کد خبر: ۱۰۶۵۴
تاریخ انتشار: ۰۹ مرداد ۱۳۹۸ - ۰۶:۵۷-31 July 2019
سی‌ام ژانویۀ ۱۹۴۸. مردی به دیدار گاندی آمد. به گاندی ادای احترام کرد. بعد تپانچه را درآورد و سه گلوله به سینۀ گاندی شلیک کرد. 
گاندی در خون غلتید؛ مردی که حدود نیم‌قرن برای آزادی، برابری و حقوق هندی‌ها کوشیده بود. قاتل او هندویی ملی‌گرا بود و گمان می‌کرد تا گاندی زنده است هند روی خوش نمی‌بیند. برای همین این آدمکشی خود را حتا کاری اخلاقی می‌دانست. در این نوشتار نگاهی می‌اندازیم به قاتل گاندی: «ناتورام گودسه».

برای اینکه این آدمکشی را بفهمیم باید دعوایی بزرگ را بشناسیم و برای شناخت این دعوا باید به سال‌ها پیش از قتل گاندی بازگردیم. از ابتدای قرن بیستم، نیروهای استقلال‌خواه هند در قالب دو حزب بزرگ سازمان یافته بودند: بزرگ‌ترین جناح «حزب کنگره» بود که گاندی به پرنفوذترین چهرۀ آن تبدیل شد؛ البته بسیار پیش می‌آمد نظر و تصمیم کنگره با گاندی متفاوت باشد، به خصوص در زمینۀ تاکتیکی، زیرا بخشی از فعالان کنگره، خشونت‌پرهیزی گاندی را درست نمی‌دانستند. دیگر حزب بزرگی که برای کسب استقلال تلاش می‌کرد، «مسلم لیگ» بود که از همان سال‌های آغازین محمدعلی جناح به رهبر آن تبدیل شد. این حزب مسلمانان شبه‌قارۀ هند را نمایندگی می‌کرد و رفته‌رفته ایدۀ «کشور مستقل برای مسلمانان» در آن پخته شد تا این‌که این مطالبه را در سال ۱۹۴۰ علناً مطرح کردند. مسئلۀ اصلی این بود که مسلمانان هند ترجیح می‌دادند زیر سلطۀ بریتانیایی‌ها باشند تا اینکه در کشوری با اکثریت هندو زندگی کنند. برای همین مسلمانان هند چندان ابایی از همکاری با انگلیسی‌ها نداشتند. علاوه بر این دو گروه بزرگ، احزاب کوچک‌تری هم بودند، مانند حزب «هندو ماهاسبها» که آرمان‌ها و مطالباتی هندوییستی داشت و هند را متعلق به هندوها می‌دانست، نه مسلمانان؛ اما در عین حال استقلال مسلمانان و تقسیم هندِ آتی را نیز هرگز برنمی‌تافت. قاتل گاندی، از این حزب سر برآورد.

همۀ این گروه‌ها با حریفی بسیار قدرتمند و به نظر شکست‌ناپذیر روبرو بودند: «بریتانیا». اما به نظر می‌رسید زمان و زمانه به طور کلی به نفع انگلیسی‌ها پیش نمی‌رفت و به خصوص جنگ جهانی دوم قدرت‌ استعمارگر بریتانیا را به دردسر بزرگی انداخت. تکاپوهای استقلال‌خواهان از مدت‌ها پیش در هند حاکمان بریتانیایی را نگران کرده بود. وقتی انگلستان به آلمان اعلام جنگ کرد، حاکم انگلیسی بریتانیا در هند نیز بی‌درنگ به آلمان اعلام جنگ کرد. هندی‌ها می‌دانستند که درگیری هند در چنین جنگی چقدر می‌تواند خطرناک و پرهزینه باشد، برای همین حزب کنگرۀ هند به عنوان بزرگ‌ترین تشکل استقلال‌طلب هند فشار بر انگلیسی‌ها را بیش‌تر کرد. از دیگر سو، با محاسبه‌ای ساده می‌شد فهمید که وقتی بریتانیا درگیر جنگی بزرگ شده، بهترین وقت برای امتیازگیری از این حریفِ ابرقدرت است. حرف بسیاری از هندی‌ها این بود که اگر انگلیسی‌ها می‌خواهند هند در جنگ طرف انگلستان باشد، این همراهی هزینه‌ای دارد و هزینۀ آن اعلام استقلال هند است. اما انگلیسی‌ها تنها حاضر بودند امتیازات ناچیزی بدهند.

در چنین شرایطی گاندی و حزب کنگره «جنبشِ هند را رها کنید» (Quit India Movement) را در اوت ۱۹۴۲ آغاز کردند که هدفش فشار آوردن به شیوۀ بدون خشونت به انگلیسی‌ها بود. حاکم بریتانیایی بی‌درنگ واکنش نشان داد و هزاران نفر، از جمله گاندی، را بازداشت کرد. این افراد تا اواخر جنگ (۱۹۴۴ و ۱۹۴۵) بازداشت بودند. اما چند جریان دیگر با این جنبش گاندی مخالف بودند، پیش از همه مسلم لیگ و محمدعلی جناح که آمادگی داشتند با انگلیسی‌ها همکاری کنند. علاوه بر مسلم لیگ، کمونیست‌های هندی، حزب هندوییستِ «هندو ماهاسبها» (که بدان اشاره شد) و دولت‌های شاهزادگان هندی با این جنبش مخالف بود، هر کدام به دلایل خاص خود.

پس از جنگ برای انگلیسی‌ها روشن شد که دیگر نمی‌توانند هند را نگاه دارند. شبه‌قاره در ۱۹۴۷ با ایدۀ دوملتی مستقل شد، منطقۀ اکثراً هندو «هند» و منطقۀ اکثراً مسلمان «پاکستان» شد. گاندی در ابتدا با دوپاره شدن هند مخالف بود، اما در عمل با این ایده همراهی کرد و پس از جدایی پاکستان از نفوذ معنوی خود برای فرونشاندن درگیری‌ها بهره برد. همین رویکرد او و این همه مماشات با مسلمانان برای ملی‌گرایان هندو که به خصوص در حزب هندو ماهاسبها جمع شده بودند، نه تنها پذیرفتنی نبود، که اصلاً عین جنایت بود.

پس از آنکه گاندی اعتصاب غذا کرد تا دولت هند مبلغی را طبق وعدۀ پیشین به پاکستان دهد، کاسۀ صبر گودسه لبریز شد. برنامه‌ریزی کرد تا گاندی را بکشد، چون به زعم او، گاندی نه پدر هند، که «پدر پاکستان» بود...



مهدی تدینی

نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان