کد خبر: ۱۱۲۷۲
تاریخ انتشار: ۲۴ مرداد ۱۳۹۸ - ۱۳:۵۲-15 August 2019
علم تجربی نه دستگاهی از گزاره‌های یقینی و ثابت شده است، و نه روزبه‌روز بر قطعیتش افزوده می‌گردد؛ دانش تجربی ما معرفت قطعی و یقینی نیست. 
ما را به قطع و یقین راهی نیست، بلکه نصیب ما فقط گمان بردن است. ولی نیرومندترین انگیزه‌ها در کار اکتشاف علمی، هنوز همان تلاش برای یافتن معرفت و راه‌بردن به سرمنزل حقیقت است. راهنمای ما در گمان‌بردن‌ها، ایمانی غیرعلمی و متافیزیکی است که به امکانِ یافتن و کشفِ قوانین و نظم‌های گوناگون داریم(البته این ایمان از نظر زیست‌شناسی قابل تبیین است). ما نیز مانند بیکن، دانش تجربی، یعنی شیوه‌ی متعارف طبیعت‌شناسی را در عصر خویش، مشتمل بر «گمانه‌های گستاخانه و ناپخته» و «پیش‌داوری‌ها» می‌دانیم. 

لیکن این حدس‌ها یا «گمانه‌ها» در عین اینکه بسیار تخیل‌آمیز و گستاخانه‌اند، لگامشان به دست آزمون‌های سنجیده و دقیق سپرده است. ما از هیچ گمانه‌ی عرضه شده، جازمانه دفاع نمی‌کنیم. شیوه‌ی ما در تحقیق، دفاع از گمانه‌ها و اصرار به حقانیت خودمان نیست، بلکه به‌عکس، ما سعی خویش را متوجه براندازی گمانه‌ها می‌کنیم. و از هرگونه حربه‌ی منطقی و ریاضی و سلاح فنی ممکن بهره می‌جوییم، تا بطلان گمانه‌های خود را به اثبات برسانیم، و گمانه‌های جدید دیگری را جانشینشان سازیم که تصویب‌ناشده و تصویب‌ناشدنی، و به گفته‌ی طعن‌آمیز بیکن، «پیش‌داوری‌های گستاخانه و ناپخته»اند.

علم تجربی هرگز به دنبال هدف موهومِ دادنِ پاسخ‌های قطعی یا محتمل نیست. بلکه روبه‌سوی هدفی بی‌نهایت دور، و در عین حال دست‌یافتنی دارد: و این هدف همانا کشف مسائل تازه‌‌ی ژرف‌تر و کلی‌تر، و عرضه‌ی پاسخ‌های موقت به آزمون‌های هرچه تازه‌تر و متقن‌تر است.

کارل پوپر، کتاب «منطق اکتشاف علمی»، قسمت ΙΙ فصل Χ، مسیر علم، ترجمه سیدحسین کمالی
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان