کد خبر: ۱۱۲۹۹
تاریخ انتشار: ۲۴ مرداد ۱۳۹۸ - ۲۲:۴۸-15 August 2019
واژه «پارادایم» (paradigm) اولین بار در زبان انگلیسی در قرن پانزدهم به معنای یک «مثال یا الگو» به کار ‌رفته و هنوز هم در این معنا به کار می‌رود.
در حال حاضر مفهوم پارادایم بطور وسیعی در علوم اجتماعی خصوصا جامعه شناسی مورد استفاده قرار می گیرد.
 
این مفهوم اولین بار بواسطه تامس اس. کوهن در کتاب «ساختار انقلاب های علمی» به عنوان عنصر اصلی تحلیل بکار گرفته شده است.

 او از این طریق به بیان تئوری علمی خود که از چندین مرحله بشرح زیر می گذر استفاده نموده است:
 
پارادایم اول
                                              

حالت هنجار
                                               

حالت نابهنجار
                                               

   بحران
                                               

   انقلاب
                                               

پارادایم دوم
 
جامعه شناسان پس از دریافت این تئوری و مفهوم پارادایم در پی بکارگیری آن در جامعه شناسی گردیدند. افرادی چون فردریک، افرت، مسترمن و ریتزر در این راه تلاش هایی نموده اند. به نظر می رسد که کارهای ریتزر موجب توسعه بحث پارادایم و راهی بسوی یک مطالعه سیستماتیک جامعه شناختی بوده است. 

براساس مفهوم پارادایم او مدعی شده است که جامعه شناسی یک علم چند پاردایمی می باشد. از اینرو او سه نوع پارادایم واقعه اجتماعی، تعریف اجتماعی و رفتار اجتماعی را نام برده است. 

ریتزر اشاره کرده است که هر پارادایم دارای چند عنصر چون مثالواره، تصور از موضوع، تئوریها و متدها می باشد. از نظر او تفاوت پارادایم ها به تفاوت درهرکدام یک از این عناصر و ویژگیها مربوط می باشد.
 
 تعريف پارادايم
 
 پارادايم حوزه مسلط علمي در نظريه‌هاي جامعه‌شناسي است كه عموماً در پي پرسش‌هاي كلان جامعه‌شناسان در مورد جامعه بوجود آمده است. 

به عنوان نمونه پرسش «چه ديدگاهي مي‌تواند جامعه را به سرمنزل مقصود برساند؟» در پاسخ «سرمايه‌داري» يا «سوسياليستي» از لحاظ فكري و نظري مي‌تواند زمينه يك پارادايم را ايجاد كند. 

انواع پارادايم در جامعه شناسی
 
در نظريه‌هاي جامعه‌شناسي سه دسته پارادايم كلي و اصلي وجود دارد:
 
۱- پارادايم واقعيت اجتماعي 
۲- پاردايم تعريف اجتماعي 
۳- پارادايم رفتار اجتماعي 
 
عناصر پاردايم 
 
۱- سرمشق 
۲- موضوع مورد بررسي 
۳- روش 
۴- نظريه‌ها 
 
 پارادايم واقعيت اجتماعي
 
سرمشق: سرمشق اين پارادايم برگرفته از بحث «واقعيت اجتماعي» كتاب «خودكشي» اميل دوركيم است. دوركيم واقعيت اجتماعي را در آن كتاب همة حوادث، اتفاقات و پديده‌هاي اطراف بشر كه به شكل يك عامل بيروني بر فرد فشار وارد مي‌كند، مي‌داند.
 
موضوع مورد بررسي: مطالعه نهاد و ساختارهاي خرد و كلان اطراف ما كه به شكل واقعيت اجتماعي مطرح مي‌باشد، است.
 
روش:  ۱. آزمايش،۲. پيمايش،  ۳.مشاهده و روشهاي مقايسه‌اي
 
نظريه‌ها: ۱. كاركرگرايي، ۲.ساختارگرايي، ۳. پوزيويتستي 
 
 پارادايم تعريف اجتماعي:
 
سرمشق: سرمشق اصلي اين پارادايم برگرفته از ديدگاه تفصيلي «ماكس وبر» در كتاب «اخلاق پروتستان» و «روح سرمايه‌داري» است. اين ديدگاه بيشتر در مقابل ديدگاه واقعيت اجتماعي بوجود آمده است.
 
موضوع مورد بررسي: هدف اصلي در اين ديدگاه فهم كنش انسانها در موقعيت‌هاي مختلف است.
 
روش: مجموعة روشهاي كيفي است. 

نظريه‌ها:۱. مكتب كنش متقابل نمادين، ۲. مكتب پديدارشناسي،۳. روش مردم‌نگاري،۴. روش وجودگرايي 
 
پارادايم رفتار اجتماعي:
 
سرمشق: سرمشق اين پارادايم مجموعة كارهاي «اسكينر» در مباحث رفتاري است.
 
موضوع مورد بررسي: مطالعة رفتارهاي غيرفكورانة انسانها است. درواقع منظور از غيرفكورانه، از بين رفتن منطق و عقلانيت نيست، بلكه منظور جريان محرك و پاسخ است. رفتارهايي كه افراد در مقابل پاداش انجام داده و يا در مقابل تنبيه انجام نمي‌دهند از جملة اين رفتارهاست.
 
روش: روش اين ديدگاه «آزمايشگاهي بر روي انسانها» است.
 
نظريه‌ها: ۱. مكتب جامعه‌شناسي رفتاري، ۲. مكتب رفتارگرايي، ۳. مكتب مبادله و تبادل

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان