کد خبر: ۱۱۹۳۸
تاریخ انتشار: ۳۱ شهريور ۱۳۹۸ - ۲۰:۲۳-22 September 2019
واژه های پَهلَو، پهلوی، پهلوانی در اصل به معنای پارت و پارتی است و پَهلَو حاصل تحول واژه پارت است و بررسی ریشه شناسی هم این موضوع را نشان می‌دهد.
عصراسلام:
در دوره میانه، با قلب rθ و تبدیل r>l و θ>h تحول آوایی به صورت زیر رخ داده است: 

(نشانۀ θ نشان دهنده آوای ث است)

OP parθava- (ایالت پارت در دوره هخامنشی) > *parhav > *pahrav > pahlav

به عقیده کِنت(۳۳ :۱۹۵۳)، در دوره باستان پارت و پارس، هردو یک واژه با تفاوت لهجه در θ/s بوده است و نامی است که توسط همسایگان آنها، بر ایشان نهاده شده است:
"Parθava 'Parthia' aNd Pārsa 'Persia', whEre the θ anD the s seem to reverse the locAl vAlues of k̂; both provinces were apparently nameDD by rulers of non-local origin."

در دوره ساسانی تمایز زبان پهلوی (پارتی) با پارسی کاملا مشخص بوده است و متون زرتشتی، مانوی و سغدی این مطلب را تایید می کنند.

در متون پارسی میانه زرتشتی:

۱. واژه pahlawīg به معنای پارتی و پهلوی ثبت شده است. 

۲. سرزمین پارت در بندهش هندی (متنی به پارسی میانه زرتشتی) به صورت pārt آمده است. 

۳. واژه های پارس و پارسی هم به صورت pārs و pārsīg آمده است.

در زمان نگارش متون متاخر مانوی، با اینکه پارتی زبان مرده ای بوده است ولی با این حال تمایز آن با پارسی کاملا مشخص بوده است، سرزمین پارت به صورت pahrawag ثبت شده است و واژه pahlawānīg / pahlawānag به معنای پارتی است. همچنین واژه های پارس و پارسی به صورت pārs و pārsīg آمده است.

در متون سغدی، اهلیت و زبان پارتی به صورت‌های زیر ثبت شده است:

prθw’yk, pγr’w’n’k, pxl’w’n’k
همچنین واژه های پارس و پارسی به صورت p’rs و p’rsyk آمده است.

همه موارد بالا ثابت می‌کند که تا پیش از اسلام تمایز پارسی میانه و پهلوی کاملا آشکار بوده است. 

تحول زبان به پارسی نو و استفاده از نام پارسی یا فارسی برای گونه جدید زبان، تغییر خط به فارسی-عربی و همچنین فراموش شده بودن زبان پارتی، همه می توانند دلایلی باشند که واژه پهلوی جایگزین پارسیگ > پارسی گردیده است.
قدیمترین سندی که در آن جایگزینی پهلوی (فهلوی) با پارسی دیده می‌شود، روایت جاحظ (متوفی ۲۵۵ ه.ق.) است.

امروزه منظور از زبان پهلوی نوشته‌ها و کتیبه‌های ساسانی و متون پارسی میانه زرتشتی است و عنوان پارسی میانه مانوی یا پارسی میانه ترفانی به متونی که به زبان پارسی میانه هستند و توسط مانویان نگاشته شده است، اشاره دارد.

زبان دوره اشکانی هم با عناوین پارتی و پهلوی اشکانی شناخته می‌شود.

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان