کد خبر: ۱۱۸۲۸
تاریخ انتشار: ۲۵ شهريور ۱۳۹۸ - ۱۳:۱۶-16 September 2019
وقتی مسائل فکری در میان جوانان یک جامعه به حاشیه رانده می‌شود، از آن جامعه می‌توان به مثابه انسانی سخن گفت که صرفاً از نظر زیستی و بیولوژیکی به حیاتش ادامه می‌دهد.
عصراسلام:
چنین جامعه‌ای، نه تنها توان اندیشیدن به مسائل خود را در درازمدت ندارد بلکه نمی‌تواند برای نیازهای روزمره و کوتاه‌مدت خود هم تدابیری بیندیشد.

۱. اگر جوانان یک جامعه از مسائل فکری فاصله پیدا کنند، آن جامعه بتدریج به مسائل دم‌دستی و سطحی بسنده می‌کند. بنابراین یک جامعه پویا و هدفمند را از توجه به مسائل فکری و اندیشه‌ای گریزی نیست. اما نکته اصلی اینجا است که چه می‌شود که به یکباره مسائل اندیشه‌ای، آن هم در میان جوانان یک جامعه رخت برمی‌بندد؟

۲. واقعیت این است که وقتی مسائل معیشتی و پایه‌ای بخش زیادی از دغدغه یک جامعه را شکل می‌دهد، رفته رفته ابعاد فکری و اندیشه‌ای در آن جامعه تضعیف می‌شود، چون بخش زیادی از دغدغه جامعه باید معطوف به مسائل پایه‌ای شود. 

در چند دهه اخیر ما بسیار در زمینه تأمین نیازها و مسائل معیشتی و بنیادی تنزل کرده‌ایم و نیازهای ابتدایی افراد و بویژه جوانان به مشکل جدی جامعه بدل شده است و همین امر باعث شده تا حرکت جامعه به‌طور کلی و حرکت جوانان به‌طور خاص به سمت مسائل فکری و اندیشه‌ای روز به روز کمرنگ‌تر شود.

۳. هدف از شکل‌گیری دولت‌های رفاه از قضا همین است که با به رسمیت شناختن حقوق اجتماعی افراد، به مورد توجه قرار گرفتن سطوح عالی اندیشه‌ای کمک کند. در این فضا، می‌توان از نظریه سلسله مراتبی «نیازهای مازلو» وام گرفت و سیاست‌های رفاهی را پیش‌شرطی برای توجه به مسائل فکری و اندیشه‌ای در یک جامعه در نظر گرفت. 
برای مثال، با نهادینه شدن سیاست‌های رفاهی در اروپا بود که بتدریج مباحث فکری در دهه‌های هفتاد و هشتاد شکل گرفت و جنبش‌های اجتماعی وجهی متعالی‌تر و مدنی‌تر به خود گرفت و تا حد زیادی از مفهوم شورش فاصله گرفت و طبیعتاً مسائل اندیشه‌ورزانه تقویت شد.

۴. به‌طور معمول وقتی از سیاستگذاری برای تقویت عرصه‌های فکری سخن به میان می‌آید، اغلب نگاه‌ها به سمت «سیاستگذاری‌های فرهنگی» معطوف می‌شود؛ غافل از اینکه در حوزه «سیاستگذاری‌های اجتماعی» پیش‌شرط‌های بسیاری وجود دارد که می‌تواند بر میزان توجه اعضای یک جامعه بر مسائل فکری اثرگذار باشد.
آنچه در سیاستگذاری اجتماعی بسیار محل توجه قرار می‌گیرد، اقشار و گروه‌هایی هستند که به حاشیه رانده شده و بی‌صدا می‌شوند. بنابراین گروه‌هایی که به هر شکل به حاشیه رانده می‌شوند بیشترین فاصله را با مسائل اندیشه‌ورزانه پیدا خواهند کرد.

۵. طبیعتاً میان «سیاست‌های رفاهی» و «موضوعات اندیشه‌ای» همبستگی قابل توجهی در سطح جهانی وجود دارد. سیاست‌های رفاهی بخصوص در یک دهه اخیر در ایران، تضعیف شده و در نهایت به یکسری سیاست‌هایی مثل چتر ایمنی و حداقل‌های زندگی سوق پیدا کرده است، به همین نسبت هم مسائل اندیشه‌ای تضعیف شده و مورد توجه قرار نگرفته است یا از توجه خارج شده است.
در این فضا، سیاست‌های اجتماعی در حوزه جوانان از نگاه‌های حداقلی رنج می‌برد و چون حداقلی است اساساً به این سمت که مسائل اندیشه‌ای را مورد توجه قرار دهد، پیش نرفته است. سیاست‌های رفاهی ما در زمینه جوانان صرفاً به نگه داشتن جوانان در چرخه زندگی بسنده کرده است و به بیش از این نیندیشیده است.

در این فضا، این پرسش مطرح می‌شود که چه باید کرد؟ به نظر می‌رسد که در این فضا باید تجدیدنظر جدی در این سیاست‌ها در دستور کار قرار گیرد و از آن نگاه حداقلی فراتر رفت، این تجدید نظر باید به صورتی رویکردی باشد و سطح رویکردی را به بازنگری گذاشت.


 دکتر یاسر باقری
ایران
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان