کد خبر: ۱۰۶۴۲
تاریخ انتشار: ۰۸ مرداد ۱۳۹۸ - ۱۹:۳۹-30 July 2019
ماه يكی از اجرام منظومه شمسی و تنها قمر سياره زمين است ، که سطح آن از سنگ پوشيده شده و هیچ گونه حیاتی در آن یافت نمی‌شود.
نگاه اجمالی قطر ماه ۳٬۴۷۶ کیلومتر (بسيار كوچكتر از قطر زمين) و ميانگين فاصله آن تا زمین تقریبا ۳۸۴،۴۰۳ کیلومتر است. کره‌ی ماه نزدیکترین جرم آسمانی به زمین محسوب می‌شود ، كه البته هر ساله ۲ سانتیمتر از آن دور می‌گردد. در سطح اين قمر ، گودالهای زیادی دیده شده است که احتمالا در اثر برخورد شهاب‌سنگ‌ها به وجود آمده‌اند. اینکه ماه قبل یا بعد از سياره زمین به وجود آمده يا همزمان با آن شكل گرفته ، هنوز معلوم نیست ، ولی شواهد نشان می‌دهد كه عمر متوسط اين قمر از ۴ میلیارد سال بیشتر است.

   نیمکــره‌ای از ماه به طور دائمی رو به سیاره زمین قـــرار دارد ، که سمت پیدای ماه نامیده می‌شود. نیمه‌ی پنهان ماه را سمت پنهان ماه می‌نامند.

   مهتاب يا همان نوری که از خورشيد به سطح ماه می‌تابد ، از سطح ماه به سمت زمین بازتابانده می‌شود و همين پديده ، ديدن ماه را در آسمان - مخصوصا به هنگام شب - بسيار آسان‌تر می‌كند. نوری كه از سطح ماه بازتاب داده می‌شود تقریبا در مدت زمان ۱.۳ ثانیه به زمین می‌رسد. نشانهٔ نجومی ماه ☾ است.

   انسان می‌تواند روی كره ماه راه برود؛ زیرا هم نيروی جاذبه دارد و هم سطح آن از نوعی رسوب ماسه‌سنگی نرم - از سنگ‌های خرد شده ، غبار ، و گرد و خاک - پوشیده شده است. عمق این رسوب در برخی نقاط چند سانتیمتر و در برخی نقاط دیگر تا ۱۰ متر است. زیر این طبقه‌ی رسوبی ، سنگ‌های محکمتر قرار دارند. انسان - چه پیاده و چه سواره - حداکثر چند سانتیمتر در این رسوب فرو می‌رود. اثر کفش‌های فضانوردان یا چرخ‌های ماه‌پیما بر سطح ماه ، پس از گذشت میلیاردها سال باز هم پیدا خواهد بود ، زیرا طوفان و بارانی در سطح ماه وجود ندارد که آنها را از بین ببرد (تنها برخورد اجرام آسمانی می‌تواند این اثرات و رد‌پاها را مختل یا محو کند). سطح ماه در واقع در طول هزاران سال آینده ، که مورد اصابت اجرام آسمانی بزرگ و کوچک قرار خواهد گرفت ، تغییر خواهد کرد.

   كره ماه ، به دلیل داشتن گرانش ضعیف ، جو متراکمی ندارد؛ به عبارتی ديگر گازها از جو ماه فرار کرده و ماه فاقد اتمسفر است.

 

ويژگی‌های سطحی و جوی ماه

   بر خلاف زمین ، ماه نه دارای آب است ، نه هواکره ، نه زندگی و نه میدان مغناطیسی. البته نمی‌توان گفت که ماه کاملا غیرفعال است ، زیرا ماه‌لرزه را باید نشانه‌ای از وجود نوعی حرکت در درون آن دانست. قطعـا ماه در دوران گذشته ، آتشفشان‌هایی داشته است؛ اما غالب حفــره‌هایی را که در آن می‌بینیـم ، نتیجـه‌ اصابت سنگهای آسمانی در اولین روزهای شکل‌گیری اين قمر است. بعضی از این حفره‌ها عظیم هستند (عمق حفره‌ی نیوتون ۸٬۰۰۰ متر است). هنگامی که سفینـه فضایی شوروی (لونا ۳) از پشت ماه عکس گرفت ، دانشمندان دیدند که روی پنهان ماه درست مانند روی آشکار آن نیست. در آنجا تعداد حفره‌ها بسیار بیشتر بود؛ اما به طور کلی از حفره‌های روی آشنای ماه کوچکتر بودند.

 

دهانه‌ها و درياوارها

 
   بیش از ۳.۵ میلیارد سال پیش ، سطح ماه به شدت توسط شهاب‌سنگ‌ها بمباران شد و گودال‌های زیادی به نام دهانه در سطح آن به وجود آمدند. وسعت بعضی از این دهانه‌های برخوردی به ۳۰۰ کیلومتر (۱۸۵ مایل) می‌رسد ، که توسط دیواره‌هایی از کوه‌های سنگی - که بر اثر برخورد شهاب‌سنگ‌ها به وجود آمده‌اند - محصور شده‌اند. بعضی از گودال‌ها ، دیوارهای تراس‌دار یا حلقه‌های کوهستانی هم مرکز داشته و در اکثر آنها قله‌هایی نیز وجود دارد. دهانه‌هایی که رگه‌های بزرگ و درخشان توف نام دارند ، بسیار تماشایی هستند. تعدادی از گودال‌های بزرگتر ، از گدازه‌های آتشفشانی پر شده و دریاهایی در سطح ماه به وجود آورده‌اند.

   طرف رو به زمین کره ماه (سوی نزدیک) ، ظاهری بسیار متفاوت نسبت به سوی دور آن دارد. علت اين تفاوت ، اين است كه پهنه‌های زیادی از سوی نزديک ماه ، بر اثر فعالیت‌های آتشفشانی با گدازه‌های تیره‌رنگ پوشيده شده و آبگیروارهای گوناگونی را به وجود آورده‌اند؛ ولی سوی دور ماه همچنان به شکل قدیم - یعنی آکنده از گودال - باقی مانده‌است.

 

تأثیرات ماه بر سياره زمین

   ۱- جزر و مَد :

   پدیدهٔ کـِـشَند یا جزر و مَد ، اساسا زاییده‌ی نیروی گرانش کره ماه است. آشکار است که دریاها در مقايسه با خشکی‌های زمین انعطاف‌پذیری بیشتری دارند و از این رو در برابر نیروی کشش ماه ، کمتر ایستادگی می‌کنند. به همین دليل توده‌های آب در زیر پای ماه انباشته شده و بالا می‌آيد و پدیده‌ای به نام برکشند يا مد ایجاد می‌شود.

   همزمان با « برکشند » در سطح رو به ماه ، « برکشند » دیگری در آن سوی کره زمین ایجاد می‌شود. بدین ترتيب که آب‌های آن سوی کره زمین ، که از ماه دورند ، کمتر متأثر گردیده و به اصطلاح عقب می‌مانند و آب‌توده‌ی کلانی را ایجاد می‌کنند؛ اين پديده را فروكشند يا جزر می‌نامند.

   توجّه : روزانه هر نقطه از سطح دریا ، دو بار دستخوش برکشند و دو بار هم دستخوش فروکشند قرار می‌گيرد.

   ماه حتی بر آب درون بدن جانوران (از جمله انسان‌ها) و گیاهان نيز تأثیرات ویژه‌ای دارد. البته این تأثیرات در برخی روزها کم و در برخی روزها زیاد می‌شود.

   ۲- كسوف و خسوف :

   هرگاه در چرخش ماه به دور زمين ، و گردش هر دو به دور خورشيد ، مركزهای آن سه (ماه و زمين و خورشيد) روی يک خط راست واقع شود ، به طوری كه ماه در وسط باشد ، ماه جلوی نور خورشيد را گرفته و سايه‌ی آن روی زمين می‌افتد. در نتيجه كسانی كه در سايه‌ی ماه قرار دارند ، برای مدتی خورشيد را نمی‌بينند (يا تاريک می‌بينند) ؛ اين پديده را خورشيد گرفتگی يا كسوف می‌گويند.

   حال اگر زمين بين ماه و خورشيد واقع شود ، زمين جلوی نور خورشيد را می‌گيرد و سايه‌ی آن روی ماه افتاده و آن را تاريک می‌كند؛ در اين صورت می‌گوييم ماه گرفتگی يا خسوف رخ داده است.
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و متون مرجع
نظامی
کسب و کار
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان