کد خبر: ۱۱۴۶۰
تاریخ انتشار: ۰۲ شهريور ۱۳۹۸ - ۱۱:۳۳-24 August 2019
مشکل عمده اقتصاد رفتاری و نورمارکتینگ این است که ادعاهای گزاف دارند
. تحقیقات آزمایشگاهی بر روی رفتار انسان کرده‌اند و نتایجی در محیط کنترل‌شدهء آزمایشگاه بدست آورده‌اند حالا سر بالا گرفته، باد به غبغب نهاده در شهر می‌گردند و می‌گویند ما دانش کنترل رفتار آدم‌ها را بدست آوردیم، ما می‌توانیم آدم‌ها را به سمت رفتارها و انتخاب‌هایی سوق دهیم.

مخالفان از این ادعای توخالی وحشت‌زده می‌شوند که وای آنها به دانش کنترل آدم‌ها دست پیدا کردند و هواداران ذوق‌زده، تحسین می‌کنند.اما در دنیای واقعیِ روزمره چنین دانشی وجود ندارد یا اگر هم دارد تاثیر چندانی ندارد، تاثیرش بیشتر در آزمایشگاه است. جهان واقعی آنقدر پیچیده و غیرقابل پیش‌بینی است که امکان کنترل شدن ندارد. چون نه ما و نه هوش‌های مصنوعی‌مان هرگز بر مسئله محدودیت دانش ( آنطور که فردریش هایک می گوید) فائق نخواهیم شد و هرگز توان کنترل این حد از پیچیدگی را کسب نخواهیم کرد.

خب اگر توخالی‌ست، دیگر نگرانی ما چیست؟ نگرانی اینجاست که بعضی‌ها در توهم‌اند و گمان می‌کنند، می توانند جهان را کنترل کنند. فی المثل دولت‌گرایان، در اوائل انقلاب آنقدر شهوت کنترل همه چیز را داشتند که حتی می‌خواستند با تخریب البرز، ابرهای شمال را هم مهندسی، و زمین‌های کویر را آباد کنند(این همه زمین بالاخره حیف است بی‌استفاده بماند). که اگر می‌کردند نه شمالی می‌ماند، نه البرزی و نه کویری.

حالا خطر اقتصاد رفتاری در ارضا همین توهم و میل مهندسی دولت‌گرایان است. هم اقتصاددانان رفتاری و هم دولتی‌ها کشش متقابل نسبت به هم دارند. اقتصاددانان رفتاری موقعیتی می‌خواهند که به آنها قدرت اجرای آن نتایج آزمایشگاهی در واقعیت را بدهد و دولتی‌ها هم ابزاری برای نشان دادن کار بلدی و حرفه‌ای بودن‌شان در رفع مشکلات.

به دید نگارنده مشکل در دو جاست: 
۱. این روش‌های رفتاری در شرایط آزمایشگاهیِ کنترل شده (با کُلی بازیِ آماری) بخوبی کار می‌کنند اما در واقعیتِ پیچیده روزمره بندرت و اگر هم کار کنند کاملاً علیل هستند.

۲. مشکلِ مهم‌تر باور دولتی‌ها به چنین ابزارهایی است. به روشنی فردایی را می‌‌توان دید که بوروکرات‌ها در پیوند با محققان دانشگاهی مقدار زیادی از پولِ مردم را پای اجرای این قبیل تلنگرها هدر می‌دهند و به رسم همیشگی، اجبارهای قانونی را طبق این تحقیقات بر زندگی مردم پیاده می کنند.

صادق آدینه 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان