کد خبر: ۱۰۹۹۰
تاریخ انتشار: ۱۷ مرداد ۱۳۹۸ - ۱۸:۰۷-08 August 2019
موج گرمای شدید همچون اغلب دیگر مناطق جهان ایران، و بخصوص جنوب غربی کشور و خوزستان را هم فراگرفته است. 
مدل های اقلیمی می گوید تابستان های داغ و رکوردشکن باز هم تداوم خواهند داشت و بعید نیست تابستان سال بعد حتی رکوردهای امسال را هم بشکند. بشر چاره ای جز انطباق با این پسانرمال اقلیمی را ندارد. آنچه در پی می خوانید می تواند بخشی از یک برنامه جامع انطباق با موج های اجتناب ناپذیر گرمای شدید باشد. بیست راهکار که می تواند دمای شهرها را کاسته و آنها را خنکتر کند.

1-  مهمتر از همه اینکه باید اثر جزیره ای شهرها را کاهش داد. اثر جزیره ای به افزایش دمای مناطق مرکزی شهر به نسبت پیرامون آن گفته می شود که تحت تاثیر عواملی همچون گرمایش ساختمانها، ترافیک، کاهش توان خودپالایی هوا و ... صورت می گیرد. فهرست این مولفه ها متعدد است و به شکل های مختلف می توان هر کدام از آنها را تعدیل کرده و به این شکل در مواردی حتی تا پنج درجه باعث کاهش متوسط دمای شهر شد.

2-  سفیدسازی شهر. شهرهای گرم هر کدام بهتر است در رویای تبدیل شدن به یک کازابلانکای تازه باشند. کازابلانکا به معنای شهر سفید است. نام عربی این شهر دارالبیضا است که همین معنا را می دهد. ما به ازای کازابلانکا در ایران شهرهایی همچون لافت و درگهان هستند که به خاطر کاهش جذب انرژی خورشیدی غالبا دیوارهای سفیدرنگ دارند. فقط دیوارها کافی نیست. بهتر است شهرداری و شهروندان هر سطخی از شهر را که می توانند سفید کنند. 

3-  پارکینگ های عمومی باید حتی الامکان مشجر شده و اصطلاحا دارای درختانی باشند که تاج گالری درست می کنند. یعنی درختانی که در بالا تاجشان به هم می رسد و سایه انداز کامل دارند. 


4-  یک کمربند سبز کامل با گونه های درختی مناسب می تواند بعضا تا سه درجه در تعدیل هوای شهر موثر باشد. شهرهای گرم حتما باید پوشش گیاهی مناسبی داشته باشند. قابل تصور است که از فاضلاب شهرها برای توسعه کمربند سبز شهر استفاده شود. جز کمربند سبز باغ های عمودی (فضای سبز روی بام و در ایوان و حتی روی دیوار ساختمانها) نیز می توانند در تعدیل هوای شهر مناسب باشند.

5-  پیاده روها باید مسقف باشند. حتی الامکان با سقف های چوبی که پوششی از گیاهان رونده دارند. مشابه پیاده روها در بخش هایی از شهرهایی همچون قشم و بوشهر.

6-  کاهش آلودگی هوا. ذرات معلق گرمای بازتابش شده از سطح زمین را حبس کرده و مانع فرار آن به جو می شوند. به همین خاطر است که در روزهایی که هوا آکنده  از ریزگرد است به شکل غیر معمول دما نیز افزایش می یابد. کاهش ذرات معلق به صورت مستقیم باعث کاهش متوسط دمای شهر می شود.

7-  آسفالت سیاه شدیدا جاذب تابش آفتاب است.  امروزه انواعی از آسفالت های رنگی وجود دارد با امکان جذب مقدار کمتری گرما. شهرداری ها باید به دنبال استفاده از این نوع آسفالت باشند.

8-  راندمان انرژی ساختمان ها باید بهتر شود. ضریب بالاتر بهره وری انرژی به معنای مصرف کمتر سوخت و در نتیجه کاهش دمای پیرامون ساختمان است.
ادامه دارد

9-  سطوح آبی باید بیشتر شوند. دریاچه مصنوعی یا آبنماهای متعدد در جای جای شهر می توانند باعث تعدیل دما شوند چون آب گرما را به خود جذب می کند.

10-  بازاندیشی در طراحی شهرها. باید شهرها را حتی الامکان "بادراه" ساخت. خیابان ها باید معبر بادهای غالب شهر باشند. برای همه شهرها نمی توان البته نسخه واحد پیچید. طراحی دایره ای شهرسردسیری همچون همدان احتمالا به این خاطر بوده است که سوزبادها در آن راه پیدا نکنند و اثر جزیره ای شهر تقویت شود. اما دیده ایم که مسدودسازی مسیر بادهای غالب شمال غرب تهران با انبوه سازی و بلندمرتبه سازی های غیرمجاز چگونه باعث افزایش آلودگی هوای این شهر شده است. در طراحی شهرها باید موقعیت آن در برابر پدیده اقلیمی جدید موج های گرمای شدید را در نظر گرفت. 

11-  در نوع مصالح مورد استفاده برای ساخت و ساز در شهر باید بازنگری شود. سنگ و چوب بهترین هستند و شیشه و اغلب کمپوزیتها و انواعی از بتونها بدترین. ساختمان های سنگی اغلب خنک هستند و چوب هم که خود بهترین عایق برای ساختمان سازی است. اما متاسفانه حتی در شهرهای کویری همچون یزد و کرمان یا شهرهای فوق العاده گرمی همچون اهواز و بوشهر و بندرعباس می بینیم که ساختمان هایی با نمای تمام شیشه ای چقدر عمومیت یافته اند. شهرداری باید مطلقا استفاده از نمای شیشه ای را در ایران ممنوع کرده ومالکان ساختمان های شیشه ای موجود را نیز وادار به عایق سازی شیشه ها از داخل کند. 

12-  استفاده از پنجره های اتوماتیک. این نوع پنجره ها بسته به وضعیت دمای داخل و بیرون ساختمان به صورت خودکار نیمه بازوبسته شده و مثلا در شبها که هوای فضای باز خنکتر است باعث ورود آن به خانه و برعکس در روز مانع آن می شوند.
ا
13-  سقف خانه ها نه فقط باید سفید شود بلکه لازم است با رنگها یا پوشش های بازتابنده آفتاب پوشیده شوند. ارزان ترین کار سفیدسازی سقف است که باید اجباری شود و راه مکمل استفاده از مواد بازتابنده است که شهرداری می تواند در اختیار شهروندان قرار دهد. 

14-  آب همه جا باید به وفور در دسترس شهروندان باشد. برای نوشیدن، برای تماشا و همچنین برای بازی. شهروندان باید حتی تشویق به آب بازی شوند. دست کم اینکه اثر روانی گرمای شهر تعدیل می شود. کیفیت زندگی در برخی موارد یک امر ذهنی است و نه لزوما فیزیکی. 

15-  کمتر متن خارجی مرتبط با موضوع تعدیل هوای شهرها هست که اشاره ای به طراحی نبوغ آمیز بادگیرها در شهرهای کویری ایران نکرده باشد. اما جالب است که بادگیر ایرانی نه فقط به عنوان یک مولفه مهم مهندسی و معماری در ایران به دیگر مناطق کشور تعمیم پیدا نکرده بلکه در یزد و کرمان و کنگ و ... هم در حال انقراض است. باید از این پدیده هوشمندانه مهندسی به عنوان امکانی برای انطباق با موج های گرمای شدید استفاده کرد.

16-  شهرداری باید استفاده از مصالح ساختمانی تغییر فاز دهنده (PCM) را تعمیم دهد. این نوع مصالح بسته به اقتضای محیط می توانند جاذب گرما یا رسانای آن باشند. 

17-  تعمیم تغذیه مناسب برای شهروندان. مثلا تشویق مردم به استفاده از نوشیدنی داغ. لابد شما هم تعجب کرده اید که چرا نوشیدنی معمول در خاورمیانه داغ پیشتر قهوه بوده و حالا چای. نکته این است که بر خلاف تصور نوشیدنی داغ بدن را خنک می کند. به واقع نوشیدن مدام چای لب سوز راهی بوده برای انطباق با گرمای شدید خاورمیانه. همچنین باید غذای اسپایسی را ترویج داد. بر خلاف تصور آنچه که دهان را می سوزاند بدن را خنک می کند! به همین خاطر است که در فرهنگ آشپزی مناطق گرمسیری همچون خاورمیانه و هند و مکزیک فلفل نقش اساسی دارد. 

18-  انواع کفپوش های پارچه ای، از گلیم و موکت گرفته تا قالی و زیلو به شدت جاذب گرما هستند. بهتر است در تابستان حتی الامکان فرش ها برچیده شوند. 

19-  در مکان های عمومی باید جانپناه خنک وجود داشته باشد. گرمای چهل درجه به بالا به راحتی می تواند انسان را از پا دربیاورد. جا به جا باید مکان هایی وجود داشته باشد که بتوان موقت به آنها پناه برد و نفس تازه کرد. 

20-  شهرهای گرم باید برنامه زیستی خاص خود را داشته باشند. ساعت کار و فعالبت باید منطبق بشود بر نزدیکترین ساعت شبانه روز به دمای مطلوب بشر یعنی بیست درجه. بیشینه دما معمولا بین 14 تا 17 رخ می دهد. در خوزستان که بیشینه دما به 50 درجه می رسد پیش از ظهر تا غروب هم دمای هوا می تواند کماکان بالای 40 درجه باشد. قابل بررسی است که خوزستان در تابستان شیفت های کاری متفاوتی از دیگر مناطق کشور داشته باشد. مثلا از شش صبح تا ظهر برای ادارات دولتی و فعالیت کامل شبانه برای مراکز تجاری و تفریحی. اهواز را نباید همانگونه مدیریت کرد که اردبیل یا شهرکرد.

ناصر کرمی 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان