کد خبر: ۱۱۴۱۳
تاریخ انتشار: ۳۱ مرداد ۱۳۹۸ - ۰۹:۴۴-22 August 2019
ما در ایران فناوری نامعمولی برای تولید برق داریم، چون تا یک زمانی درصد بزرگی از برق کشورمان از مشتقات نفت خام (مازوت و گازوییل و ...) تولید می‌شد. 
دلیل این موضوع از یک طرف فراوانی نفت خام و از طرف دیگر کم‌بود منابع ذغال‌سنگ در کشور است. تعمیم این نوع خاص از فناوری برق گاهی باعث بایاس‌های ذهنی در تحلیل اقتصاد انرژی دنیا می‌شود که مثالی از آن در خطای تحلیلی بود که محسن رنانی و هم‌کارانش در رقیب دانستن نفت خام و انرژی‌های نو و داستان‌های مربوط به افزایش قیمت نفت برای حمایت از انرژی‌های نو مرتکب شدند و قبلا مفصلا آن را نقد کردیم. 

در واقعیت، سهم نفت خام از تولید برق دنیا بسیار پایین است. به طور سنتی ذغال‌سنگ یک منبع مهم برای تولید برق در دنیا بوده است. در ایران ولی سهم ذغال‌سنگ از تولید برق بسیار اندک است و به این خاطر گفتم که فناوری تولید برق در ایران - و برخی کشورهای جنوب خلیج‌فارس - از وضعیت متوسط دنیا خیلی فاصله دارد.

 در نموداری که در پست بعدی ارسال می‌کنم (منبع: چشم‌انداز انرژی جهانی، بی‌پی، ۲۰۱۸) می‌توانید روند به شدت نزولی نفت خام از سبد ورودی‌های انرژی اولیه بخش برق را ببینید که تقریبا به عدد ۲-۳ درصد رسیده است.  البته همان طور که گفتم این میانگین دنیا است و هنوز کشورهایی هستند که بخش اعظم برق‌شان از نفت تولید می‌شود (مثلا اریتره تقریبا همه برقش را از مشتقات نفتی تامین می‌کند) ولی میانگین وزنی کل دنیا روی همان عدد ۲-۳ درصد است. به صورت سرانگشتی، سهم نفت در تولید برق در کشورهای فقیرتر و کشورهای نفت-خیز بیشتر و در کشورهای توسعه‌یافته تقریبا صفر است.

سهم اندک نفت خام در تولید برق را می‌توان به شکل دیگری و از روی تحلیل سبد خروجی پالایش‌گاه‌های نفت خام هم متوجه شد. حجم تولید نفت خام و میعانات دنیا چیزی حدود 95-100 میلیون بشکه در روز است. ظرفیت پالایش در دنیا هم تقریبا همین قدر (و البته اندکی بیش‌تر از تولید نفت خام) است چون صنعت پالایش‌گاهی مقداری ظرفیت خالی دارد. خروجی پالایش‌گاه‌های دنیا با هم تفاوت‌هایی دارد ولی به طور میانگین، حدود 65-70 درصد ظرفیت پالایش‌گاه‌های دنیا صرف تولید بنزین و دیزل و سوخت جت و سوخت کشتی‌ها می‌شود. حدود ده درصد دیگر مشتقاتی هستند که به عنوان خوراک پتروشیمی‌ها و تولید محصولات پایین دست استفاده می‌شوند و مقداری هم محصولاتی مثل آسفالت تولید می‌شود. نهایتا چیزی حدود ده تا پانزده درصد برای نفت سفید و مازوت و محصولاتی از این دست می‌ماند که هم باید برای مصارف گرمایش خانگی و صنعتی و اداری مصرف شوند و هم در نیروگاه‌ها. 

خلاصه این که وقتی فرآیند پالایش نفت خام و مصارف نفت خام در بخش حمل و نقل و غیره را دنبال کنیم، اساسا چیز زیادی از آن باقی نمی‌ماند که بتواند در بخش برق مصرف شود.

به دلیل این ویژگی است که همیشه می‌گوییم بین تابع تقاضای نفت خام و تقاضای انرژی‌های نو یک دیوار بلند وجود دارد: نفت خام بخش حمل و نقل دنیا را تغذیه می‌کند و انرژی‌های نو و گاز و ذغال‌سنگ برق برق را. این دیوار البته یک زمانی فرو خواهد ریخت و آن وقتی است که خودروهای برقی ارزان و فراگیر شوند و نفت خام موقعیت مسلط و انحصاری خودش را در تامین انرژی ورودی حمل و نقل جاده‌ای از دست بدهد. این که کی این اتفاقات خواهد افتاد را البته دقیقا نمی‌دانیم.

حامد قدوسی 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان