کد خبر: ۱۲۴۴۳
تاریخ انتشار: ۰۹ آبان ۱۳۹۸ - ۰۸:۱۱-31 October 2019
نیلوفریا همان نانوفر (nanoufa) مصری به معنی زیبا) و لوتوس lotus)) به سانسکریت، پادما (Padma) (اقتداری، ۱۳۵۳) نام گلی است که در فارسی گل آبزاد یا گل زندگی و آفرینش و یا نیلوفر آبی نامیده می‌شود.
عصراسلام:
لوتوس، روزا، نیلوفر آبی و شمسه مفاهیم گوناگون یک نماد دینی هستند که صفا، پاکی و تنویر در یک جهان ناپاک را نشان می‌دهد.

این نماد که سرشار از معنی است، در اساطیر هندویی، ایرانی، مصری، یهودی، مسیحی و مسلمان بازتاب یافته است و از یک رابطه عمیق میان ادیانی، چون هندوئیسم، بودیسم، زرتشت، یهودی، مسیحیت و اسلام حکایت دارد.

این گل مانند حقیقت که در منابع عرفانی، گاهی خورشید و گاهی دریا و گاهی قاف و گاهی عنقا نامیده می‌شود و نمی‌توان به حقیقت بی نقش که صورت‌های بی‌کرانی را به خود می‌پذیرد، دست‌یافت، نام‌های گوناگونی را به خود دیده، ولی همیشه معنی خود را از دسترس دور نگه‌ داشته است. حقایقی که اصل اصل‌ها، سرچشمه فرق‌ها و فصل‌ها هم هستند.

نیلوفر آبی در شرایط بسیار نامناسب در آب‌های گل‌آلود به وجود می‌آید و علیرغم همه موانع بی‌آنکه کوچک‌ترین اثری از گل‌ولای و آلودگی را به خود بگیرد، به رشد خود ادامه می‌دهد.

ریشه نیلوفر در خاک و لجن است و ساقه آن در آب‌های تیره، ولی تاج آن به‌طرف خورشید حرکت می‌کند؛ این یعنی شکفتن معنوی و به همین دلیل، نیلوفر به‌عنوان سمبل زیبایی و نماد کمال شناخته می‌شود. 

ریشه‌های آن مظهر ماندگاری و ساقه‌اش نماد بند ناف است که انسان را به اصلش پیوند می‌دهد و گلش پرتو خورشید را تداعی می‌کند و غنچه آن، مترادف با تخم کیهان است؛ باز و بسته شدن آن در سپیده‌دمان و هنگام غروب، خورشید و منبع الهی نور و حیات را تداعی می‌کند (گربران، ۵۰۳) 

ظهور نیلوفر از آب‌های اولیه که عاری از هرگونه آلودگی بوده، نشانه خلوص، پاکی و نیروی بالقوه است؛ این گل با این ابعاد، نماد باروری، کامیابی، قدرت حاصلخیزی زمین، صلح جهانی، زیبایی، تندرستی، روشنایی، عشق، ریاضت و عبادت و محیط آبی آن نماد باستانی اقیانوسی است که بر اساس اساطیر ملل شرق، کیهان از آن آفریده شده است و نیلوفر به‌مثابه زهدان آن به شمار می‌رود (هال، ۳۰۹) 

در روایات کهن ایران نیز، نیلوفر آبی را جای نگهداری تخمه زردشت می‌دانستند و در صحنه زایش مهر آنچه مهر از آن بیرون می‌آید، غنچه نیلوفر است نه صخره، تداوم حضور لوتوس در فرهنگ تصویری ایران را می‌توان از زمان هخامنشی تا دوران معاصر ردیابی کرد. 

این گل یکی از نمادهای مهم تمدن هخامنشی است. نیلوفر دوازده برگی در تخت جمشید و شوش از اصیل‌ترین نشانه‌های تمدن ایرانی است. 

این گل مظهر میترا یا مهر، اهورامزدا و آناهیتا است، سمبل انسانی اهورمزدا نیم تنه مردی است که شاخه‌ای از گل لوتوس را در میان انگشتان خود گرفته است. دیده می‌شود. از انجا که این گل با آب در ارتباط است، در حجاری‌های طاق بوستان گل نیلوفر نماد آناهیتا (ناهید) ایزد بانوی آب‌های روان است (یاحقی، ۸۴۰) و گل ناهید نامیده می‌شود.

نیلوفرآبی از روم تا چین، در همه فرهنگ‌ها ارزش نمادین و اسطوره‌ای دارد. با جلوه‌های گوناگون، تصویری ملحدانه یا قدسی ارائه می‌کند. 

در عرفان هندو یا بودایی، به رنگ یکدست و بی لکه نیلوفر، که بر روی کثافات جهان اینچنین دست نخورده می شکفد، مفهومی اخلاقی داده اند: همچون نیلوفر، ناب و ستودنی، که در آبهای آلوده می‌روید ولی به آنها آلوده نمی‌شود. کتابهای مقدس هند، نیلوفر را برآمده از ظلمت می‌دانند که در نور کامل شکفته می‌شود. 

غنچه بسته نیلوفر دقیقا مترادف با تخم کیهان است، و شکستن تخم برابر با باز شدن غنچه این گل است و قلب نیز یک نیلوفر بازنشده است. همچنین وقتی نیلوفر سنتی دارای هشت گلبرگ است، مانند فضا با هشت جهت، نماد هماهنگی کیهانی است به همین دلیل از شکل ان در ترسیم ماندالا بسیار استفاده می کنند. 

ویشنو به صورتی ترسیم می شود که بر سطح اقیانوس آرامیده از ناف ویشنو نیلوفر بیرون آمده است که در کاسه گل آن، برهما مقیم است. (گربران، ۵۰۸) برهما (خدای آفریننده)، ویشنو (خدای نگهدارنده) و شیوا (خدای نابودکننده). 

در ریگ ودا آمده که کیهان از نیلوفری زرین که بر روی آب‌های کیهانی در حرکت بوده به وجود آمد و از آن برهما متولد شد. هنگامی که مراسم او جای خود را به مراسم ویشنو داد وی را بعدها به صورتی مجسم کردند که بر روی گل نیلوفری که از ناف ویشنو می‌روید، نشسته است.

در فرهنگ بودایی، ظهور بودا به صورت شعله صادره از نیلوفر تصویر می‌شود. گاهی بودا را می‌بینیم که در یک نیلوفر کاملا شکفته، به تخت نشسته است. در حقیقت در تعلیمات بودایی، نیلوفر تا حد زیادی در قلمرو ماوراطبیعه وارد می‌شود. در معابد بودایی، نقش نیلوفر وجود دارد و نیلوفر جزو هشت علامت فرخندگی در کف پای بودا است.

در کنده کاری‌های مایا، نیلوفر نماد فراوانی و باروری، و در ارتباط با خاک و آب و گیاهان، و جهان زیرین است. و اغلب نشانه قدراها و نیروهای ظلمانی و اهریمنی. (گربران، ۵۰۲)

در اسطوره‌های مصری، چهار پسر هوروس (Horus) روی یک نیلوفر رو به روی ازیریس (osiris) ایستاده‌اند. گل نیلوفر به عنوان نشانه ایزیس (Isis) مظهر باروری و پاکی و بکارت است. رع، خورشید ـ خدا و آفریننده مصری به صورت کودکی مصور شده که بر روی گل آرمیده است یا سر او از گل نیلوفر بیرون می‌آید. نیلوفر نشانه مصر علیا بود. 

سرستون‌های معابد مصری را به گونه‌ای می‌آراستند که نیلوفر را بر روی آن‌ها به صورت غنچه و گاه گشوده حجاری می‌کردند. در فرهنگ هندی، گل نیلوفر گلی است که از خود به وجود آمده و نامیراست و نماد جهان به شمار می‌رود.

سنگ نگاره لوتوس در تخت‌جمشید حکاکی شده‌است که این امر حکایت از اهمیت این گل نزد ایرانیان دارد. زرتشتیان بر این باورند که نیلوفر آبی جایگاه نگهداری تخمه یا فر زرتشت بوده که در آب نگهداری می‌شده‌است. در اساطیر ایران نشانه اناهید است و در در اسطوره‌های یونانی-رومی علامت مشخصه آفرودیت ـ ونوس است. 





محمد جعفر یاحقی، فرهنگ اساطیر و داستان واژه‌ها در ادبیات فارسی.
آلن گربران - ژان شوالیه، فرهنگ نمادها؛ ج۴، ترجمه و تحقیق سودابه فضایلی.
جیمز هال، فرهنگ نگاره‌ای نمادها در هنر شرق و غرب؛ ترجمه رقیه بهزادی.
احمد اقتداری، دیار شهریاران؛ ۲ جلد.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان