کد خبر: ۱۱۳۸۵
تاریخ انتشار: ۲۹ مرداد ۱۳۹۸ - ۱۸:۴۴-20 August 2019
پیشتر بر اساس برهان عقلی گفتیم که غیرمحدود بودن بودن خداوند به معنای غیر مقداری و غیر امتدادی بودن و در نتیجه جسم و مادی نبودن ذات قدوسی خداوند ـ جل و علا ـ است و نه به معنای امتداد داشتن ذاتش تا بی نهایت در جهات گوناگون (آن گونه که فلسفه و عرفان پنداشته اند) چرا که چنین امتدادی از صفات موجودات مادی و جسم است ضمن آن که امتداد تا بی نهایت امری محال و غیر قابل تحقق است.
این معنای صحیح از نامحدود بودن خداوند  در بیان اهل بیت علیهم السلام ارائه شده است. امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید:  

لَيْسَ بِذِي كِبَرٍ امْتَدَّتْ بِهِ النِّهَايَاتُ فَكَبَّرَتْهُ تَجْسِيماً وَ لَا بِذِي عِظَمٍ تَنَاهَتْ بِهِ الْغَايَاتُ فَعَظَّمَتْهُ تَجْسِيداً بَلْ كَبُرَ شَأْناً وَ عَظُمَ سُلْطَانا (نهج البلاغة صبحي صالح ص269) 
«خداوند بزرگى نيست داراى درازا و پهنا و ژرفا كه از جسم بزرگى برخوردار باشد، و با عظمتى نيست كه كالبدش بى نهايت بزرگ و ستبر باشد، بلكه بزرگى خدا در مقام و رتبت، و عظمت او در قدرت و حكومت اوست.» 

در روایت فوق، عظمت و بزرگی خداوند به مفهوم  نامتناهی بودنِ مقداری و از هر جهت تا بی نهایت امتداد یافتن، نفی شده و بیان شده که بزرگی خداوند به خاطر شان و  ذات غیر مقداری و  غیر مادی اوست  که او را از هر گونه تشبیه و سنخیت و مماثلت با موجودات و هر چیزی منزه می سازد و  او را در جایگاه خالق عظیم و قادر و حاکم بر هستی و جهان قرار می دهد. 

بر اساس روایتی  دیگر  در اصول کافی، شخصی نزد امام صادق علیه السلام گفت: الله اکبر، امام از وی پرسید: خداوند بزرگتر از چه چیزی است؟ آن شخص جواب داد: بزرگتر از هر چیزی، امام فرمود: خداوند را محدود ساختی.  شخص گفت: چگونه بگویم (و بزرگی خداوند را در ذهن بیاورم)؟ امام فرمود:  بگو خداوند بزرگتر از آن است که به وصف و بیان در آید. ( كافي ج1 ص117)
 
در این روایت شریف، امام بزرگی و نامتناهی مقداری را که خداوند از هر چیزی بزرگتر است و مثلا اشیاء حجم و اندازه محدودی دارند اما خداوند از همه آنها بزرگتر است و تا بی نهایت ادامه و کِش پیدا می کند، نفی می کند و می گوید بزرگی بدان معناست که خداوند موجودی غیر مقداری و  غیر مسانخ و غیر مجانس  با دیگر اشیاء است  و قابل توصیف و بیان با اوصاف مادی نیست و اگر قرار بود از جنس اشیاء باشد، موجودی مقداری و محدود می شد و اساسا قابل امتداد داشتن تا بی نهایت هم نبود، چرا که با برهان ثابت کردیم موجود مقداری و عددی بالذات محدود و در هر حالتی قابل افزایش است.

باز  در روایتی دیگر شخصی از امام صادق علیه السلام می پرسد: خداوند چیست؟ امام می فرماید: شئ بخلاف الاشیاء، خداوند چیزی (موجود و حقیقتی) بر خلاف همه چیزهاست که نه جسم است و نه صورت و نه قابل دریافت و  لمس است و نه با حواس پنج گانه درک می شود. (كافي ج1 ص81)
این که امام فرموده است خداوند چیز و موجودی بر خلاف دیگر چیزهاست، بدین معناست که خداوند با دیگر چیزها و موجودات در ذات و کنه تباین دارد. ذات خداوند، امری غیر مقداری و غیر مادی است و  ذات و حقیقت هر موجود دیگری غیر از خداوند، مادی و مقداری است.  

این معنا در روایتی دیگر از امام رضا علیه السلام چنین بیان شده است: 
کنهه تفریق بینه و بین خلقه (توحيد صدوق ص 36) 
«حقیت و کنه خداوند، جدایی او با آفریدگانش می باشد.» 
یعنی او ذات و حقیقتی غیر مقداری و غیر مادی، و ماسوای او مقداری و مادی هستند. و این یعنی توحید تنریهی و منزه بودن خداوند از هر گونه مماثلت و مشابهت با غیر خودش. 

 پ ن: توحید فلسفه و عرفان مبتنی بر انکار این دوگانگی و  نفی تمایز ذاتی و وجودی بین خداوند و مخلوقاتش  است و به صراحت از این که خداوند عین الاشیاء و کل الاشیاء است با عنوان  نظریه وحدت وجود و موجود سخن می گوید و در نهایت به انکار آفرینش و  نفی دو گانه ای به نام خالق و مخلوق می رسد . در این باره باز هم خواهیم گفت. 

مهدی نصیری
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان