کد خبر: ۱۰۹۳۷
تاریخ انتشار: ۱۶ مرداد ۱۳۹۸ - ۱۴:۰۲-07 August 2019
تفکر افسانه‌ای راهی به رهایی دارد. «در عصر اسطوره، انسان مقهور طبیعت بود اما در عصر افسانه‌ها طبیعت همدست انسان است.»
عصراسلام:
این گفتار والتر بنیامین یکی از فلاسفه‌ی مشهور مکتب انتقادی فرانکفورت است. از طرفی نظریه‌ی روانکاوی بیش‌تر از هر نظریه‌ی دیگری به کودکی توجه کرده است.

از نظر مهم‌ترین روانکاوهای کودک، اسطوره به فراخود، حکایت‌های اخلاقی به خود و برخی قصه‌های عامیانه به نهاد اشاره می‌کنند.

آن‌ها افسانه‌ها را گونه‌ای ادبی می‌بینند که به نهاد، خود و فراخود اشاره می‌کند و به همین دلیل گونه‌ی کاملی می‌بینند که کارکردهای مؤثری برای کودک دارد و اصرار دارند ساختار و سیر ماجرای افسانه‌ها در حین روایت تغییر نکند.

نظریه‌پردازان ادبیات کودک و نوجوان هم در گونه‌های ادبیات در تقسیم زیر شاخه‌های فولکلور به اسطوره، لالایی، متل‌ها، افسانه و قصه‌های عامیانه اشاره می‌کنند. این تفکیک روشن و واضح بین اسطوره و افسانه و قصه‌های عامیانه پیام روشنی دارد.

علاوه بر نگاه فلاسفه و روانکاو‌ها، کودکان نیز به‌خاطر طی کردن مرحله جاندارپنداری همراهی خوبی با افسانه‌ها داشته‌اند. در افسانه‌ها بیش‌تر از هر گونه‌ی دیگری تخیل و جاندارپنداری دیده می‌شود.

قصه‌های عامیانه به دلیل خاستگاه اجتماعی گاهی بازتولید کننده‌ی کلیشه‌های جنسیتی هستند؛ به عنوان نمونه قصه‌ی خاله سوسکه.

اما افسانه‌ها با کارکرد رهایی بخشششان و اشاره به مسائل درونی انسان از کلیشه‌های تبعیض جنسیتی و قومیتی به‌ دور هستند. این کلیشه‌ها گاهی در متون کهن هم دیده می‌شود.

پیش از این‌که بخواهیم ادبیات و افسانه‌ها را بر اساس نظریات فمینیستی و رویکردهای برابرخواهانه و سوسیالیستی بچینیم، بهتر است اول گونه‌ها را بشناسیم.

فلاسفه‌ی مکتب فرانکفورت بیش‌تر از هر نظریه‌ای به نظریات رهایی‌بخش توجه کرده‌اند و بار‌ها به جادوی رهایی‌بخش افسانه اشاره کرده‌اند. اسطوره‌ها از انسان بندگی می‌خواهند و با بند به سراغت می‌آیند؛ مثل اسفندیار در شاهنامه. اما تفکر افسانه‌ای راهی به رهایی دارد، چون قانونش از زمین برخاسته و نام و ننگ تعریفی زمینی دارد.

ضمن احترام به همه‌ی زنانی که بر اساس توانایی فردی و تلاش بی‌دریغ قله‌های موفقیت را طی کرده‌اند، باید مراقب نظام ستاره‌سازی سرمایه‌داری باشیم. زنان موفق کسانی هستند که امید به تغییر در وضع موجود داشته‌اند.‌‌ همان امیدی که در افسانه‌ها هم هست و قهرمان‌های کوچک و ضعیف را هم به حرکت درمی‌آورد.


مینا حدادیان

منبع: نویسک
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان