کد خبر: ۱۰۹۹۸
تاریخ انتشار: ۱۷ مرداد ۱۳۹۸ - ۲۲:۵۹-08 August 2019
چند روز پیش با برخی از پرسشگرانی که برای انجام یک کار پژوهشی در مناطق محروم استان خوزستان فعالیت می کردند، به گفت و گو نشستم
. یکی از تجربیات جالب توجه آن ها این بود که"به هنگام مراجعه به منازل مردم جهت جمع آوری اطلاعات، در اکثر مواقع نوجوانان و جوانان تا وقت ظهر و حتی بعد از ظهر خواب بودند و اگر والدین در منزل حضور نداشتند، کم تر نوجوان و جوانی پیدا می شد که پاسخگوی سوالات ما باشد. این در حالی بود که برخی از زنان خانواده مجبور به دستفروشی و کار در بازار بودند ولی فرزندان جوان خانواده در بستر خواب قرار داشتند"

این وضعیت قاعدتا در بین اقشاری که از نظر مالی در شرایط بهتری قرار دارند، بسیار بیش تر است و می توان گفت خواب تبدیل به بخش اصلی سبک زندگی بسیاری از جوانان شده است. تنبلی و بی تحرکی، فرهنگ کار و فعالیت را در جامعه بیش از هر زمان دیگری سست کرده است. برخی از پژوهشگران با رویکرد ذات گرایانه، فرهنگ ایرانی را فرهنگ تنبلی و سستی می دانند، در حالی که مشاهده زندگی و فعالیت بسیاری از متولدین دهه های 30 و 40 نشان می دهد که چنین نگرشی بیش تر یک اسطوره است تا واقعیت. بنابراین به جای ذات گرایی باید به سراغ عواملی رفت که در دهه های اخیر زمینه ساز چنین وضعیتی شده اند.  

سنت فرهنگی جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری تضعیف شده است و با سیطره فردگرایی، افراد تمایل چندانی به برقراری ارتباط با دیگران ندارند و از سوی دیگر با کاهش نقش ارزش های سنتی، انسان ها بیش از گذشته دچار ملالت و روزمرگی شده و قاعدتا در این فضا به سمت بی تحرکی-و به ویژه خواب بیش تر- برای گذر زمان کشیده می شوند. 

در گذشته هویت محله ای باعث می شد که وقت زیادی از افراد در محله و با دوستان سپری شود، در حالی که تحرک جغرافیایی و زندگی آپارتمانی هویت محله ای را تا حدود زیادی از بین برده است و افراد به ناچار زمان زیادی را در خانه به سر می برند.  

بیکاری و دغدغه آینده یکی از چالش های اصلی نسل نوجوان و جوان جامعه ماست. بسیاری از جوانان با وجود تلاش زیاد و تحصیل در مراتب بالای علمی در وضعیت نامناسبی قرار دارند و احساس می کنند که تلاش آن ها پیامد مثبتی در پی نداشته است. بنابراین بی تحرکی و عدم تلاش برای تغییر وضعیت را می توان پاسخی به وضعیت نامناسب اقتصادی در کشور دانست. 

ادبیات علوم اجتماعی در دهه های اخیر به دلیل تحولات فرهنگی و به ویژه سیطره فرهنگ مصرفی توجه ویژه ای به بحث اوقات فراغت داشته است. در ایران نیز پژوهشگران بیش از گذشته به برجسته کردن مفهوم فراغت پرداخته و مقالات و کتب زیادی در این زمینه نوشته شده است. در حالی که جامعه علمی در ایران هیچ گاه به مفهوم کار و فعالیت به اندازه مقوله فراغت نپرداخته است. رسانه ها نیز همسو با این فضا به ترویج برنامه هایی پرداخته اند که محوریت آن ها نمایش زندگی سلبریتی ها و شومن ها، تفریحات طبقات بالای جامعه و ... بوده است. در جامعه ای که فرهنگ مصرفی آن نسبتی با اقتصاد جامعه ندارد، نمی توان به ترویج و تبلیغ فرهنگی پرداخت که مختص جوامعی است که از مرحله تولید به عصر مصرف گام نهاده اند، در حالی که جامعه ما هنوز با بحران تولید روبروست.

 آن چه مشخص است چنین فرهنگی بخشی مهمی از سبک زندگی جامعه ما و به ویژه جوانان را شکل می دهد. سبکی که بیش از هر چیز با روزمرگی، بی تحرکی، پرداختن به فعالیت های غیر مولد و خواب همراه است

مسعود زالی زلده
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان