کد خبر: ۱۱۷۸۴
تاریخ انتشار: ۲۲ شهريور ۱۳۹۸ - ۰۷:۴۸-13 September 2019
قلم و کلام نویسندگان، روشنفکران و محققان ایرانی داخل و خارج کشور پر شده از عباراتی که می‌توان در دو کلمه یأس و ترس خلاصه کرد.
 آنها فارغ از سیاست و اقتصاد و دیپلماسی از جامعه و فرهنگ نیز دلخور هستند. این قشر خصوصا کهنسالان مدام گلایه از اخلاق و فرهنگ جوانان دارند. اما آیا گلایه از جوانان مربوط به الان است؟ آیا تاریخ اندیشه بشری ازین گلایه کهنسالان به جوانان تا پیش از عصر مدرن خالی بوده؟ مطلب زیر گفت و گویی است که بیش از دوهزار سال از گفتن آن می‌گذرد اما برای کهنسالان ما شاید تازه تر از هر زمانی است.  

«پریکلس گفت:از آتنیان چگونه می‌توان چشم داشت که مانند لاکدایمونیان(اسپارت) سالخوردگان را محترم بدارند، حال آنکه به پدر خود احترام نمی‌گذارند؛ یا از تربیت بدن غفلت نورزند، در حالی که نه تنها خود به ورزش اعتنا ندارند بلکه هرکس که به ورزش روی آورد ریشخند می‌کنند؛ یا آنکه از فرمان دولت سربرنتابند، حال آنکه سرپیچی از فرمان دولت را افتخار می‌دانند. همچنین چگونه می‌توان امید داشت که روزی دست اتحاد به هم بدهند حال آنکه به یکدیگر بیشتر رشک می‌برند تا بیگانگان به آنان؛ و هر جا که گرد می‌آیند چه در خلوت و چه در حضور دیگران با هم نزاع می‌کنند و غوغا برمی‌انگیزد و بیش از هر قومی بر یکدیگر دعوی می‌کنند و کیسه‌ی یکدیگر را خالی می‌کنند و جای آنکه به یاری هم بشتابند؛ با اموال عمومی چنان می‌کنند که گویی مال دشمن است و بر سر غارت آن با هم در نزاعند، حتی زیرکی خود در این باره سخت شادمانند. بدیهی است که این رفتار جامعه را به تباهی می‌کشاند و سبب می‌شود که مردمان همدیگر را به دیده دشمنی بنگرند و به هم کینه بورزند»
(خاطرات سقراطی/گزنفون/کتاب سوم فصل پنجم ص۱۱۷)

روشنفکر یعنی کسی که خود می‌اندیشد و دنباله‌رو نیست و دنباله رو دارد(نه الزاما عالمی خردگرا و دانشگاهی و صاحب فکری نو) طرحی برای حرکت و بهبود جامعه دارد همواره نسبتی با جامعه دارد. این نسبت که بهتر است آنرا فاصله جامعه با ایده‌آل وی و حرف شنوی جامعه از وی تعبیر کنیم می‌تواند دست کم سه حالت داشته باشد. برتراند راسل این سه حالت را به خوبی به شرح زیر عنوان کرده‌است. 

«در دوره‌های گوناگون، رابطه‌ی مردانی که از حیث قولی فکری برجسته بوده‌اند با اجتماع زمان تفاوت بسیاری کرده‌است. در برخی دوره‌های خجسته این مردان با محیط خود هماهنگی داشته‌اند؛ البته اصلاحاتی را که ضروری می‌دیده‌اند پیشنهاد می‌کرده‌اند، ولی کمابیش مطمئن بوده‌اند که از پیشنهادهشان استقبال خواهدشد. این مردان از دنیای خود حتی اگر هم اصلاح نمی‌شد بیزار نبوده‌اند. اما در دوره‌های دیگر این مردان انقلابی بودند؛زیرا که جهان را نیازمند تغییرات اساسی می‌دیده‌اند و انتظار داشته‌اند که این تغییرات تا حدی به یمن مجاهدات ایشان زود صورت پذیرد. نیز در دوره‌ای دیگر این مردان از جهان نومید گشته‌اند و با آنکه می‌دانسته‌اند جهان به چیزهایی نیازمند است احساس می‌کرده‌اند که امیدی به تحقق یافتن آن چیزها نیست. این روحیه به آسانی مبدل به نومیدی ژرف‌تری می‌شود که زندگانی زمینی را اساسا بد می‌داند و فقط به زندگی آینده یا نوعی تغییر و تصعید عرفانی چشم امید می‌دوزد»
(تاریخ فلسفه غرب/برتراند راسل/جلد اول/ص۱۸۶)

روشنفکر کهنسال ایرانی خصوصا از نوع دینی‌اش آمال و آرزوهایی داشته که اکنون جامعه فرسنگ‌ها از آن فاصله گرفته است. یأس و گلایه از وضع فعلی جوانان بیش از آنکه ناشی از جامعه باشد ناشی از القا این قشر به جامعه است.

شایان اویسی 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان