که به آن بابازار و یا مامازار(دی زار و بوازار) می‌گویند، اداره می‌شود. 
آیین زار در سراسر جنوب ایران از بلوچستان تا میناب و بندرعباس و خمیر گرفته تا بندر لنگه، بوشهر و تمام آبادی‌های جزایر باب هرمز و حتی خوزستان نیز وجود دارد این آیین‌ها که به احتمال زیاد توسط سیاهان آفریقایی و اعراب حاشیه خلیج فارس به مناطق جنوبی ایران آمده سبقه‌ای طولانی‌تر در کشورهایی چون حبشه، نیجریه، مصر، سودان، حجاز، سومالی و عمان دارند. 
کلمه زار از زبان امهری به زبان عربی وارد شده است در نیجریه «حوری» و در حبشه زار را «جار» می‌گویند که از نام خدای آسمان در مذهب کوشی‌هاست. در بعضی دیگر کشورهای آفریقایی زار را دار و «دارو» نیز می‌گویند که همه از نام خدایان پیش از اسلام است و همچین سومالی که به آن سار گفته می‌شود. 
مامازار که در بعضی کشورها به او شیخه و یا عارفه البکا نیز می‌گویند، همچون بابازار وظیفه دارد، ضمن شناختن نوع جن که مسلمان است و یا کافر و از چه ملیتی است، مراسم زار را طوری ترتیب دهد تا شرایط را برای به زیر آوردن باد جن فراهم کند.
اغلب بابا و مامازارها سیاه‌پوستانی هستند که سالیانی دراز است به این توانایی بین مردم شناخته می‌شوند و گفته می‌شود که توانایی خود را از پدران خود به ارث برده‌اند، همانطور که پدران و یا مادران‌شان هم از اجدادشان وارث این توانایی خاص بوده‌اند آیین و مراسم زار بسته به اینکه جن تسخیر کننده، مسلمان است و یا کافر و از کجا آمده به شکل‌های مختلف اجرا می‌شود، که هر کدام نامی مخصوص به خود دارند و به شیوه مخصوص خود اجرا می‌شوند.
هرچند که در جنوب ایران ممکن است کلا به این گونه مراسم زار گفته شود، لیکن نگاه تخصصی بر این باور است که زار تنها گونه‌ای از جمله بادهای رایج در جنوب ایران است. 
زار زمانی است که فرد تسخیر شده (مرکب، فرس) توسط جن و یا روحی کافر مورد حمله قرار گرفته باشد و در مقابل مراسمی به نام نوبان وجود دارد که فرد توسط جنی و یا روحی مسلمان مورد هجوم واقع می‌شود هرکدام از این دو مراسم (زار و یا نوبان)، بسته به شرایط بیمار و حالاتی که از سوی بابازار و یا مامازار بررسی می‌شود، دسته‌بندی جداگانه‌ای دارند که با شیوه‌ای متفاوت اجرا می‌شوند این تفاوت‌ها از حیث اجرای نوع موسیقی زبان و کلامی که به کار می‌گیرند و حتی رقص‌ها (بازی‌ها) است 
پس با این وصف زار متفاوت از نوبان است هرچند که هر دو در پی یک هدف باشند. همانطور که آمد هر کدام از این دو (زار و نوبان) دارای دسته‌بندی متفاوت هستند لیوا و مراسمی دیگر به نام مشایخ از جمله زیرمجموعه‌های نوبان است و از زیرمجموعه‌های زار می‌توان به آیین‌هایی چون متوری، شیخ شنگر و دینگ مارو اشاره کرد.
آنچه در تمامی این مراسم‌ها در پی اعمال آن هستند، درمان شخص جن‌زده است که این مهم با کمک موسیقی آوازی و‌ سازی مخصوصی به انجام می‌رسد؛ نواهایی که یادآور موسیقی و ریتم‌های آفریقایی و یا عربی است ازجمله سازهایی که در تمامی این آیین‌ها وجود دارد و مورد تقدیس و احترام است، انواع سازهای کوبه‌ای از جمله دمام، دهل و دیره است جالب است که دیره و یا دایره را که برای این مراسم استفاده می‌کنند، طار می‌نامند و از آن جهت است که نوای این ساز را موجب پرواز روح انسان و تعالی آن می‌دانند.

واکاوی در مفهوم «اهل هوا» 
در باور مردمان جنوب ایران، اهل هوا کسانی هستند که در معرض یکی از بادهای مرموز و شایع قرار گرفته‌اند که این باد، شخص مورد نظر را الی‌الابد به مرکبی برای خود بدل می‌سازد هر چند این باد توسط بابازار یا مامازار زیر شده باشد ولی مرکب از این باد، رهایی کامل نمی‌یابند و زین پس در جرگه اهل هوا به شمار می‌آیند اینان باید برای همیشه تابع مقررات اهل هوا باقی بمانند تا بتوان رابطه خوبی بین مرکب و باد برقرار کرد این دستورات شامل رعایت مطهرات، محرمات و پیروی از حدود (مقررات) مخصوص این آیین است. 
بادها مجموعه نیروهای مرموز و جادویی هستند که به دنبال یافت پیکری رنجور برای استفاده از آن به‌عنوان مرکب و فرمانبردار هستند. بعضی از این بادها (جن و یا ارواح) گاهی خبیث و بی‌رحم هستند و گاه مهربان، تا جایی که عده‌ای داوطلب برای پذیرش آنها می‌شوند.
همانطور که آمد یکی از کلیدی ترین واژه‌هایی که در پژوهش‌های مربوط به مراسم زار با آن برخورد می‌شود اهل هواست.
«اهل» به معنی پیرو و یا افرادی که در زمره باورمندان و هم‌کیشان این مراسم درمی‌آیند، است، ولی تعبیر «هوا» کمی پیچیده تر و احتیاج به کنکاشی بیشتر دارد.
 اولین واژه‌ای که در تشابه اهل‌الهوی به ذهنم رسید نام یکی از ترانه‌های معروف عبدالحلیم حافظ بود به نام «زی الهوی» به معنی چون عشق و یا ترانه‌ای از‌ام‌کلثوم به نام «اهل‌الهوی»، بنابراین بر آن شدم تا معانی متفاوتی که در منابع مختلف در بیان مفهوم هوی یا هوا «آورده شده بیاورم تا شاید بتوان به مفهوم واقعی اهل هوا پی برد شاید در وهله اول هوا را به همان منظور که بیشتر می‌شناسیم در ذهن متصور شویم، حال آنکه با مطالعه تمام شئون این آیین به نظر می‌آید ضعیف‌ترین فرضیه است هرچند نزدیک‌ترین از حیث ظاهر باشد که هوا به معنای همان هوا که اتمسفر است، بیاید درصورت اخیر معادل اهل هوا را باید اهل آسمان تعبیر کرد.
در لغت‌نامه دهخدا ذیل معنی هوی آمده: «دوست داشتن» و مونث آن هویه است.
در اصطلاح صوفیان« هواگاه» که می‌توان هم پایه اهل هوی باشد به معنی محبت به حق و اطاعت از حق آمده است و مقامی است که در آن قلب دائم به سوی محبوب توجه دارد و آن را پنج درجه است اول خضوع، دوم طاعت، سوم صبر بر شدائد، چهارم تضرع و پنجم رضا که این پنج رکن در مناسک اهل هوی نیز به نوعی به چشم می‌خورند.
از واژه‌های ملموس و کاربردی نیز می‌توان به هوی و هوس اشاره کرد.
اگر چیره گردد هوا بر خرد 
خردمندت از مردمان نشمرد 
اما معنای دیگری که می‌توان برای هوا متصور شد خیال و باور است که از سایر واژه‌های هم‌خانواده آن می‌توان به وهم و توهم اشاره داشت در تعابیر فلسفی در تفاوت وهم و خیال آمده که خیال تصور آنچه است که منشاء غیرواقعی دارد درصورتی‌که وهم پنداری است که از قوای باطنی الهام می‌گیرد و هرچند غیرملموس است ولی در وجود شخص همچون باوری واقعی تجلی می‌یابد به بیان دیگر نیرویی است که معانی را درک می‌کند و عقل و حواس ظاهری در درک آن دخیل نیست همچون ترس، عشق و ایمان 
 
ای به هزار جان دلم مست وفای روی تو 
خانه جان به چارقد وقف هوای روی تو 
و یا 
بی هوای تو نیست هیچ دلی 
بی ثنای تو نیست هیچ سری 
همچنین در ادامه این تحقیق می‌توان به واژه یا هو ذکر درویشان هم پرداخت و یا تحقیقی درباره ارتباط احتمالی یهوه» خدای موسی ‌و پیش از آن بابلیان با هوای مدنظر ما داشت ولی هرچه هست با توجه به اهداف و شیوه نگرش اهل هوا به موضوع زار، به نظر دو تعبیر« عشق» و«وهم» که اتفاقا با توجه به تعاریف بالا هر دو به هم مربوط می‌باشند بیشترین کمک در بیان و توصیف وجه تسمیه اهل هوا می‌کند.

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
رنگ خدا
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
پنجره
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان