کد خبر: ۱۰۴۹۲
تاریخ انتشار: ۰۵ مرداد ۱۳۹۸ - ۲۰:۰۵-27 July 2019
سال ۱۳۷۵ تحولات کلیدی در کردستان عراق رقم خورد. بخشی از‌ ژئوپولتیک فعلی قدرت در منطقه که سرنمون اصلی روابط دو حزب عمده است، ریشه در این حوادث دارد.
جنگ داخلی میان حزب دمکرات و اتحادیه میهنی کردستان که دو سال قبل از آن آغاز شده بود، در این سال ابعاد جدیدی پیدا کرد و به طور فزاینده ای کشورهای ایران، ترکیه و عراق را له یا علیه یکی از طرفها درگیر خود نمود.

خاطرات سال ۱۳۷۵ رفسنجانی که اردیبهشت ماه، توسط نشر معارف روانه بازار گردید، اشارات مهم و رهگشایی به موضوع دارد. هر چند این اشاره ها گاه اینقدر سربسته و پوشیده بیان می شوند که خود نیازمند، توضیح و رمزگشایند.

در ۱۱ شهریور ۱۳۷۵ نیروهای عراقی جهت کمک به حزب دمکرات، به شهر اربیل که طی جنگ داخلی بدست اتحادیه میهنی افتاده بود، حمله و و پس از تحویل شهر به بارزانیها، از آن عقب نشستند.

این مداخله بیسابقه که با وجود  منطقه پرواز ممنوع توسط ائتلاف ضد صدام صورت گرفت، موازنه قوا را که تا آنزمان به سود اتحادیه میهنی بود، تغییر داد و اربیل را بعنوان مرکز سیاسی اقلیم در اختیار بارزانیها گذاشت.

یک پیامد مهم دیگر این تحول، تثبیت و تعمیق هم پیمانی و ائتلاف های منطقه ای احزاب کرد بود. پس از آن، حزب دمکرات که به شیوه ای سنتی رابطه دوستانه تری با ایران داشت، از این کشور فاصله گرفت و پیوندهای نزدیکی با بغداد و آنکارا برقرار کرد. اتحادیه میهنی هم به متحد استراتژیک ایران تبدیل شد.

رفسنجانی در یاددشتهای ۴ شهریور یعنی درست یک هفته قبل از حمله گسترده ارتش عراق به اربیل، از دیدارش با آیت الله خامنه ای و گفتگو درباره موضوع " تخلف سپاه در موضوع طالبانیها و بارزانیها" می گوید. 

موضوع این "تخلف" ـ از دیده هاشمی ـ  که در چند جای دیگر کتاب هم تکرار می شود، مشخص نیست.
اما شاید بتوان از روی برخی قرائن بعدی آن را حدس زد. یک هفته پس از این دیدار مسعود بارزانی طی‌ نامه ای خطاب به صدام که از تلویزیون دولتی عراق قرائت شد، از او می خواهد برای مقابله با " یک نیروی منطقه ای مهاجم که تمامیت ارضی عراق را تهدید می کند" به کمک وی بشتابد.

مقصود بارزانی، ایران بود که طی هفته های گذشته حمایت از اتحادیه میهنی را افزایش داده و ظن آن می رفت پشت قصد طالبانی برای حمله به شهرک صلاح الدین برای اخراج بارزانیها از تمام استان اربیل قرار دارد.

این چرخشی اساسی در روابط دو حزب و به معنای پایان قاعده ای بود که جنگ را به مثابه راه حلی برای ایجاد موازنه و نه تحمیل هژمونی مطلق تجویز می کرد.

اتحادیه میهنی حمایت ایران را به بهای همکاری در مقابله با اپوزیسیون کرد ایرانی به دست آورده بود و در همان روزها، نیروهای سپاه عملیاتی را در عمق صد کیلومتری خاک عراق، علیه مقر عمده ترین گروه اپوزیسیون کرد انجام داده بودند.
بعید است منظور هاشمی از تخلف این عملیات باشد که همان زمان در رسانه های رسمی به شیوه ای پردامنه به آن پرداخته شد.

 یحتمل منظور کنار گذاشته شدن سیاست موازنه میان دو حزب عمده کرد و طرفداری بی چون و چرا از طالبانی توسط سپاه است. این تغییر سیاست تقریبا به شیوه ای برگشت ناپذیر اولویت های استراتژیک بارزانیها را در منطقه تغییر داد و خاتمه بخش ربع قرن نزدیکی راهبردی میان ایران و حزب دمکرات در هر دو حکومت پادشاهی و جمهوری شد.

یک روز پس از بازپسگیری اربیل در یازده شهریور، هاشمی می نویسد این تحول در دستور کار شورای عالی امنیت ملی بوده ولی با "کمک مستقیم" به طالبانی برای مقابله با دولت عراق و بارزانی مخالفت شده است.

هاشمی شامگاه همین روز به دیدار آیت الله خامنه ای می رود و می گوید ایشان کمی نگرانند، مسائل کردستان عراق توطئه ای علیه ما باشد و با کمک به طالبانی به جز کمک های انسانی موافقت ندارند. 

در روز چهارشنبه ۴ مهر، هاشمی می نوبسد علی آقا محمدی رئیس کمیته عراق شورای عالی امنیت ملی آمده و ضمن انتقاد از عملکرد سپاه، پیشنهاد داده که به طالبانی کمک شود.

در همین روز مصطفی پور محمدی معاون وزیر اطلاعات هم به دیدار هاشمی رفته و ضمن نقد عملکرد سپاه با وی در رابطه با وضع کردستان عراق به گفتگو می نشیند.
خاطرنشان می شود این زمانی است که حزب دمکرات پس از پیروزی در اربیل، اتحادیه را از سلیمانیه هم بیرون راند و طالبانی به ایران پناهنده شده بود.

خاطرات هاشمی نشان می دهد که در مراجع عالی ایران، هنوز تصمیم نهایی برای کمک به طالبانی جهت بازگشت به سلیمانیه اتخاذ نشده و تردید و دودلی در این زمینه ادامه داشت.
سه روز بعد ـ هفت مهر ـ هاشمی می نویسد جلسه شورای عالی امنیت ملی تشکیل و کمک به طالبانی تصویب شده است.

پرداختن هاشمی به موضوع ۲۲ مهر به پایان می رسد، روزی که از "خبرهای خوب" دال بر پیشرفت فوق انتظار طالبانی در عراق می نویسد.

صلاح الدین خدیو 
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر:
به روایت مذهبی ها
نظرسنجی
منشاء پدیده داعش را چه می دانید؟
ناشی از تفکر وهابی-تکفیری
محصول توطئه غرب و اسرائیل
آخرین اخبار
پربازدیدترین
خبری-تحلیلی
اخلاق و عرفان
سیره علی بن ابیطالب(ع)
سیره رسول الله(ص)
تاریخ صدر اسلام
تاریخ معاصر
زمین
سلامت و تغذیه
نماز و احکام
کتاب و ادبیات
نظامی
کمپر و ون لایف
شیطان و گناهان
روشنفکری دینی
مرگ
آخرالزمان