کد خبر: ۱۱۰۲۵
تاریخ انتشار: ۱۸ مرداد ۱۳۹۸ - ۲۰:۴۶-09 August 2019
انقلاب روسیه که در اکتبر ۱۹۱۷ انجام شد، سوسياليست بلشويکها زمام امور را در دست گرفتند و کل نظام و ساختار روسيه تزاری را دگرگون کردند و با نام جديد شوروی سوسيالیستی خود را به جهانيان معرفی نمودند. دولت انقلابی روسيه با پيروی از ايدئولوژی مارکسيسم ـ لنينيسم، تمامی قراردادهای استعماری زمان تزارها را لغو نمود و استقلال و تماميت ارضی ايران را با پايان عمليات نظامی خشونت آميز و استعماری لغو ساخت.(۱)
دولت انگلستان که با بروز انقلاب بلشويکی ۱۹۱۷ منافع خود را در ايران در خطر میدید برای جلوگيری از نفوذ تدريجی بلشويسم در ايران به فکر افتاد تا با ترفندی جای خالی روسيه را پر کند و نفوذ خود را بر تمامی ايران بگستراند. 

در اين ميان پاره ای از دولتمردان نياز مبرم به اعاده نظم در مرکز و ولايات را احساس میکردند و همگی بر اين نظر بودند که اين مهم نيازمند ساماندهی دوباره نظام مالی کشور و تشکيل يک نيروی نظامی يکپارچه و متحد الشکل است، اما اين که چگونه و از کدام بودجه به چنين امری دست يابند هنوز مشخص نبود. در اين ميان #ميرزاحسن_خان_وثوق_الدوله که گرايش سياسی به انگليس داشت و مانند تعدادی از رجال ديگر هم عصر خويش تنها راه بقای کشور در آن زمان را در همکاری با انگليس میدانست با کمک انگليسها به صدارت رسيد. با پايان جنگ جهانی اول در اول نوامبر ۱۹۱۸ ايران که در دوران جنگ با وجود اعلام بيطرفی همچنان مورد يورش و هجوم قوای روسيه و عثمانی، انگليس و حتی آلمان؛ قرار گرفته بود و در دوران جنگ عرصه نبرد و حتی چپاول طرفين جنگ شده بود، طبيعی بود که می بايست پيگير حقوق تضييع شده خود باشد. بنابراين هيئتی از سوی دولت ايران به رياست #علی_قلیخان_مشاورالملک_انصاری و #ميرزاعلیخان_فروغی_ذکاءالملک و عده ای ديگر روانه کنفرانس صلح پاريس نمود تا برای جلب کمکهای بين المللی جهت اعاده خسارتهای وارده بر ايران در زمان جنگ تلاش کنند.(۲)
.
هيئت ايرانی در ۲۵ آذر ۱۲۹۷ از تهران عازم پاريس شدند، اما انگليس تمام تلاش خود را به کار بست تا آن هيئت را از شرکت در کنفرانس صلح محروم سازد. بر اثر تلاش انگليسيها، اعضای کنفرانس صلح پاريس به اين بهانه که ايران در ابتدای جنگ اعلام بيطرفی نموده است و رسما درگير جنگ نشده است، از شرکت ايران در کنفرانس جلوگيری کردند. اين در حالی بود که در تهران #وثوق_الدوله مشغول مذاکره پنهانی با #سرپرسی_کاکس وزير مختار موقت انگليس جهت عقد يک قرارداد جديد بود.(۳)
.
.
در اين مذاکرات محرمانه دو تن از اعضای کابينه وثوق الدوله #نصرت_الدوله_فيروز و #صارم_الدوله نيز شرکت داشتند. بالاخره اين قرارداد در نهم اوت ۱۹۱۹(ههدهم مرداد ۱۲۹۸) بين ايران و انگليس بسته شد.(۴)؛ به موجب اين قرارداد مستشاران انگليسی برای اداراه امور مالی ايران و مستشاران نظامی برای سازماندهی و اداره يک نيروی يکپارچه و متحدالشکل دست به کار میشدند و البته در جهت اجرای قرارداد مبلغ دو ميليون ليره به دولت ايران وام داده ميشد. مدير کل امور مالی سازمان گمرک، راه آهن و ساير تاسيسات اقتصادی ايران تحت نظارت مستشاران انگليسی قرار میگرفت و در نهايت ايران تحت الحمايه انگليس میگرديد.
.
طراح اصلی اين قرارداد که از سالها پيش درصدد سلطه کامل انگليس بر ايران بود، #کرزن بود. سياستمداران انگليسی چندان از استحکام قرارداد مطمئن بودند که بلافاصله دو هيئت یکی نظامی به رياست #ديکسن و یکی مالی به رياست #ارمتياژ_اسميت به ايران فرستادند و بی درنگ آغاز به کار کردند. ديکسن به منظور گفتگو در چگونگی اجرای امور نظامی قرارداد و ايجاد ارتش واحد، کميسيونی با افسران ژاندارمری و قزاق تشکيل داد. از اعضای اين کميسيون #کلنل_فضل_الله_خان_آق_اولی، #ماژورعزيزالله_خان_ضرغامی سالار لشکر و چند تن ديگر بودند. اين امر چندان بر ايرانيان بزرگ انديش گران آمد که #کلنل_فضل_الله_خان که مردی وطن پرست و آزاده بود چون در آغاز کار دريافت که کمک به اجرای اين قرارداد خيانت به ايران و ايرانيان است و برای عدم شرکت در اين کميسيون نيز راهی نداشت، برای اينکه دامانش به لوث اين گناه عظيم آلوده نشود به نشان اعتراض #خودکشی نمود. خودکشی اين جوانمرد مردم را چنان منقلب نمود که آماده قيام شدند.(۵)
.
.
منابع:
.
.
۱). سیمای احمدشاه، نوشته جواد شيخ الاسلامی، تهران، گفتار، ۱۳۶۸، جلد اول، صفحات ۹۸-۱۰۲.
۲). زندگانی سياسی احمد شاه، نوشته حسین مکی، تهران، 1357، صفحات ۸۶-۸۷.
۳). تاريخ مختصر احزاب سياسی ايران، ملک الشعرا بهار، جلد اول، صفحه ۴۳.
۴). روز شمار تاريخ معاصر ايران، باقر عاقلی، جلد اول، صفحه ۹۳. 
۵). کارنامه رضاشاه کبير، نوشته اقبال یغمایی، صفحات ۲۹-۳۰.
3hReply
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان