کد خبر: ۱۰۷۲۷
تاریخ انتشار: ۱۱ مرداد ۱۳۹۸ - ۰۵:۱۵-02 August 2019
انقلاب مشروطیت ایران تکامل یافته یک جریان فکری بود. شکست های ایران در جنگ با روسیه در دوره فتحعلیشاه ندای هشدار دهنده ای بود برای تجددخواهی به جامعه ی خفته ایران.
عباس میرزا فرزند فتحعلیشاه که ولیعهد بود برای نخستین بار اعزام محصلین ایرانی را به خارج برای تحصیل آغاز کرد و محصلینی به خارج اعزام شدند که با فرهنگ وتمدن غرب آشنا شوند و در بازگشتشان به تربیت شاگردان بکوشند. امیرکبیر موسس مدرسه دارالفنون به این فکر عباس میرزا واکنش مثبت نشان میدهد و راه برای تجدد باز میشود.

البته توسعه فرهنگ بدون سازمانهای کارآیند اداری غیر ممکن بود. میرزا حسین خان سپهسالار با تاسیس وزارتخانه ها در ایران به این نیاز پاسخ میدهد. از این زمان فکر قانون بتدریج در ذهن روشنفکران نسج گرفت بطوریکه مستشارالدوله تبریزی سفیر وقت ایران در استانبول رساله ای بنام یک کلمه در سال 1287 هجری قمری در پاریس نوشت. مقصود وی از یک کلمه « قانون » بود. میرزا ملکم خان بفکر تاسیس روزنامه ایی به همین نام می افتد که درخاطره مردم ایران تاثیر ژرف نهاد. البته دیگر روشنفکرانی نظیر فتحعلی آخوند زاده در قفقاز و عبدالرحیم طالبوف در تفلیس و قفقاز به نوشتن مقالاتی در این زمینه پرداختند.

پس از انقلاب مشروطیت آرزوها و اهداف انقلاب یک بیک شروع به تحقق پذیری کرد. ایجاد حکومت ملی، قانون و اصلاحات اداری بمنزله تجدد خواهی لازم و ضروری آمد. این فکر بتدریج بسوی تکامل میرفت و در آثار بسیاری از روشنفکران آن دوره پدیدار شد و مورد پذیرش اجتماع قرار گرفت که بصورت میراثی عظیم به شاعران و نویسندگان حوزه مشروطیت رسید. در همین دوره نیز بسیاری از آثار نویسندگان غربی بدست  روشنفکران ایرانی به زبان فارسی ترجمه میشود.

از میان آثار نویسندگان غربی، کارهای نویسندگان فرانسوی بدلیل آگاهی روشنفکران و نویسندگان ایرانی به زبان فرانسه مورد توجه قرار گرفت. علت آن بود که فرانسوی ها در دوران قاجار به بدسابقه گی روسها و انگلیسی ها نبودند. دیگر اینکه فرانسه برای بسیاری از همین روشنفکران کشور پیشتاز انقلاب و آزادیهای فردی و اجتماعی و حکومت ملی و قانون بود.

از زبانهای خارجی کتاب سرگذشت حاجی بابای اصفهانی، سه تفنگدار، کنت مونت کریستو و سایری دیگر از کتب تاریخی و غیره به فارسی ترجمه شد که مورد توجه فراوان ایرانیان قرار گرفت. علاوه بر آن از کتابها ومتون عربی نیز داستان هائی از جرجی زیدان ترجمه شده بود.
 "کتاب حاجی بابای اصفهانی از جیمز موریه فرانسوی توسط میرزا حبیب اصفهانی با نثر منشیانه سبک قاجاری ترجمه شد. در این ترجمه بسیاری از ضرب المثلها و اصطلاحات عامیانه ایرانی بکار برده شده است." 

یکی دیگر از انواع ترجمه ها که بسیار مورد توجه قرار گرفته بود نمایشنامه های خارجی بود بخصوص از مولیر نمایشنامه نویس فرانسوی که چندین اثر او مانند طبیب اجباری ترجمه اعتماد السلطنه در تاریخ 1291 هجری قمری، مردم گریز ترجمه میرزا حبیب اصفهانی ١٢٨٦ ه.ق. حاجی ریائی خان ترجمه کمال الوزاره ١٢٩٥ ه.ق. و همچنین ترجمه نمایشنامه های میرزا فتحعلی آخوند زاده توسط محمد جعفر قراچه داغی ١٢٩١ ه.ق. که همگی به مسائل ایران و شرایط اوضاع و روحیه جامعه ایرانی ارتباط داشت انتشار شده است. البته در این کتابها نامها و شخصیت ها و همچنین اوضاع و احوال آنها به ایرانی تغییر داده میشد و از نثری شیوا و روان بر خوردار بودند. از آثار نویسندگان انگلیسی اتللو شکسپیر توسط ناصرالملک در اروپا ترجمه شد در سال ١٢٩٣ ه.ق. این ترجمه دارای نثری سلیس روان و بسیار دراماتیک بود که در زمان خود منحصر بفرد بود.
از دیگر ادبیات، رساله نویسی است که از زمان قاجاریه رواج یافت ومورد قبول عام قرار گرفت. نویسندگانی چون میرزا آقا خان کرمانی، میرزا علیخان ظهیرالدوله، امین الدوله، میزرا ملکم خان، یحیی دولت آبادی و نویسندگان دیگر به این سبک روی آوردند و رسالات زیادی نوشتند که مورد استقبال قرار گرفت.

علاوه بر اینها داستان نویسی هم در ایران رواج یافت. بطور مثال میرزا عبدالرحیم طالبوف داستانی بنام « کتاب احمد » با نثری بسیار شیرین نوشت که مورد توجه قرار گرفت. یکی دیگر از جنبه های ادبی آن دوران، سیاحت نامه یا سفرنامه نویسی بود که از پیش کسوتان آن زین العابدین مراغه ای را میتوان نام برد. کتاب معروف وی « سیاحتنامه ابراهیم بیگ » نام دارد. سیاحت نامه ابراهیم بیگ از نثری بسیار سلیس و روان و از زبان طنز شیرینی برخوردار است. مراغه ای ١٢٥٥ - ١٣٢٨ ه.ق.
--از دیگر نویسندگان این دوره می توان از علی اکبر دهخدا ( ١٢٥٧ تا ١٣٣٤ شمسی ) نام برد وی از تحصیل کردگان اروپا بود و از روزنامه نویسان دوره مشروطیت که بعد ها بکار تحقیق پرداخت. مقالات دهخدا بیشتر داستان گونه هستند که مشهور ترینشان بنام «چرندو پرند » شهرت دارد. نوشته های دهخدا به زبان ساده و روان عامیانه مردم نگاشته شده است که بعدها الگوی دیگر طنزنویسان و فکاهی نویسان قرار گرفت.

--نویسنده دیگر محمد علی جمال زاده (۲۳ دی ۱۲۷۴ در اصفهان - ۱۷ آبان ۱۳۷۶ در ژنو) نویسنده و مترجم معاصر ایرانی است. او را پدر داستان کوتاه زبان فارسی و آغازگر سبک واقع‌گرایی در ادبیات فارسی می‌دانند.

نخستین مجموعهٔ داستان‌های کوتاه ایرانی را با عنوان یکی بود، یکی نبود در سال ۱۳۰۰ خورشیدی در برلین منتشر ساخت .داستان‌های وی انتقادی (از وضع زمانه)، ساده، طنزآمیز، و آکنده از ضرب‌المثل‌ها و اصطلاحات عامیانه‌ است. وی در سال ۱۳۷۶ در ۱۰۲ سالگی در شهر ژنو سوئیس درگذشت. جمالزاده تحصیلکرده ی بیروت و اروپا بود ، تمام عمر در خارج از کشور زندگی کرد و در همانجا درگذشت. آثار این نویسنده در راه پیشرفت و ترقی واعتلای فرهنگ و ادبیات ایران بود.
ادبیات دوران مشروطیت موجب تحول فکری در جامعه شد اما نتوانست یکسره خود را از قید و بند ساختار ادبی کهن رها کند و برای پاسخگوئی به نیازها و ضرورتهای تجدد از فرمهای روزنامه نویسی و نمایشنامه نویسی استفاده میکرد و بهره میگرفت.

 *برگرفته از گنجینه اسناد - کتابخانه ملی ایران / تهران*
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان